İçme Suyu Şebekesine Verilen Su Miktarının Ölçülememesi (Sayıştay)

BULGU: İçme Suyu Şebekesine Verilen Su Miktarının Ölçülememesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi

DESKİ’ye bağlı bazı su depolarından sisteme verilen su miktarlarına ilişkin ölçümlerin yapılmadığı ve su kayıplarının mevzuatın öngördüğü şekilde takip edilmediği görülmüştür.

Tarım ve Orman Bakanlığınca yayımlanan, İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği’nin “Su kayıplarının tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde; içme suyu temin ve dağıtımı ile ilgili idarelerin su kayıp miktarlarını tespit etmekle yükümlü olduğu, bu bağlamda sisteme giren su hacmi ve debisinin sürekli olarak ölçülerek elde edilen verilerin elektronik ortamda muhafaza edilmesi ve şebekeden izinli tüketim miktarının belirlenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Aynı Yönetmelik’in “Su kayıplarının azaltılması” başlıklı 9’uncu maddesinde; büyükşehir ve il belediyelerinin su kayıplarını 2023 yılına kadar %30, 2028 yılına kadar da %25 düzeyine indirmekle yükümlü olduğu belirtilmiştir.

Yapılan incelemelerde Denizli ili sınırları içerisinde su ihtiyacını sağlamaya yönelik 589 adet su deposu bulunduğu, bu depolardan 106 tanesinde debimetre olduğu için sadece bu depolardan sisteme verilen su miktarının ölçülebildiği; ancak diğer 483 su deposunda debimetre olmadığından sisteme verilen su miktarının ölçülemediği anlaşılmıştır. Kurumdan alınan bilgiler ışığında Denizli ilinde tüketime verilen su miktarı ile su depolarına ilişkin özet bilgilere aşağıda yer verilmiştir.

Tabloya göre, debimetre ile su ölçümü yapılan 106 adet deponun 70 tanesi merkez ilçelerde, 3 tanesi Acıpayam, 1 tanesi Babadağ, 2 tanesi Baklan, 2 tanesi Bekilli, 1 tanesi Beyağaç, 1 tanesi Bozkurt, 3 tanesi Buldan, 1 tanesi Çameli, 1 tanesi Çardak, 1 tanesi Çivril, 3 tanesi Güney, 5 tanesi Honaz, 2 tanesi Kale, 3 tanesi Sarayköy, 5 tanesi Serinhisar ve 2 tanesi de Tavas ilçelerinde bulunmaktadır. Çal ilçesinde ise bu sistem kurulmamıştır. Ölçüm yapılan depoların sayısı, toplam depo sayısının sadece %18’i kadardır.

Tablo 8: İlçelere Göre Depo ve Debimetre Sayıları

Ülkemizdeki su kaynakları her geçen yıl daha da azalırken suya olan talebin artması, temiz su kaynaklarının kullanımında daha dikkatli ve özenli davranılmasını kaçınılmaz bir gereklilik haline getirmektedir. Su tüketiminde tasarruf sağlanması kadar su şebekelerindeki kayıp ve kaçakların önüne geçilmesi de kıt olan kaynakların kullanımında oldukça önemli bir konu haline gelmektedir. Bu nedenle şehirlere su sağlayan kurumların bu alandaki çalışmaları su kayıp ve kaçak miktarının takibi ve önlenmesinde belirleyici bir unsur olmaktadır.

Kamu idaresi bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlerin devam ettiği ifade edilmiştir.

İdarenin bahsi geçen konudaki durumu yukarıda somut olarak ortaya konulmuştur. İfade edildiği gibi her ne kadar İdare bu konuda doğru bir istikamette olsa da henüz yeterli sayılabilecek bir düzeye erişemediği anlaşılmaktadır. Şebekeye verilen su miktarı ile oluşan kayıp ve kaçak miktarının karşılaştırılabilmesi için buna yönelik sistemlerin kurulması oldukça önemlidir. Ancak bu sistemlerin kurulmasının da bir maliyeti bulunmaktadır. Dolayısıyla kısa vadede tüm depolara sistemin kurulması gerektiğini söylemek mali kaynakların verimli kullanılması bakımından çok anlamlı olmayacaktır. Bu nedenle, ölçüm sitemlerinin öncelikle şebekeye birim m3 olarak nispeten çok su verilen depolarda kurulmasının maliyet/fayda bağlamında daha yararlı olacağı ve böylece Yönetmelik’te belirtilen kayıp kaçak hedeflerine de öngörülen sürelerde erişilebileceği değerlendirilmektedir.