|
ÖZET: İçme suyu iletim ve dağıtım sistemlerindeki su kayıplarının azaltılması için gerekli çalışmaların henüz başlatılmadığı, 31 Aralık 2024 itibarıyla denetim raporlarıyla ortaya konmuştur. Su Yönetimi Genel Müdürlüğü, ülke genelinde yağışların uzun yıllar ortalamasına göre azaldığını ve bu durumun içme suyu kaynaklarındaki seviyelerin kritik düzeylere inmesine neden olduğunu vurgulamaktadır. Bu bağlamda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı, su kayıplarının etkin yönetimi için çeşitli düzenlemeler gerçekleştirmiştir.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelik, büyükşehir ve il belediyelerinin su kayıplarını 2023 yılına kadar %30, 2028 yılına kadar ise %25 seviyesine indirmelerini zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, belediyelerin su kayıplarını azaltma çalışmalarını gerçekleştirmemesi durumunda yeni su kaynakları tahsis taleplerinin dikkate alınmayacağı belirtilmiştir. Tuzluca Belediyesi’nin su depolarında debimetre eksikliği, su girişlerinin net bir şekilde hesaplanmasını engellemektedir, bu da kayıp kaçak oranlarının tespitini zorlaştırmaktadır. Denetim sonuçları doğrultusunda, belediye, içme suyu sistemlerindeki kayıpların azaltılması için gerekli adımları atacağını belirtmiştir. Uzun vadede içme suyu arz güvenliğinin sağlanması ve belediyenin su gelirlerinin artırılması amacıyla, yönetmelikte belirtilen sistemlerin kurulması önem arz etmektedir. |
BULGU: İçme Suyu İletim ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıpları Miktarının Azaltılmasına İlişkin Çalışmalara Başlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İçme suyu iletim ve dağıtım sistemindeki su kayıp kaçaklarıyla ilgili 31.12.2024 tarihi itibarıyla etkin çalışma yapılmadığı görülmüştür.
Su Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışmalarda ülkemiz genelinde bugün itibariyle kümülatif yağışlar ortalamasında uzun yıllar ortalamalarına göre azalma meydana geldiği, özellikle yağış azlığından dolayı içme suyu kaynaklarındaki su seviyelerinin hızlı bir şekilde düşmeye başlaması ile bazı şehirlerin kullanılabilir içme suyu kaynaklarındaki su rezervlerinin kritik seviyelere ulaştığı belirtilmektedir. Bu kapsamda gerek ulusal ölçekte gerekse yerel idareler ölçeğinde su kayıp, kaçaklarının etkin yönetimine ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlıkları tarafından düzenlemeler yapılmıştır.
Tarım ve Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği ve buna ilişkin Teknik Usuller Tebliği yayımlanmıştır. Mezkûr yönetmelik çerçevesinde Büyükşehir ve il belediyeleri su kayıplarını 2023 yılına kadar en fazla %30, 2028 yılına kadar ise en fazla %25 düzeyine indirmekle yükümlüdürler.
Bununla birlikte yine Su Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 29.01.2021 tarih ve 169613 sayılı dağıtımlı yazıda belediyelerin su kaynağından musluğa kadar su kayıplarının azaltılmasına ilişkin çalışmaları yapmaları gerektiği aksi takdirde su kayıplarını azaltmayan idarelerin yeni su kaynağı/kaynaklarının tahsislerine ilişkin taleplerin Bakanlığın ilgili idarelerince dikkate alınmayacağı” belirtilmektedir.
Ayrıca, 6 Ekim 2021 tarihinde “İçme Suyu Sistemlerinde Su Kayıplarının Azaltılmasına Yönelik İş Termin Planı Genelgesi” yayımlanmıştır. Bu genelge ile konunun belediye başkanı seviyesinde sahiplenilmesi hedeflenmiştir.
Yukarıda bahsedilen tüm nedenlerle su kayıp kaçakları iki esas üzerine incelenmelidir. Birincisi ve en önemlisi; söz konusu kayıp kaçak oranı Bakanlık Su Yönetimi Genel Müdürlüğünce belirlenen seviyelere ve bu seviyenin de altına doğru verilerle indirilmediği sürece gelecekte içme ve kullanma suyu temini ve tahsisi ile ilgili problemlerle karşılaşılabilecek olmasıdır. İkincisi ise, önemli mali kayıplar sebebiyle yatırımların finansmanı sorunu ve birçok maliyete katlanıldıktan sonra gerçekleşen kayıp kaçak sebebiyle suyun ilçe halkı tarafından daha uygun bedelle tüketilmesinin engellenmesi gibi istenmeyen sorunların ortaya çıkacak olmasıdır.
Tuzluca Belediyesinin su depolarına su girişlerini ölçen debimetrenin olmaması sebebiyle sisteme ne kadar su girdiği konusunda net bir hesaplama yapılamamakta bu sebeple belediyenin sorumluluk alanındaki su kayıp kaçak oranının tespiti net bir şekilde hesaplanamamaktadır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; içme suyu iletim ve dağıtım sistemlerindeki su kayıpları miktarının azaltılmasına yönelik çalışmaların hızlandırılarak ilçe genelinde kaçak suyun azaltılması ve su kayıplarının minimum seviyelere çekilmesi için gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak uzun dönem içme suyu arz güvenliğinin sağlanabilmesi ve Belediyenin su gelirlerini artırabilmesi adına İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği’nde belirtilen sistemlerin kurulmasının sağlanması yönünde adımlar atılması gerekmektedir.