|
ÖZET: Erzurum Büyükşehir Belediyesi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde iç kontrol sistemi yapılandırma çalışmalarını tamamlayamamıştır. Kanunun 55. ve 56. maddeleri, iç kontrolün tanımını ve amaçlarını belirlerken, 11. madde ise üst yöneticilerin mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişini denetleme sorumluluğunu vurgulamaktadır. Üst yöneticiler, iç kontrol sisteminin kurulması ve izlenmesi için gerekli düzenlemeleri yapmakla yükümlüdür. Ancak, mevcut durumda İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu aktif değildir ve idarenin birimleri iç kontrol sistemini yeterince değerlendirmemektedir.
Erzurum Büyükşehir Belediyesi, geçmişte iç kontrol eylem planı oluşturmuş ve 2023 yılında güncelleme yapmıştır. Ancak, iç denetim biriminde yalnızca bir iç denetçi kadrosu dolu olup, bu durum iç denetim fonksiyonunun etkinliğini olumsuz etkilemektedir. İç kontrol sisteminin oluşturulması ve geliştirilmesi üst yöneticilerin sorumluluğundadır; bu nedenle, üst yönetici onayı ile başlatılacak çalışmalar, sistemin etkinliğini artıracaktır. Sonuç olarak, Erzurum Büyükşehir Belediyesi’nin iç kontrol sisteminin yeniden yapılandırılması için “İç Kontrol Eylem Planı”nın Kamu İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı çerçevesinde tamamlanması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması önem arz etmektedir. İdare, 14.11.2024 tarihinde yeni bir İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu oluşturmuş ve 2025-2026 yıllarına yönelik eylem planı hazırlamıştır. Bu adımlar, iç kontrol sisteminin etkinliğini artırma yönünde atılmış önemli bir adımdır. |
BULGU: İç Kontrol Sistemi Yapılandırma Çalışmalarının Tamamlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Erzurum Büyükşehir Belediyesi tarafından, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükmü ve ilgili mevzuat gereğince, iç kontrol sistemi yapılandırma çalışmalarının tamamlanmadığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kanunun 55’inci maddesinde iç kontrolün tanımı yapılmış, Kanunun 56’ncı maddesinde de iç kontrolün amaçları belirlenmiştir. Kanunun 11’inci maddesinde ise üst yöneticilerin, mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden sorumlu oldukları ve bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirecekleri hükme bağlanmıştır.
Buna göre üst yöneticilere, iç kontrol sisteminin kurulması ve gözetilmesi, iç kontrol sisteminin bir gereği olarak yazılı prosedür ve talimatların oluşturulması gibi her türlü düzenlemelerin yapılması, harcama yetkililerine ise görev ve yetki alanları çerçevesinde, idari ve malî karar ve işlemlere ilişkin olarak iç kontrolün işleyişini sağlama sorumluluğu verilmiş bulunmaktadır.
Erzurum Büyükşehir Belediyesi tarafından önceki yıllarda bu yönde bir çalışma gerçekleştirilmiştir. İç Kontrol Eylem Planı; 5018 Sayılı Kanunda belirlenen Kontrol Ortamı, Risk Değerlendirme, Kontrol Faaliyetleri, Bilgi ve İletişim ve İzleme standartlarına uygun olarak hazırlanmıştır. 2023 yılında güncelleme yapılmıştır. İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu 17.07.2019 tarihinde Üst yöneticinin onayı ile kurulmuştur. Ancak;
-Kurul aktif durumda değildir.
-İdarenin tüm birimleri iç kontrol sistemini yılda en az bir kez değerlendirmemekte ve İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kuruluna raporlamamaktadır.
-İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu olmadığından ve raporlar oluşmadığından değerlendirilememekte üst yöneticinin onayına sunulmamaktadır.
-Üst yöneticinin onayladığı değerlendirme raporunda yer alan iç kontrol bileşenlerine ilişkin tespit edilen yetersizlikleri gidermek üzere de bir çalışma yapılmamıştır.
-Kamu İdaresinde 5 iç denetçi kadrosu bulunmaktadır. Bu kadrolardan 1’i doludur. Kurumdaki iç denetçi sayıları, iç denetim fonksiyonun etkin yerine getirilebilmesi için yeterli değildir.
-İç denetim biriminin iç kontrol sistemine ilişkin denetim ve raporlama çalışmaları mevcut değildir.
İç kontrol sisteminin oluşturulması, uygulanması, izlenmesi ve geliştirilmesi sorumluluğu esas olarak üst yöneticilere ait bulunmaktadır. Bu nedenle, iç kontrol sistemine yönelik çalışmaların üst yönetici onayıyla başlatılması, üst düzey sahiplenmeyi, yetkilendirmeyi ve izlemeyi sağlamasının yanında, üst yöneticinin olumlu iradesini göstermesi açısından büyük önem arz etmektedir.
Bu nedenle; Erzurum Büyükşehir Belediyesi’nin iç kontrol sistemini yeniden yapılandırma çalışmaları kapsamında; “Erzurum Büyükşehir Belediyesi İç Kontrol Eylem Planı” nın Kamu İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı çerçevesinde yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurarak tamamlamasının gerekli olduğu değerlendirilmektedir.
İdare tarafından verilen cevapta; 14.11.2024 tarih ve 162128 sayılı Başkanlık oluru ile yeni bir İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu oluşturulduğu, İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı Hazırlama Grubu tarafından 2025-2026 yıllarına ait eylem planı oluşturulup, tüm birimlere resmi yazı ile bildirildiği, oluşturulan eylem planı doğrultusunda gerekli çalışmaların başlatıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; İdare tarafından başlanan iç kontrol sistemini yeniden yapılandırma çalışmaları kapsamında; “Erzurum Büyükşehir Belediyesi İç Kontrol Eylem Planı”nın Kamu İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı çerçevesinde yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurarak tamamlaması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması gerekmektedir.