|
ÖZET: Erzurum Büyükşehir Belediyesi’nde mevcut olan 5 iç denetçi kadrosundan yalnızca birinin dolu olduğu, diğerlerinin ise boş kaldığı ve iç denetim biriminin oluşturulmadığı belirlenmiştir. 5436 sayılı Kanun’un 16. maddesi uyarınca, Bakanlar Kurulu tarafından tahsis edilen iç denetçi kadrolarının etkin bir şekilde kullanılmadığı, dolayısıyla iç denetim raporlarının düzenlenmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı itibarıyla, iç denetim faaliyetlerinin gerçekleştirilmediği ve bu nedenle denetim alanında herhangi bir rapor veya değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır.
İç denetim, kamu idaresinin kaynaklarının etkin, ekonomik ve verimli bir şekilde yönetilip yönetilmediğini değerlendiren bağımsız bir süreçtir. Bu faaliyet, iç kontrol sisteminin yeterliliğini ve etkinliğini inceleyerek, risk yönetimi önerileri geliştirmeyi ve performans değerlendirmeleri yapmayı içerir. İç denetim biriminin kurulması ve faaliyetlerin düzenli bir şekilde yürütülmesi, beklenen katma değerin sağlanması açısından kritik öneme sahiptir. Sonuç olarak, iç denetim faaliyetlerinin etkin bir şekilde sürdürülebilmesi için boş kadroların doldurulması ve gerekli denetim süreçlerinin hayata geçirilmesi gerekmektedir. İdarenin işleyişindeki kontrol eksikliklerinin giderilmesi, iç kontrol sisteminin yeniden yapılandırılması ve iç denetim biriminin etkin sonuçlar üretmesi için kararlı adımlar atılması önem arz etmektedir. |
BULGU: İç Denetçi Kadrosu Bulunmasına Rağmen Bu Kadrolara Atama Yapılmaması ve İç Denetim Raporunun Düzenlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Erzurum Büyükşehir Belediyesi’nde 5 adet İç Denetçi kadrosu bulunmasına rağmen, bir kadro dışında bu kadrolara atama yapılmadığı, İç Denetim Biriminin oluşturulmadığı, iç denetim raporunun düzenlenmediği tespit edilmiştir
5436 sayılı Kanun’un 16 ncı maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nun 28.8.2006 tarih ve 2006/10911 sayılı Kararı uygulamaya konulmuştur. Söz konusu Kararname eki listede Erzurum Büyükşehir Belediyesi için 1 adet birinci derece, 1 adet üçüncü derece ve 1 adet beşinci derece olmak üzere toplam 3 adet İç Denetçi kadrosu tahsis edilmiştir. Ayrıca, 6.5.2013 tarih ve 2013/4747 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile de 1 adet birinci derece, 1 adet üçüncü derece olmak üzere toplam 2 adet İç Denetçi kadrosu daha tahsis edilmiş, böylece iki Kararname ile 5 adet iç denetçi kadrosu tahsis edilmiştir.
Kurumda tahsis edilen 5 İç Denetçi kadrosundan 1 adedi dolu olup, 4 adedi boştur. Bir iç denetim biriminin oluşması için gereken mevcut iç denetçi sayısı yeterli değildir. Kurumda 2024 ve önceki yıllarda iç denetim faaliyeti gerçekleştirilmemiştir. Dolayısıyla; denetim alanına ilişkin herhangi bir denetim raporu görüş veya değerlendirmede bulunulmadığı gibi yıllık faaliyet raporlarında Üst Yönetici güvence beyanlarını destekleyecek şekilde düzenlenmiş bir iç kontrol değerlendirmesi de yapılmadığı anlaşılmaktadır.
İç denetim faaliyeti; kamu idaresinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak amacıyla yapılan bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danışmanlık faaliyetidir. Bu faaliyetin beklenen katma değeri sağlayabilmesi sadece bir iç denetim birimi kurulması ile değil, faaliyetin düzenli istikrarlı ve etkin şekilde yürütülmesi ile sağlanabileceği açıktır. İç denetim;
Kamu idaresinin iç kontrol sisteminin yeterliliği ve etkinliğinin incelenmesi ve değerlendirilmesi,
Risk yönetimi için öneriler geliştirilmesi ile risk değerlendirme ve risk yönetim metotlarının uygulama ve etkinliğinin incelenmesi,
Kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını sağlama amaçlı performans değerlendirmelerinin yapılması ve idarelere önerilerde bulunulması,
ç) İdarenin faaliyet ve işlemlerinin mevzuata, belirlenen hedef ve politikalara uygunluğunun denetlenmesi,
Muhasebe kayıtları ile mali tabloların, doğruluğu ve güvenilirliğinin incelenmesi,
Üretilen bilgiler ile kamuoyuna açıklanan her türlü rapor, istatistik ve mali tabloların doğruluğu, güvenilirliği ve zamanındalığının sınanması,
Elektronik bilgi sistemi ve e-Devlet hizmetlerinin yönetim ve sistem güvenilirliğinin gözden geçirilmesi,
alanlarını içermekte olup, iç denetim faaliyetleri sonucunda bu başlıklara ilişkin nesnel güvence, danışmanlık ve yönetim bilgisi üretilmesi gerekmektedir.
