|
ÖZET: İçme suyu temin ve dağıtım sistemlerinde kayıp ve kaçak oranlarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sakarya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, Büyükşehir Belediyesi’nin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek amacıyla kurulmuş bir kurumdur. 6360 Sayılı Kanun ile belirlenen mücavir alan sınırları içerisinde, su ve kanalizasyon hizmetlerinin etkin bir şekilde sağlanması hedeflenmektedir. Ancak, son üç yıl içinde su kayıplarında önemli bir azalma sağlanamamış ve 2024 yılı itibarıyla kayıp oranı %45,4 seviyesinde kalmıştır.
Su kaynaklarının korunması ve verimliliğin artırılması amacıyla yürürlüğe giren “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği” gereğince, büyükşehir ve il belediyeleri için su kayıp oranlarının 2023 yılına kadar %30, 2028 yılına kadar ise %25 düzeyine indirilmesi öngörülmektedir. Ancak, 2023 yılı hedeflerine ulaşılamadığı ve kayıp oranlarının artış eğiliminde olduğu gözlemlenmiştir. Kamu İdaresi, su kayıplarını azaltmak için gerekli çalışmaların sürdürüleceğini ve kayıp-kaçak oranlarının yönetmelikte belirtilen seviyelere düşürülmesi için çaba gösterileceğini ifade etmektedir. Bu bağlamda, içme suyu kullanımının etkin hale getirilmesi ve su israfının önlenmesi adına çalışmaların hızlandırılması gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıp-Kaçak Oranının Yüksek Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İçme suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıp ve kaçak oranının yüksek olduğu görülmüştür.
Sakarya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü, Büyükşehir Belediyesi’nin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere kurulmuştur. 30.03.2014 tarihinde yürürlüğü giren 6360 Sayılı Kanun ile birlikte Büyükşehir Belediyesi mücavir alanı il sınırları olarak belirlenmiştir.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un Ek 5’inci maddesinde bu Kanun’un diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağı hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun’a göre su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek amacıyla faaliyette bulunan kurumda; içme suyu borularında ve bağlantı parçalarında meydana gelen kırık ve çatlaklardan, boru başı ve abone bağlantı hatalarından ve servis depolarından meydana gelen veya diğer sebeplerle oluşan su kayıpları son üç yıl itibarıyla aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 9: Yıllar İtibarıyla Su Kayıp Oranları
| 2022 | 2023 | 2024 | |
| Üretilen su miktarı (m3/yıl) (A) |
124.761.554 | 121.805.790 | 141.481.362 |
| Tahakkuk edilen su miktarı (m3/yıl) (B) |
57.395.034 | 52.725.368 | 77.204.446 |
| Kayıp oranı (%) (B)/(A) * 100 |
45,4 |
Yukarıdaki tabloda da görüleceği üzere son üç yıllık süreçte su kayıp oranlarında önemli ölçüde bir azalma olmadığı gibi 2024 yılında mevcut su kaybı oranı hala %45,4 gibi oldukça yüksek bir seviyededir.
Diğer taraftan, su kaynaklarının korunması ve verimliliğin arttırılması, içme-kullanma suyunun etkin kullanılması ve su kayıplarının kontrolüne ilişkin usûl ve esasları düzenleyen “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği” 8 Mayıs 2014 tarih ve 28994 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmuş, 31.08.2019 tarih ve 30874 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklikle Yönetmelik’in bazı maddelerinde değişiklik yapılmıştır.
Söz konusu Yönetmelik’in “Su kayıplarının azaltılması” başlıklı 9’uncu maddesine göre; İdarelerin su kayıp oranlarını, büyükşehir ve il belediyesinde 2023 yılına kadar en fazla %30, 2028 yılına kadar ise en fazla %25 düzeyine; diğer belediyeler su kayıplarını 2023 yılına kadar en fazla %35, 2028 yılına kadar en fazla %30, 2033 yılına kadar ise en fazla %25 düzeyine indirmekle yükümlü olduğu belirtilmiştir.
İdare’nin kayıp-kaçakla mücadeleye dair iş ve işlemleri; “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği” ve “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği Teknik Usuller Tebliği” hükümleri uyarınca yürütülmekle birlikte, bu alanda nispi bir iyileşme olmasına rağmen, 2023 yılı için belirlenen %30 oranına ulaşılamadığı, takip eden yıllarda ise artış eğiliminde olduğu görülmektedir.
Kamu İdaresince, fiziki su kayıplarının azaltılması için yapılan uygulamaların artarak devam edeceği, Yönetmelikte belirtilen kayıp oranlarına ulaşmak için gerekli çalışmaların titizlikle sürdürüleceği belirtilmiştir.
Gerek içme-kullanma suyunun etkin kullanılması ve su israfının önlenmesi, gerek “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği” doğrultusunda kayıp-kaçak oranının Yönetmelikte belirtilen seviyelere düşürülmesi amacıyla çalışmalara hız verilmesi, kayıp kaçakla mücadeleye dair çalışmaların artırılması gerektiği değerlendirilmektedir.