|
ÖZET: İçme suyu temin ve dağıtım sistemlerinde yüksek su kayıp ve kaçak oranları tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Iğdır Belediyesi’nin içme suyu sisteminde kayıp oranları 2021’de %73,86, 2022’de %72,38, 2023’te %64,76 ve 2024’te %61,29 olarak kaydedilmiştir. Bu durum, su kaynaklarının verimli kullanımı ve israfın önlenmesi açısından ciddi bir sorun teşkil etmektedir. 2014 tarihli İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği, su kayıplarının azaltılması için belirli hedefler koymakta ve bu hedeflere ulaşmak için gerekli usul ve esasları düzenlemektedir.
Yönetmelik çerçevesinde, büyükşehir ve il belediyelerinin su kayıp oranlarını belirli süreler içinde %30 ve %25 seviyelerine indirmesi gerekmektedir. Iğdır Belediyesi, su kayıp ve kaçak oranlarını azaltmak amacıyla bir ekip kurmuş ve gerekli çalışmaların hızlandırılması gerektiğini belirtmiştir. 2024 yılı itibarıyla sisteme giren toplam su miktarı 7.283.866 m³ olup, bunun %61,29’u kayıp olarak kaydedilmiştir. Bu veriler, su altyapısının etkin bir şekilde yönetilmesi ve su kayıplarının önlenmesi için daha kapsamlı bir analiz ve müdahale gerekliliğini ortaya koymaktadır. |
BULGU: İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıp-Kaçak Oranının Yüksek Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediye tarafından yönetilen içme suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıp ve kaçak oranının yüksek olduğu tespit edilmiştir.
08.05.2014 tarih ve 28994 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, bu Yönetmelik’in amacının; su kaynaklarının korunması ve verimliliğin arttırılması doğrultusunda, içme-kullanma suyunun etkin kullanılması ve israfının önlenmesi için içme-kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıplarının kontrolüne ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu ifade edilmiştir.
Anılan Yönetmelik’in “Su kayıplarının azaltılması” başlıklı 9’uncu maddesinde, idarelerin su kayıp oranlarını; bu Yönetmelik’in yürürlük tarihinden itibaren büyükşehir ve il belediyelerinde 5 yıl içerisinde en fazla %30, takip eden 4 yıl içerisinde ise en fazla %25 düzeyine; diğer belediyelerde 9 yıl içerisinde en fazla %30, takip eden 5 yıl içerisinde ise en fazla %25 düzeyine indirmekle yükümlü olduğu, bu kapsamda bu Yönetmelik uyarınca çıkarılacak Teknik Usuller Tebliği’nde verilen yöntemler çerçevesinde gerekli faaliyetlerin yürütüleceği belirtilmiştir.
16.07.2015 tarih ve 29418 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği Teknik Usuller Tebliği’nde ise içme ve kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıplarının kontrolü için idareler tarafından alınması gereken tedbirlerin neler olduğu ve hangi yöntemlerin kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
Dünyada son dönemde yaşanan iklim değişiklikleri ile kentlerde gerçekleşen nüfus artışı, sanayileşme ve tarımsal kullanıma bağlı olarak su talebi artmakta ve bu durum temiz içme suyu kaynakları üzerinde baskı oluşturmaktadır. Bu nedenle; şehirlerin içme suyu temin ve dağıtım sistemini yöneten idarelerin, içme suyu altyapısını çok yönlü analiz etmesi, modellemesi ve kente verilen suyun tamamını optimum bir şekilde yöneterek su kayıplarını önlemesi gerekmektedir.
Iğdır Belediyesinin içme suyu temin ve dağıtım sistemine ilişkin yapılan incelemelerde, su kayıp ve kaçak oranının 2021 yılında %73,86, 2022 yılında %72,38, 2023 yılında %64,76, ve 2024 yılında %61,29 olarak gerçekleştiği görülmüştür. Ayrıntısına aşağıda yer verilen Iğdır Belediyesi tarafından Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğüne sunulan 2024 yılı su kayıp-kaçak oranları hesap tablosunda; sisteme ne kadar miktarda su girdiği, bunun ne kadarlık kısmının faturalandırıldığı ve ne kadarlık kısmının kayıp- kaçak olarak sistem dışında kaldığı görülmektedir.
Tablo 16: 2024 Yılı Su Kayıp Kaçak Oranı
| Sisteme Giren Su Miktarı (%100) 7.283.866 m3 |
İzinli Tüketim (%38,71) 2.819.390 m3 |
Faturalandırılmış İzinli Su Tüketimi (%38,71) 2.819.390 m3 |
Gelir Getiren Su Miktarı (%38,71) 2.819.390 m3 |
| Sisteme Giren Su Miktarı (%100) 7.283.866 m3 |
İzinli Tüketim (%38,71) 2.819.390 m3 |
Faturalandırılmamış İzinli Su Tüketimi %0 0 m3 |
Gelir Getiren Su Miktarı (%38,71) 2.819.390 m3 |
| Sisteme Giren Su Miktarı (%100) 7.283.866 m3 |
Su Kayıpları (%61,29) 4.464.476 m3 |
İdari Kayıplar 2.464.476 m3 (%33,83) |
Gelir Getirmeyen Su Miktarı (%61,29) 4.464.476 m3 |
| Sisteme Giren Su Miktarı (%100) 7.283.866 m3 |
Su Kayıpları (%61,29) 4.464.476 m3 |
Fiziki Kayıplar 2.000.000 m3 (%27,46) |
Gelir Getirmeyen Su Miktarı (%61,29) 4.464.476 m3 |
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; su kayıp-kaçağı ile ilgili ekip kurulduğu ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; gerek içme-kullanma suyunun etkin kullanılması ve su israfının önlenmesi, gerekse “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği” doğrultusunda kayıp-kaçak oranının belirlenen yükümlülük oranlarına düşürülmesi amacıyla çalışmalara hız verilmesi, kayıp-kaçakla mücadeleye dair daha etkin bir çalışmanın başlatılması gerekmektedir.