|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, MARSU’da iç denetim biriminin etkinliğinin düşük olduğunu ve 3 adet iç denetçi kadrosunun oluşturulmadığını ortaya koymaktadır. Geçmiş yıllarda da iç denetçi istihdam edilmediği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre, iç denetim, kamu idarelerinin iç kontrol sisteminin önemli bir parçasıdır. İç denetim, kaynakların etkin ve verimli kullanımı ile mali yönetim süreçlerinin geliştirilmesine yönelik bağımsız ve nesnel bir danışmanlık hizmeti sunmaktadır.
İç denetim faaliyetleri, kamu idarelerinin mali işlemlerinin risk yönetimi ve kontrol süreçlerinin etkinliğini değerlendirmek amacıyla sistematik bir yaklaşım benimsemektedir. İç denetçiler, üst yöneticilerin önerisiyle atanmakta ve bu süreç, Cumhurbaşkanlığı tarafından belirlenen yönetmeliklerle düzenlenmektedir. MARSU için belirlenen iç denetçi kadrolarının, Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından ihdas edilmemesi, iç denetim biriminin işlevselliğini olumsuz etkilemektedir. Kamu idaresi, iç denetçi kadrolarının oluşturulması için gerekli çalışmaları sürdürdüğünü belirtmiştir. Bu bağlamda, iç denetçi kadrolarının ihdas edilmesi ve atamaların yapılması, iç denetim programının etkin bir şekilde düzenlenmesi ve denetim biriminin faaliyete geçirilmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İç Denetçi Kadrolarının İhdas Edilmemesi ve İç Denetçi Çalıştırılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
MARSU’da; iç denetim biriminin etkin olmadığı, 3 adet iç denetçi kadrosunun ihdas edilmediği yıl içerisinde ve önceki yıllarda iç denetçinin çalıştırılmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11, 55, 57, 63 ve 65’inci maddelerinde yer alan düzenlemelere göre, özetle;
İç denetim, kamu idarelerinin iç kontrol sisteminin ayrılmaz bir unsurudur. İç kontrol süreçlerine ilişkin standartlar ve yöntemler Maliye Bakanlığınca, iç denetime ilişkin standartlar ve yöntemler ise İç Denetim Koordinasyon Kurulu tarafından belirlenmektedir.
Kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol sistemleri; harcama birimleri, muhasebe ve malî hizmetler ile ön malî kontrol ve iç denetimden oluşmaktadır.
İç denetim, kamu idaresinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak amacıyla yapılan bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danışmanlık faaliyetidir. Bu faaliyetler, idarelerin yönetim ve kontrol yapıları ile mali işlemlerinin risk yönetimi, yönetim ve kontrol süreçlerinin etkinliğini değerlendirmek ve geliştirmek yönünde sistematik, sürekli ve disiplinli bir yaklaşımla ve genel kabul görmüş standartlara uygun olarak gerçekleştirilir. İç denetim, iç denetçiler tarafından yapılır.
Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve Kanun’da belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden mahallî idarelerde meclislerine karşı sorumludurlar. Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler. Belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir.
İç denetçiler, bakanlıklar ve bağlı idarelerde, üst yöneticilerin teklifi üzerine Bakan, diğer idarelerde üst yöneticiler tarafından sertifikalı adaylar arasından atanır ve aynı usulle görevden alınır. İç denetçilerin kamu idareleri itibarıyla sayıları, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
5018 sayılı Kanun’un yukarıda bahsedilen maddeleri birlikte değerlendirildiğinde iç denetimin dolayısıyla da iç denetçinin idarenin malî yönetim ve kontrol sisteminde ne derece önemli bir yer tuttuğu anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, İç Denetçilerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’e 28.10.2021 tarih ve 31642 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla eklenen “(IV) Sayılı Listenin C) Büyükşehir Belediyeleri Bağlı İdareler” arasında MARSU için 3 adet iç denetçi kadrosu belirlendiği halde Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından herhangi bir iç denetçi kadrosu ihdas edilmediği önceki yıllarda iç denetçinin çalıştırılmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, iç denetçi kadrolarının ihdas edilmesiyle ilgili gerekli çalışmaların sürüdüldüğü ifade edilmiştir.
Bu itibarla iç denetçi kadrolarının ihdas edilmesi ve kadrolara atama yapılması, iç denetçinin üst yönetici tarafından görevlendirilerek iç denetim programının düzenlenmesi, denetim biriminin aktif hale getirilmesi gerekmektedir.