|
ÖZET: Hurdaya ayrılan varlıkların muhasebe kayıtlarının eksikliği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Büyükşehir Bağlı İdaresi tarafından kullanılma imkânını kaybeden maddi duran varlıkların elden çıkarılması sürecinde gerekli muhasebe işlemlerinin yapılmadığı ortaya çıkmıştır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu tür varlıkların kaydedilmesi ve izlenmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, hurdaya ayrılan varlıkların taşınır kayıtlarından çıkarılmasına dair işlemlerin gerçekleştirildiği, fakat bu işlemlerin muhasebeleştirilmediği görülmüştür.
Bu durum, hurdaya ayrılan varlıkların muhasebe sisteminde takip edilememesine ve mali tabloların bu varlıklar hakkında eksik bilgi sunmasına yol açmaktadır. Kamu idaresi, tespit edilen eksiklikle ilgili düzeltme kaydının yapıldığını belirtmiş olsa da, bu kaydın yıl geçtikten sonra yapılması, hesapların gerçek durumu yansıtmadığı anlamına gelmektedir. Dolayısıyla, ekonomik ömrünü tamamlayan duran varlıkların uygun şekilde 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına kaydedilmesi ve ilgili komisyon kararları doğrultusunda imha veya satış işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Hurdaya Ayrılan Varlıkların Çıkış İşlemlerine İlişkin Muhasebe Kayıtlarının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıkların elden çıkarılmasına ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “294 Elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıklar hesabı” başlıklı 224’üncü maddesinde; Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabının, çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılacağı, hesabın işleyişine ilişkin 225’inci maddesinde; kullanılma olanağını yitiren maddi duran varlıkların kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak; ayrılmış olan amortisman tutarının da 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç, 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına ise alacak kaydedileceği ve bu hesapta kayıtlı varlıklardan satılmak suretiyle elden çıkarılanların satış bedelinin 100 Kasa Hesabı, 102 Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara, ayrılmış olan amortisman tutarının 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç, kayıtlı değerinin de bu hesaba alacak kaydedileceği, düzenlemelerine yer verilmiştir.
Diğer taraftan, Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Hurdaya ayırma nedeniyle çıkış” başlıklı 28’inci maddesinde; hurdaya ayrılan varlıkların taşınır kayıtlarından çıkarılacağı açıkça ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; hurdaya ayırma işlemlerinde, kullanılma olanağını yitiren maddi duran varlıkların kayıtlı değerleri üzerinden 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak; ayrılmış olan amortisman tutarının da 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç, 299 Birikmiş Amortismanlar hesabına ise alacak kaydedilmesi gerekmektedir. Ayrıca bu hesapta kayıtlı varlıklardan satılmak suretiyle elden çıkarılanların satış bedelinin 100 Kasa Hesabı, 102 Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara, ayrılmış olan amortisman tutarının da 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç, kayıtlı değerinin de 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına alacak kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; kullanılma olanağını yitiren maddi duran varlıkların Taşınır Mal Yönetmeliği kapsamında hurdaya ayırma işlemlerinin yapıldığı ve bahse konu işlemlere ilişkin olarak ilgili muhasebe kayıtlarının yapıldığı, bununla birlikte hurdaya ayrılan varlıkların çeşitli tarihlerde Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumuna teslim edildiği, ancak çıkış işlemlerinin muhasebeleştirilmediği tespit edilmiştir. Dolayısıyla söz konusu uygulama; hurdaya ayrılan varlıkların muhasebe sisteminden takibinin yapılamamasına ve mali tabloların söz konusu varlıklara ilişkin tam ve doğru bilgi sunmamasına sebebiyet vermektedir.
Kamu idaresi cevabında, bulguda tespit edilen hususa ilişkin düzeltme kaydının yapıldığı ifade edilmiştir. Ancak bu kayıt işlemi yılı geçtikten sonra yapıldığından, söz konusu hesap gerçek durumu yansıtmamaktadır.
Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, ekonomik ömrünü tamamlamış duran varlıkların 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına kaydedilmesi ve daha sonra bu varlıkların ilgili komisyon kararına göre imha edilerek veya satılarak kayıtlardan çıkarılması ve yıl sonunda amortisman işlemlerinin yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.