|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, kamu idareleri tarafından hurdaya ayrılarak satılan taşınırların muhasebe kayıtlarında izlenmeye devam ettiğini ortaya koymuştur. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, elden çıkarılan stoklar ve maddi duran varlıkların muhasebe işlemlerinin nasıl yapılması gerektiğini belirlemektedir. Ancak, denetim sonucunda, Kamu İdaresi’nin 2023 yılında toplam 214.143 kg hurdayı 712.228,50 TL’ye satmasına rağmen, bu satışa ilişkin gerekli muhasebe kayıtlarının eksik olduğu tespit edilmiştir.
Denetim bulguları, 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ile 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’ndan çıkış kayıtlarının yapılmadığını göstermektedir. Bu durum, kurumun bilançosunda satışı gerçekleştirilen taşınırların hala varlık olarak görünmesine neden olmaktadır. 2023 yılı bilançosunda, hurda taşınırların kaydının yapıldığı 294 hesabında 3.090.697,77 TL tutarında bir miktar raporlanmış, ancak geçmiş yıllarda satılan hurda malzemelerin çıkış kayıtları yapılmamıştır. Kamu İdaresi, taşınırların hurdaya ayrılması işlemlerinin devam ettiğini ve sürecin tamamlanmasının ardından gerekli düzeltmelerin yapılacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, mali tabloların doğru ve eksiksiz bir şekilde raporlanabilmesi için, kullanılma olanağını yitiren maddi duran varlıkların muhasebe kayıtlarından çıkarılması gerekmektedir. |
BULGU: Hurdaya Ayrılarak Satışı Yapılan Taşınırların Muhasebe Kayıtlarında İzlenmeye Devam Edilmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Kamu İdaresince hurdaya ayrılarak satışı yapılan taşınırların muhasebe kayıtlarından çıkarılmayarak mali tablolarda izlenmeye devam edildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 214’üncü maddesinde, elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıklar hesabının çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren gelecek yıllar ihtiyacı stoklar ve maddi duran varlıkların izlenmesi için kullanılacağı, “Hesabın işleyişi” başlıklı 215’inci maddesinde, kullanılma olanağını yitiren maddi duran varlıkların kayıtlı değerleri üzerinden 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak; ayrılmış olan amortisman tutarının 257 Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına borç, 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Anılan Yönetmelik’in 215’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıklar hesabında kayıtlı stok ve varlıklardan satılmak suretiyle elden çıkarılanların, bir taraftan kayıtlı değeriyle 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumlu farkın 600 Gelirler Hesabına alacak, satış bedelinin 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, ayrılmış olan amortisman tutarlarının 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabına, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumsuz farkın 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, çeşitli nedenlerle kullanılma olanağını yitiren maddi duran varlıkların 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına aktarılması, bunların satılmak suretiyle kayıtlarından çıkarılmasında ise bahsi geçen hesaba alacak kaydedilmesi, kayıtlı değer ile satış bedeli arasındaki farkın ilgisine göre gelir ya da gider hesaplarıyla ilişkilendirilmesi gerekmektedir.
Yapılan denetimde, Kamu İdaresi tarafından 2023 yılı içerisinde toplam 214.143 kg hurdanın 712.228,50 TL karşılığında satılmasına rağmen satış sonucu elde edilen tutarın sadece gelir kaydının yapıldığı, 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ve 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabından çıkış kayıtlarının ise yapılmadığı görülmüştür.
Dolayısıyla, Kurumun 2023 yılı bilançosunun aktif tarafında kayıtlı duran varlıkları içerisinde satışı yapılarak elden çıkarılanlar bulunduğu halde bunların halen varlık olarak gözükmeye devam ettiği anlaşılmıştır. Nitekim, 2023 yılı Bilançosunda hurda mahiyetindeki taşınırların kaydının yapıldığı 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı 3.090.697,77 TL raporlanmış olup Kamu İdaresi tarafından geçmiş yıllarda da dâhil satılan hurda malzemelerin söz konusu hesaplardan çıkış kayıtları yapılmamıştır.
Söz konusu işlemlerin yapılmaması nedeniyle 2023 yılı Bilançosu 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ile 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabı yönünden doğru veri üretmemiştir.
Kamu İdaresi cevabında, taşınırların hurdaya ayrılması işlemlerinin devam ettiği, sürecin tamamlanmasıyla birlikte gerekli düzeltmelerin yapılacağı bilgisi verilmiştir.
Bu itibarla mali tabloların çeşitli nedenlerle kullanılma olanağını yitiren maddi duran varlıklara ilişkin tam ve doğru raporlanmasını teminen satılmak suretiyle herhangi bir tasarruf imkânı kalmamış olan taşınırların muhasebe kayıtlarından çıkarılması gerekmektedir.