ÖZET: İçme suyu temin ve dağıtım sistemlerinde su kayıplarının kontrolü konusunda önemli eksiklikler tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Bağlı İdaresi Su Kayıpları Tebliği’nde belirtilen bazı gerekliliklerin yerine getirilmediğini ortaya koymaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığı, içme suyunun etkin kullanımı ve israfının önlenmesi amacıyla 2014 yılında bir yönetmelik yayımlamıştır. Bu yönetmelik, yükümlülükleri yerine getirmeyenlerin yasal olarak sorumlu olacağını belirtmektedir.

İlgili tebliğin 5. maddesi, Su ve Kanalizasyon İdaresi’nin su kayıplarını ölçme, sistemin standartlara uygunluğunu sağlama ve etkili bir su yönetim sistemi oluşturma gibi yükümlülüklerini vurgulamaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, 103 deponun giriş ve çıkış borularında debi ölçer cihazlarının eksik olduğu, bazı ilçelerde Coğrafi Bilgi Sistemi veri tabanının oluşturulmadığı ve SCADA sisteminin bazı bölgelerde bulunmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, yüksek tüketimli abonelerin uzaktan izleme sisteminin yalnızca Efeler İlçesi’nde mevcut olduğu görülmüştür.

Kamu İdaresi, tespit edilen eksiklikleri kabul ederek düzeltme çalışmalarının sürdüğünü bildirmiştir. Sonuç olarak, su kayıplarının azaltılması ve kamu kaynaklarının daha verimli kullanılması için ilgili yönetmelik ve tebliğde belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmesine yönelik çabaların artırılması gerekmektedir.

BULGU: İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrol Sisteminde Eksiklikler Olması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi

Su Kayıpları Tebliği’nde yer verilen bazı gerekliliklerin yerine getirilmediği görülmüştür.

Tarım ve Orman Bakanlığı, içme-kullanma suyunun etkin kullanılması ve israfının önlenmesi, su temin ve dağıtım sistemlerindeki su kayıplarının kontrol edilmesi amacıyla, 08.05.2014 tarih ve 28994 sayılı Resmi Gazete’de İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği’ni yayımlamıştır. Yönetmelik’in 11’inci maddesinde, Yönetmelik’te belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyenlerin, 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun ve ilgili diğer mevzuata göre sorumlu olacağı ifade edilmiştir.

16.07.2015 tarih ve 29418 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, İçme Suyu Temin ve Dağıtım Sistemlerindeki Su Kayıplarının Kontrolü Yönetmeliği Teknik Usuller Tebliği’nin 5’inci maddesinde, Su ve Kanalizasyon İdaresinin; idari ve fiziki su kayıplarının ölçüme dayalı olarak belirlenmesini, şebekenin ve sistemin şartnamelere ve uygulama projelerine uygun yapılmasını, kullanılan malzemelerin standartlara uygun olarak temin edilmesini, sistemde ana basınç bölgesi ve alt bölgelerin oluşturulmasını, şebekede etkili bir basınç ve debi yönetimi ile optimum işletme şartlarının sağlanmasını, sistemin izlenmesi ve kayıt altına alınmasını ve etkili bir su yönetim sistemini sağlamakla yükümlü olduğu hükmüne yer verilmiştir.

Tebliğin 6’ncı ve devamı maddelerinde ise, su kayıplarının önlenmesi, kullanılacak malzemeler, abonelik hizmetleri ve izinsiz su kullanımı konularında idarenin yapacağı işler hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir.

Su kayıp kaçağı konusunda yapılan incelemelerde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

103 adet deponun giriş ve çıkış boru hatları üzerinde debi ölçer cihaz bulunmamaktadır.

Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) veri tabanı bazı ilçelerde oluşturulmamış ve veri girişi tamamlanmamıştır.

Veri kontrol ve izleme sistemi (SCADA) kurulmasına rağmen SCADA sistemi bulunmayan bölgeler vardır.

Yüksek tüketimli abonelerin uzaktan izleme sistemi Efeler İlçesi dışında diğer yerlerde mevcut değildir.

Kamu İdaresi göndermiş olduğu cevapta bulgu konusu hususu kabul etmiş olup tespit edilen hususların düzeltilmesine ilişkin çalışmaların devam ettiğini ifade etmiştir.

Sonuç olarak, su kayıp ve kaçaklarının azaltılması ve bu suretle kamu kaynaklarının daha verimli kullanılmasını teminen anılan Yönetmelik ve Tebliğ’de öngörülen işlerin yapılması için azami gayretin gösterilmesi gerekmektedir.