|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, hurdaya ayrılarak satılan taşınırların muhasebe hesaplarından çıkarılmadığını ortaya koymuştur. Kamu İdaresi, kırılma, bozulma veya eskime gibi sebeplerle kullanılamaz hale gelen varlıkları Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ Hurda İşletmesi Müdürlüğü’ne satmakta, ancak bu işlemler sonucunda ilgili muhasebe hesaplarına gerekli kayıtları yapmamaktadır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıkların izlenmesi için belirli kurallar getirmiştir.
Yönetmelik gereğince, kullanılma olanağını yitiren varlıkların 294 no’lu hesaba aktarılması ve bu varlıkların satılması durumunda kayıtlı değerleri üzerinden çıkış kayıtlarının yapılması gerekmektedir. Ancak yapılan denetimlerde, İzmir, Konya ve Trabzon Müdürlükleri’nde hurdaya ayrılan varlıkların satış işlemleri gerçekleştirilmesine rağmen, bu varlıkların çıkış kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, kullanılma olanağını yitiren varlıkların muhasebe kayıtlarından çıkarılması için, 294 no’lu hesaba alacak kaydedilmesi ve 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydı yapılması gerekmektedir. Bu durum, muhasebe süreçlerinin etkinliğini artırmak ve mali raporlamaların doğruluğunu sağlamak açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Hurdaya Ayrılarak Satışı Yapılan Taşınırların Muhasebe Hesaplarından Çıkarılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kamu İdaresi tarafından kırılma, bozulma veya eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak veya tüketilemeyecek hale gelenler ile kullanılma olanağını yitiren varlıklardan Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ Hurda İşletmesi Müdürlüğü’ne satılan hurdaların muhasebe hesaplarından çıkarılmadığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin; 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 214’üncü maddesinde, elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıklar hesabının çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren gelecek yıllar ihtiyacı stoklar ve maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiş, “Hesabın işleyişi” başlıklı 215’inci maddesinde ise, kullanılma olanağını yitiren maddi duran varlıkların kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak, ayrılmış olan amortisman tutarının 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına borç, 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak kaydedileceği, ifade edilmiştir.
Anılan Yönetmelik’in 215’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıklar hesabında kayıtlı stok ve varlıklardan satılmak suretiyle elden çıkarılanların, bir taraftan kayıtlı değeriyle 294 no’lu hesaba alacak, satış bedelinin 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumlu farkın 600 Gelirler Hesabına alacak, ayrılmış olan amortisman tutarlarının 299 no’lu hesaba borç, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumsuz farkın ise 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği, diğer taraftan satış bedelinin 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, çeşitli nedenlerle kullanılma olanağını yitiren varlıkların 294 no’lu hesaba aktarılması, bunların satılmak suretiyle kayıtlarından çıkarılmasında ise bahsi geçen hesaba alacak kaydedilmesi, kayıtlı değeri ile satış bedeli arasındaki farkın ilgisine göre gelir ya da gider hesaplarıyla ilişkilendirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; 2. Bölge (İzmir), 4. Bölge (Konya) ve 22. Bölge (Trabzon) Müdürlüklerinde hurdaya ayrılan varlıkların Makine Kimya Endüstrisi AŞ Hurda İşletmesi Müdürlüğüne satıldığı, satış bedellerinin ilgili varlık ve gelir hesaplarına kaydedildiği, ancak hurdaya ayrılan varlıkların çıkış kayıtlarının yapılmayarak 294 no’lu hesapta izlenmeye devam edildiği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, kullanılma olanağını yitiren 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında izlenen varlıklardan, satılmak suretiyle elden çıkarılanların; bu hesaplardaki kayıtlı değerleri üzerinden 294 no’lu hesaba alacak, 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydedilmek suretiyle çıkış kayıtlarının yapılması gerekmektedir.