|
ÖZET: İçişleri Bakanlığı Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi (BSYS), sosyal yardım başvurularında önemli bir araç olmasına rağmen, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu’na göre kullanılmamaktadır. Bu sistem, sosyal yardım almak isteyen bireylerin ihtiyaç durumunu belirlemek için sosyal güvenlik durumu, tapu bilgileri ve gelir gibi kritik verilerin sorgulanmasına olanak tanımaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ilgili maddeleri, dar gelirli ve muhtaç bireylere yapılacak sosyal yardımları belediyenin giderleri arasında saymakta ve bu yardımların düzenlenmesine yönelik yönetmelikler oluşturulmuştur.
Yenice Belediyesi, 2016 yılında çıkardığı Sosyal İşler ve Yardım Esasları Yönetmeliği ile sosyal yardımların usul ve esaslarını belirlemiştir. Yönetmelikte, sosyal yardımların ayni ve nakdi olarak tanımlandığı, başvuru süreçlerinin nasıl işleyeceği ve hangi belgelerin talep edileceği detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Ayrıca, sosyal yardım başvurularının değerlendirilmesi için yerinde incelemeler yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Kamu İdaresi, BSYS sistemine geçiş yapıldığını belirtse de, bu sistemin 2024 yılı işlemlerine etkisi bulunmamaktadır. Sosyal yardım başvurularının, yerinde yapılan incelemeler ve sunulan belgeler dışında, bu entegre sistem aracılığıyla değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Bu durum, sosyal yardımların daha etkin ve adil bir şekilde dağıtılabilmesi için önemli bir gereklilik oluşturmaktadır. |
BULGU: İçişleri Bakanlığı Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sisteminin Kullanılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyeden sosyal yardım almak isteyen vatandaşların ihtiyaç durumunu belirlemede, başvurucunun sosyal güvenlik durumu, tapu bilgileri, gelir bilgileri gibi önemli kriterlerinin sorgulanabildiği İçişleri Bakanlığı Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sisteminin (BSYS) kullanılmadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde; dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar belediyenin giderleri arasında sayılmıştır.
Belediye tarafından 06.12.2016 tarih ve 60 sayılı Meclis Kararı ile yürürlüğe giren Yenice Belediyesi Sosyal İşler ve Yardım Esasları Yönetmeliği çıkarılarak, temel ihtiyaçlarını karşılayamayan ve hayatlarını en düşük seviyede dahi sürdürmekte güçlük çeken dar gelirli, yoksul, muhtaç, kimsesiz ve engellilere bütçe imkanları dâhilinde yapılacak aynî ve nakdî sosyal yardımlar ile engelli merkezlerinin oluşturulması, kadın ve çocuk korunma evleri açılması, yenidoğan bebeklere ayni yardım yapılması gibi sosyal hizmetlerin yürütülmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; sosyal yardım ayni ve nakdi yardım olarak tanımlanmış, nakdi yardımın para ya da özel anlaşmalarla para yerine geçebilecek alışveriş çeki, akıllı kart kontörü olarak verileceği belirtilmiştir.
“Sosyal Yardımlara İlişkin Genel Esaslar” başlıklı 6’ıncı maddesinin (a) bendinde, Belediyenin ayni ve nakdi yardımlarda bulunacağı ifade edilmiş, “Başvuru” başlıklı 8’inci maddesinde, sosyal yardımdan yararlanmak isteyen vatandaşların Belediye Başkanlığına başvurabileceği gibi basında yer alan veya zabıta birimlerince ya da muhtarlıkça tespit edilip belediyeye bildirilen yoksul, muhtaç, engelli, kimsesiz ve düşkünlere de re’sen yapılacak inceleme üzerine yardımda bulunulabileceği açıklanmıştır.
Başvuruda istenecek belgeler Yönetmelik’in 9’uncu maddesinde sayılmıştır:
“(l) Sosyal yardım talebinde bulunan kişilerden aşağıdaki belgeler istenir:
21.05.2008 tarih ve 26882 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Adres kayıt Sisteminin Uygulanması” konulu 2008/8 sayılı Başbakanlık Genelgesinin 1 inci ve 2 nci maddelerine uygun olarak Kimlik Paylaşım Sisteminden (KPS) elde edilecek belge (Aile nüfus tablosunu gösterir vukuatlı Nüfus kaydı ve ikametgâh)
Yardıma muhtaç olduğuna dair fakirlilik ihtiyaç ilmühaberi
Gerektiğinde diğer makam ve kişilerden, Müdürlükçe lüzum duyulan alınacak engelli ise sağlık kurulu raporu, geliri ve ihtiyacı ispata elverişli gibi bilgi ve belgeler
(2) Ancak Başkanlığın uygun görmesi halinde, zabıta veya Müdürlük personeli marifetiyle yerinde yapılacak inceleme sonucu durumu ve kimliği tespit edilenlerden başkaca belge istenmeksizin yardım yapılabilir.”
Aynı Yönetmelik’in “Başvuruların İncelenmesi” başlıklı 10’uncu maddesinde, Zabıta Amirliğince kişilerin ekonomik ve sosyal durumunu tespite yönelik olarak gerektiğinde yerinde inceleme yapılarak sosyal inceleme raporu düzenleneceği, “Başvuruların Değerlendirmesi” başlıklı 11’inci maddesinde ise sosyal inceleme raporu ile birlikte başvuranların genel durumları, istekleri ve ihtiyaçlarıyla ilgili bilgi ve belgelerin toplanarak Değerlendirme Kuruluna gönderileceği ve Kurul tarafından başvuru sahibine sosyal yardım yapılıp yapılmayacağının karara bağlanacağı hüküm altına alınmıştır.
Kamu İdaresinin cevabında, bütünleşik sosyal yardım bilgi sistemine geçildiği ifade edilmiştir. Ancak, 2025 yılında kullanılmaya başlanan sistemin 2024 yılı işlemlerine etkisi bulunmamaktadır.
Sosyal yardım başvurularının, yerinde yapılan inceleme, yapılan değerlendirme ve sunulan kanıtlayıcı belgeler dışında, İçişleri Bakanlığı tarafından e-belediye sistemine entegre edilen ve aile nüfus bilgileri, tapu bilgileri, vergi mükellefiyet bilgileri, öğrenci bilgileri, sosyal güvenlik bilgileri, sosyal yardım bilgileri, üzerine kayıtlı araç bilgileri, gelir tespit bilgileri ve engelli durum bilgilerinin sorgulanabildiği İçişleri Bakanlığı Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi
Sisteminin kullanılarak değerlendirilmesi gerekmektedir.