|
ÖZET: Kamu idarelerinin envanterinde yer alan ve çeşitli sebeplerle kullanılamaz hale gelen taşınır varlıkların muhasebeleştirilmesinde hatalar tespit edilmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 28. maddesi gereğince, ekonomik ömrünü tamamlayan veya teknik nedenlerle hizmet dışı bırakılması gereken varlıkların, harcama yetkilisi tarafından belirlenen bir komisyon tarafından değerlendirilmesi ve hurdaya ayrılmasına karar verilmesi gerekmektedir. Bu süreçte, “Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağı” ile birlikte hurdaya ayrılan varlıklar için “Varlık İşlem Fişi” düzenlenmesi zorunludur.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 214. maddesi, 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı’nın işlevini tanımlamaktadır. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, hurdaya ayrılan varlıkların muhasebe kayıtlarının bu yönetmelik hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmediği ve ilgili hesapların hatalı kullanıldığı belirlenmiştir. Bu durum, 2024 yılı bilançosunda 294 hesabının beklenenden düşük görünmesine yol açmıştır. Kamu idaresi, bu bulgularla ilgili bilgi edinmek amacıyla Bütçe ve Muhasebe Uygulama Rehberi’ni 81 il müdürlüğüne göndermiştir. Ayrıca, konuya ilişkin 2025 yılı Mali Yönetim Direktifi’nde de yer verileceği bildirilmiştir. Doğru ve güvenilir mali raporların oluşturulabilmesi için, hurdaya ayrılan varlıkların mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde kayıtlardan çıkarılması ve muhasebeleştirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Hurdaya Ayrılan Bazı Varlıkların Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Kamu İdaresinin envanterinde kayıtlı olup çeşitli nedenlerle kullanılma olanağını yitirerek komisyon kararına istinaden hurdaya ayrılan bazı taşınır varlıkların muhasebeleştirme işlemlerinin hatalı yapıldığı görülmüştür.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 28’inci maddesinde; ekonomik ömrünü tamamlamış olan veya tamamlamadığı halde teknik ve fiziki nedenlerle kullanılmasında yarar görülmeyerek hizmet dışı bırakılması gerektiği ilgililer veya özel mevzuatı çerçevesinde oluşturulan komisyon tarafından bildirilen taşınırların, biri işin uzmanı olmak kaydıyla harcama yetkilisinin belirleyeceği en az üç kişiden oluşan komisyon tarafından değerlendirileceği, komisyonca yapılacak değerlendirme sonucu hurdaya ayrılmasına karar verilenler için “Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağı”nın düzenleneceği, hurdaya ayrılan veya imha edilen taşınırların ise “Varlık İşlem Fişi” düzenlenmek suretiyle kayıtlardan çıkarılacağı belirtilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 214’üncü maddesinde 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı’nın niteliği açıklanmış olup söz konusu hesabın, çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren gelecek yıllar ihtiyacı stoklar ile maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Mezkûr Yönetmelik’in söz konusu hesabın işleyişinin açıklandığı 215’inci maddesinde ise kullanılma olanağını yitiren maddi duran varlıkların kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak; ayrılmış olan amortisman tutarlarının ise 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı’na borç, 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’na alacak kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede hurdaya ayrılan bazı varlıkların muhasebeleştirme işlemlerinin yukarıda açıklanan Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yapılmadığı, hurdaya ayrılan taşınır varlıkların muhasebe kayıtlarının 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı kullanılmadan, 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı’nın borcuna karşılık, ilgisine göre 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı veya 255 Demirbaşlar Hesabı alacaklı çalıştırılarak yapıldığı ve 2024 yılı bilançosunda 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı’nın olması gerekenden daha düşük tutarda göründüğü tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi bulgu konusu hususla ilgili bilgi edinilmesi için Bütçe ve Muhasebe Uygulama Rehberi’nin 81 il müdürlüğüne gönderildiğini ve konuya 2025 yılı Mali Yönetim Direktifi’nde yer verildiğini belirtmiştir.
Mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi sunmasını sağlamak için kayıttan düşme teklif ve onay tutanağı düzenlenerek hurdaya ayrılan ve varlık işlem fişi ile kayıtlardan çıkarılan taşınırların ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak tam ve doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.