|
ÖZET: İçme suyu temin ve dağıtım sistemlerinde su kayıplarının kontrolüne yönelik eksiklikler, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Belediyelerin, su gelirlerini artırmak ve su kaynaklarını etkin bir şekilde kullanmak için gerekli hukuki düzenlemelere tam olarak uymadığı tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14. maddesi, belediyelerin su ve kanalizasyon gibi kentsel altyapı ihtiyaçlarını karşılama sorumluluğunu vurgulamaktadır. Bu bağlamda, coğrafi bilgi sistemlerinin (CBS) etkin bir şekilde kullanılması gerekmektedir.
İçme-kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıplarının kontrolü için belirlenen yönetmelik ve teknik usuller, belediyelerin bu alandaki sorumluluklarını net bir şekilde ortaya koymaktadır. Ancak, yapılan incelemeler sonucunda, belediyelerin CBS veri tabanını oluşturmadığı, uzaktan kontrol sistemlerini kurmadığı ve su kayıplarını azaltma hedeflerine ulaşamadığı görülmüştür. Ayrıca, izinsiz su tüketimlerinin tespiti için gerekli birimlerin oluşturulmadığı ve kontrollerin eksik yapıldığı belirlenmiştir. Kamu İdaresi, bu bulgulara katıldığını ifade etse de, eksikliklerin giderilmesi konusunda yeterli ilerleme sağlanamadığı anlaşılmaktadır. Su gelirlerinin artırılması ve su kaynaklarının korunması için belirtilen eksikliklerin acilen ele alınması gerekmektedir. |
BULGU: İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrol Sisteminde Eksiklikler Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyelerin en önemli öz gelir kalemlerinin başında gelen su gelirlerinin arttırılması ve su kaynaklarının etkin kullanılması için uyulması gereken hukuki düzenlemelere tam olarak riayet edilmediği görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesi gereği diğer görevlerinin yanında belediyelerin en temel görevlerinden birisi de halkın su ve kanalizasyon gibi kentsel alt yapı ihtiyaçlarını gidermek, çevre ve çevre sağlığı hizmetlerini yerine getirmektir. Bu ve benzeri görevleri için gerekli coğrafî ve kent bilgi sistemlerini de hizmete sokması gerekmektedir.
Su kaynaklarının korunması ve verimliliğin arttırılması doğrultusunda, içme-kullanma suyunun etkin kullanılması ve israfının önlenmesi için içme-kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıplarının kontrolüne ilişkin usul ve esaslar “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği” ile belirlenmiştir. İdareler, içme- kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerindeki idari ve fiziki su kayıplarının önlenmesi ile sistemin izlenmesi ve kontrolü için de Yönetmelik uyarınca çıkarılan “İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği Teknik Usuller Tebliği” hükümlerine tabidir.
Bahsi geçen Yönetmelik ve Tebliğ gereği belediyelere düşen görev ve sorumlulukların yerine getirilip getirilmediğine yönelik inceleme neticesinde;
0 İçme-kullanma suyu temin ve dağıtım sistemlerinin yönetiminde Belediyelerinin su idarelerince Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) veri tabanının oluşturulması, mevcut verilerin sayısallaştırılarak veri tabanına aktarılması ve sürekli güncellenmesi gerekirken Belediye tarafından sayısallaştırma ve CBS veri tabanının oluşturulma işlemlerinin yapılmadığı, Belediyenin halihazırda kullandığı Abone Bilgi Yönetim Sistemi’nin ise bahsi geçen sistemin ikamesi olmadığı,
0 Belediyelerin İçme-kullanma suyu temin ve dağıtım sisteminin uzaktan sevk ve kontrolü için uygun bir veri tabanı altında Veri Kontrol ve İzleme Sistemi’ni (SCADA) kurması gerekirken bu sistemin kurulmadığı, Belediyenin halihazırda içme suyu arıtma tesisleri, depolar, terfi merkezleri, kuyuları uzaktan takip etmek ve müdahale etmek için bir yazılım sistemi kullansa da bu sistemdeki eksiklikler nedeni ile yukarıdaki amaçları sağlayacak şekilde işlev görmediği,
0 Sistemde ana basınç bölgesi ve alt bölgelerin oluşturulması gerekirken bu bölgelerin oluşturulmadığı,
0 Yönetmelik’in “Su kayıplarının azaltılması” başlıklı 9’uncu maddesi gereği il belediyelerinin kamu kaynağı olan su kayıplarını 2023 yılına kadar en fazla %30, 2028 yılına kadar ise en fazla %25 düzeyine indirmekle yükümlü olmalarına rağmen Belediyenin bu hedeflerin gerisinde olduğu,
0 Belediyelerce izinsiz tüketimlerin tespiti, sebeplerinin araştırılması ve engellenmesi gayesiyle bir birim oluşturulup Tebliğ’in 37’nci maddesinde detayı verilen tespit edici ve önleyici çalışmaları yapması gerekirken bu amaçlı bir birim oluşturulmadığı, izinsiz tüketimin takibi için Tebliğ’de belirtilen kontrollerin tam olarak yapılmadığı,
Tespit edilmiştir.
Yukarıdaki tespitlere ilişkin Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirterek kayıp kaçak ve kontrol amaçlı Su ve Kanalizasyon Müdürlüğü bünyesinde bir birim kurulduğunu ifade etse de eksikliklerin tamamlanamadığı anlaşılmıştır.
Belediyelerin en önemli öz gelir kalemlerinin başında gelen su gelirlerinin arttırılarak su kaynaklarının korunması ve verimliliğinin sağlanması için yukarıda yer verilen eksikliklerin giderilmesi gerekmektedir.