|
ÖZET: İçme suyu temin ve dağıtım sistemlerinde su kayıp ve kaçak oranlarının mevzuatta belirlenen seviyelerde olup olmadığına dair herhangi bir çalışma yapılmadığı tespit edilmiştir. 08.05.2014 tarihli ve 28994 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği” uyarınca, büyükşehir ve il belediyeleri su kayıplarını 2023 yılına kadar %30, 2028 yılına kadar ise %25 seviyesine indirmekle yükümlüdür. Diğer belediyeler için bu oranlar sırasıyla %35, %30 ve %25 olarak belirlenmiştir. Yönetmelik, su kayıplarının kontrolü için gerekli faaliyetlerin yürütülmesini ve bu konuda denetimlerin yapılmasını öngörmektedir.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayınlanan 2021/47 sayılı genelge, su kayıp yönetimi birimlerinin kurulması ve bu birimlerin etkin çalışabilmesi için gerekli personel ve teknik altyapının geliştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak, yapılan incelemelerde, su kayıp ve kaçak oranlarının belirlenmesine yönelik herhangi bir çalışma yapılmadığı ortaya çıkmıştır. İdare, içme suyu sistemlerindeki israfı önlemek ve su kayıplarını azaltmak amacıyla bazı çalışmalar gerçekleştirdiğini belirtse de, bu çabaların etkinliğini kanıtlayan belgeler sunulmamıştır. Sonuç olarak, içme suyu temin ve dağıtım sistemlerinde kaynakların etkin kullanımı ve israfın önlenmesi için su kayıp ve kaçak oranlarının belirlenmesi ve bu oranların azaltılması yönünde gerekli çalışmaların yapılması önem arz etmektedir. |
BULGU: İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıp-Kaçak Oranının Mevzuatta Belirlenen Seviyede Olup Olmadığına Yönelik Çalışma Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İçme suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıp ve kaçak oranının mevzuata göre belirlenen seviyede olup olmadığı konusunda çalışma yapılmadığı görülmüştür.
İçme ve kullanma suyunun etkin kullanılması ve israfının önlenmesi için su temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıplarının kontrol edilmesi amacıyla “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği” 08.05.2014 tarihli ve 28994 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Yönetmelik’in “Su kayıplarının azaltılması” başlıklı 9’uncu maddesinde;
“Büyükşehir ve il belediyeleri su kayıplarını 2023 yılına kadar en fazla %30, 2028 yılına kadar ise en fazla %25 düzeyine; diğer belediyeler su kayıplarını 2023 yılına kadar en fazla %35, 2028 yılına kadar en fazla %30, 2033 yılına kadar ise en fazla %25 düzeyine indirmekle yükümlüdürler. Bu kapsamda, bu Yönetmelik uyarınca çıkarılacak Teknik Usuller Tebliğinde yer alan hususlar ve 12/10/2017 tarihli ve 30208 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İçme ve Kullanma Suyu Temini ve Dağıtım Sistemleri Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde gerekli faaliyetler yürütülür.” denilmektedir.
Aynı Yönetmelik’in “Sorumluluk” başlıklı 11’inci maddesinde;
“(1) Bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyenler 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ve ilgili diğer mevzuata göre sorumludurlar.
(2) Bu Yönetmelik kapsamında, içme suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıplarının kontrolüne ilişkin olarak yapılan faaliyetler, ilgili mevzuat çerçevesinde ilgili kurum ve kuruluşlarca denetlenir ve gerektiğinde yaptırım uygulanır.
(3) İdareler, stratejik planlarında su kayıplarını azaltmaya yönelik faaliyetlerine yer vermek zorundadır.” hükümlerine yer verilmiştir.
Tarım ve Orman Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 2021/47 sayılı İçme Suyu Sistemlerindeki Su Kayıplarının Azaltılmasına Yönelik İş Termin Planı Genelgesi ve Eki Kılavuzda; su kayıp yönetimi biriminin kurulması ve birimin bu faaliyetleri sürdürülebilir bir şekilde yapabilmesi için personel sayısı ve niteliğinin iyileştirilmesi ile teknik altyapının ekipman ve teçhizat bakımından geliştirilmesinin su kayıplarının azaltılması konusunda önemli olduğu belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre; diğer belediyeler su kayıp oranlarını 2023 yılına kadar en fazla %35, 2028 yılına kadar en fazla %30, 2033 yılına kadar ise en fazla %25 düzeyine indirmekle yükümlü ve sorumludur. Diğer taraftan stratejik planlarda su kayıplarını azaltmaya yönelik faaliyetlere yer verilmesi, ilgili birimlerin ekipman ve teçhizat bakımından geliştirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, su kayıp ve kaçak oranının belirlenmesi konusunda herhangi bir çalışma yapılmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; içme suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki israfın önlenmesi ve su kayıp ve kaçak oranının tespitine ilişkin gerekli çalışmaların yapıldığı ve yeni yapılan su abone bağlantı sisteminin ihalesinin yapılması suretiyle su kayıp ve kaçakların önüne geçildiği ifade edilmiştir. Ancak yapılan bu çalışmalar ve su kayıp ve kaçaklarının hangi oranda düşürüldüğüne dair herhangi bir kanıtlayıcı belge sunulmamıştır.
Sonuç olarak, kaynakların etkili ve verimli kullanılması, içme suyu temin ve dağıtım sistemlerinde israfın önlenmesi, yatırım planlamalarının doğru yapılması için su kayıp ve kaçak oranına ilişkin çalışma yapılarak su kayıp-kaçak oranının azaltılması gerekmektedir.