Bütün bu faaliyet alanı dışında iç denetimin iç kontrolle ilişkisinin ikinci bir boyutu daha bulunmaktadır. Bu da iç kontrol sisteminin yeterliliği, etkinliği ve işleyişiyle ilgili olarak yönetime bilgiler sağlanması, değerlendirmeler yapılması ve önerilerde bulunulmasıdır. “İç Denetçilerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik”in 11’inci maddesi ile iç denetçilere denetim alanı dışında ayrıca verilmiş bir görevdir.
Aynı yönetmeliğin 12’nci maddesinde ise üst yöneticilerin iç denetim konusundaki sorumluluklarına değinilirken, “İç kontrol sisteminin değerlendirilmesi sürecine yönelik olarak gerçekleştirilen iç denetim faaliyetleri sonrası elde edilen bilgiler ve tavsiyeler doğrultusunda, sistemin aksayan yönlerinin giderilmesine ve kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasına yönelik tedbirleri alır.” denilmektedir.
Diğer yandan Kamu idarelerinin hazırlayacakları ve internet sitelerinde yayınlayacakları İdare faaliyet raporlarına, üst yönetici tarafından imzalanan “İç Kontrol Güvence Beyanı” nın eklenmesi gerekmektedir. Üst yönetici bu beyan ile iç kontrol sisteminin yeterli güvenceyi sağladığını bildirmekte ve bu güvenceyi sahip olduğu bilgi ve değerlendirmelerle, iç kontroller, iç denetçi raporları ve Sayıştay raporları gibi kaynaklara dayandırmaktadır.
Bu itibarla; iç denetim biriminin, diğer bütün denetim alanı hakkında bilgi rapor ve danışmanlık görüşü üretmesi kadar, iç kontrol sistemi hakkında bir güvence beyanı verme zorunluluğunda olan üst yönetici için iç kontrol değerlendirmesi yapması da son derece önemlidir. Bu sayede üst yöneticinin iç kontrol sistemine ve güvence verdiği sistem ve işleyiş hakkında sahip olduğu bilgi ve kanaatler desteklenecek ve muhtemel eksiklikler ve uygunsuzluklar hakkında Sayıştay denetim raporları öncesinde iç denetim rapor ve değerlendirmelerinden bilgilendirilmesi mümkün olacaktır.
İdare tarafından verilen cevapta; iç denetim faaliyetlerinin daha etkin bir şekilde sürdürülebilmesi adına gerekli atamaların yapılması ve gerekli denetim faaliyetlerinin yerine getirilmesi kapsamında kanun ve yönetmelikler doğrultusunda iç denetçi sınavı açılması için gerekli işlemler yapılacağı, iç denetçi sayısı arttırılarak iç denetim konusundaki gerekli hassasiyet gösterileceği, iç denetim fonksiyonlarının tam anlamıyla yerine getirilmesi çalışmalarının başlatılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; idarenin işleyiş ve düzenindeki kontrol eksikliklerini ve bunlara bağlı olumsuz sonuçları başarıyla yönetebilmesi için iç kontrol sistemi ve iç denetim biriminin gerektiği şekilde yeniden yapılandırılarak işlemesi ve idare faaliyetlerine değer katacak şekilde etkin sonuçlar üretmesi amacıyla yukarıda belirtilen gerekliliklerin kararlılıkla yürütülmesi gerekmektedir.
Bu nedenle;
– İdare faaliyetlerinin amaç ve politikalara, kalkınma planına, programlara, stratejik planlara, performans programlarına ve mevzuata uygun olarak planlanmasını ve yürütülmesini, kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını, bilgilerin güvenilirliğini, bütünlüğünü ve zamanında elde edilebilirliğini sağlamayı amaçlayan iç denetim faaliyetlerinin daha etkin sürdürülmesini teminen, ilgili mevzuat çerçevesinde hareket edilmesinin,
– Boş bulunan dört adet iç denetçi kadrosu için gerekli atamaların yapılması hususunda ilgili merciler nezdinde girişimlerde bulunulmasının,
Gerekli olduğu değerlendirilmektedir.