|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde hurdaya ayrılan varlıkların elden çıkarılmadığını ortaya koymaktadır. Ekonomik ömrünü tamamlamış veya teknik nedenlerle kullanılamaz hale gelmiş taşınırların, gelir elde etmek amacıyla satış işlemlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği’ne göre, bu tür varlıkların hurdaya ayrılması ve kayıtlarından çıkarılması gerekmektedir. Yönetmelikte belirtilen usullere uygun olarak, hurdaya ayrılan taşınırların ilgili komisyonlar tarafından değerlendirilmesi ve satış yoluyla ekonomik değer elde edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
İncelemeler sonucunda, 2023 ve 2024 yıllarında toplam 9.535.428,79 TL tutarında hurda taşınır kaydedilmesine rağmen, bu varlıkların satış işlemleri gerçekleştirilmemiştir. Kamu İdaresi, hurdaya ayrılan varlıkların düzenli olarak satışının yapıldığını belirtse de, ilgili hesaplarda bu tutarların hala görünmesi, satış işlemlerinin yeterince etkin bir şekilde yürütülmediğini göstermektedir. Kurumun taşınırlarının elden çıkarılması ve satış işlemlerinin, fiili durumu yansıtacak şekilde muhasebeleştirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Hurdaya Ayrılan Varlıkların Elden Çıkarılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinde kullanılma imkanı olmayıp hurdaya ayrılan duran varlıklar olmasına rağmen bu varlıkların gelir elde edilmek amacıyla elden çıkarılmasına ilişkin işlemlerin yapılmadığı görülmüştür.
Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; ekonomik ömrünü tamamlamış olan veya tamamlamadığı halde teknik ve fiziki nedenlerle alınış amaçları doğrultusunda kullanılması imkânı kalmayan ya da tamiri mümkün veya ekonomik olmayan arızalar nedeniyle kullanılmasında yarar görülmeyerek hizmet dışı bırakılan taşınırların hurda olarak ifade edileceği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinde; taşınırların çeşitli nedenlerle kullanılamaz hale geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hallerinde kayıtlardan çıkış işlemine tabi tutulacağı ifade edilmiş olup aynı Yönetmelik’in “Hurdaya ayırma nedeniyle çıkış” başlıklı 28’inci maddesinde hurdaya ayırma işleminin nasıl yürütüleceği açıklanmıştır. İlgili maddede ekonomik ömrünü tamamlamış olan veya tamamlamadığı halde teknik ve fiziki nedenlerle kullanılmasında yarar görülmeyerek hizmet dışı bırakılması gerektiği ilgililer veya özel mevzuatı çerçevesinde oluşturulan komisyon tarafından bildirilen taşınırların, biri işin uzmanı olmak kaydıyla harcama yetkilisinin belirleyeceği en az üç kişiden oluşan komisyon tarafından değerlendirileceği, komisyonda hurdaya ayrılmasına karar verilen taşınırlar için Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağı düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
Hurdaya ayrılan bu taşınırların ihtiyaç fazlalarının ise, 3284 sayılı Bazı Maden Hurdalarının Dışarı Çıkarılmasının Yasak Edilmesi ve Satın Alınması Hakkında Kanun hükümleri, 7/2156 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve 2001/15 sayılı Başbakanlık Genelgesi
gereğince satış yoluyla Makine Kimya Enstitüsü Kurumu Hurda İşletmesi Müdürlüğüne devredilmesi gerekmektedir.
Diğer yandan, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 224’üncü maddesinde; bu hesabın çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca teknik ve fiziki nedenlerle hizmet dışı bırakılan taşınırların, Taşınır Mal Yönetmeliği’nde belirtilen usuller ile hurdaya ayrılması, hurdaya ayrılan bu varlıkların ilgili varlık hesabından çıkarılarak 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında izlenmesi ve satılarak ekonomik değer elde edilmesi gerekmektedir. Söz konusu satış işlemi ise varlık değerinin 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına alacak kaydedilmesi suretiyle muhasebeleştirilmelidir.
Yapılan incelemede İdarenin kullanılmaz durumda olup hurdaya ayrılma işlemlerini tamamlayarak 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına 2023 yılında kaydedilen 4.543.495,27 TL tutarında, 2024 Yılında kaydedilen 4.991.933,52 TL tutarında olmak üzere toplam 9.535.428,79 TL tutarında hurda taşınır bulunmasına rağmen, bu taşınırların satışı işlemleri gerçekleştirilerek bir gelir elde edilmemiştir. Son iki yıl içinde bu hesaptan herhangi bir çıkış işlemi olmamıştır.
Kamu İdaresi cevabında, hurdaya ayrılarak kullanılmaz hale gelen duran varlıkların düzenli olarak satışının yapıldığı, 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında bulunanların da satışının yapılarak elden çıkarılacağı ve elde edilen gelirin ilgili muhasebe kayıtlarına alınacağı belirtilmiştir. Kurum zaman zaman hurda satışı yaparak elde edilen geliri ilgili hesaba kaydetmiştir. Ancak, 2023 yılında kaydedilen 4.543.495,27 TL tutar, 2024 yılına ait 4.991.933,52 TL tutar 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında görünmeye devam etmektedir.
Kurum taşınırlarından hurdaya ayrılanların satışının düzenli olarak yapılarak gelir sağlanması, hurdaya ayırma ve satış işlemlerinin ise fiili durumu yansıtacak şekilde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.