|
ÖZET: İçme suyu ve atıksu aboneliklerinden kaynaklanan alacakların tahsilatında önemli sorunlar yaşandığı belirlenmiştir. 1994-2014 yılları arasında oluşan alacak miktarı 236.397,21 TL olarak tespit edilmiştir; bu tutarın 70.675,84 TL’si zamanaşımına uğramıştır. Ayrıca, 2015-2024 yılları arasında tahsil edilemeyen 18.918.338,88 TL’lik bir alacak bulunmaktadır. Bu alacaklar, 7155 sayılı Abonelik Sözleşmelerinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanun çerçevesinde takip edilmektedir. Türk Borçlar Kanunu’nun 146. maddesi gereğince, sözleşmeye dayalı alacaklar için on yıllık zamanaşımı süresi öngörülmektedir.
Zamanaşımının kamu zararı oluşturduğu dikkate alındığında, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda, kamu görevlilerinin ihmal veya kusurları nedeniyle oluşan zararların tazmini esastır. Bu durumda, zararın tespiti ve tahsili işlemlerinin zamanında yapılmasından, ilgili memurun çalıştığı kurumun amirleri sorumludur. Zamanaşımına uğramış alacaklar, mahkemeye taşınsa bile, idare bu davaları kaybetme riski taşımaktadır; bu da ek maliyetler doğuracaktır. Kamu idaresi, tahsilatın bir kısmının gerçekleştirildiğini ve kalan tutar için çalışmaların sürdüğünü belirtmiştir. ESKİ Genel Müdürlüğü’nün, zamanaşımına uğramamış 18.918.338,88 TL’lik takipli alacağı ile zamanaşımına uğramış 236.397,21 TL’lik alacaklarının bir an önce tahsil edilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: İçme Suyu ve Atıksu Aboneliği Kaynaklı Alacakların Tahsil Edilememesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin içme suyu ve atıksu aboneliklerinden kaynaklı 1994-2014 yıllarına ait alacağının 236.397,21 TL (307.073,05 TL-70.675,84 TL zamanaşımı bozulan) zamanaşımına uğradığı, bununla birlikte 2015-2024 yıllarına ait 18.918.338,88 TL tutarındaki kısmının ise tahsil edilmediği ve takipli alacak kapsamında olduğu tespit edilmiştir.
İdarenin içme suyu ve atıksu aboneliği kaynaklı alacakları için 7155 sayılı Abonelik Sözleşmelerinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanmaktadır. Sözleşmeye dayalı alacaklar için 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 146’ncı maddesine göre, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, on yıllık zamanaşımı süresi öngörülmüştür.
Zamanaşımının bir kamu zararı olduğu dikkate alındığında; Anayasa’nın “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünün 129/5 maddesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kişisel sorumluluk ve zarar” başlıklı 12’nci maddesi, ile “Kişilerin uğradıkları zararlar” başlıklı 13 üncü maddesi, “Devlete ve Kişilere Memurlarca Verilen Zararların Nevi ve Miktarlarının Tespiti, Takibi, Amirlerinin Sorumlulukları, Yapılacak Diğer İşlemler Hakkında Yönetmelik”in 9, 10 ve 11 inci maddelerinde sırasıyla yer alan “Amirlerin Sorumlulukları”, “Zararların Takibi ve Yapılacak İşlemler” ve “İdarenin Rücu Hakkı” başlıklı maddeleri yer almaktadır. Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde;
Herhangi bir kamu görevlisinin kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır. Memurlarca verilen zararların miktarının tespiti ve ilgililerden tahsili konusunda yapılacak işlemlerin zamanında ve eksiksiz yürütülmesinden, zararı veren memurların görevli bulundukları kurum ve kuruluşların o mahaldeki amirleri müteselsilen sorumludurlar.
Zamanaşımına uğradıktan sonra idarece talep edilecek bu alacaklar, kişiler veya kurumlar tarafından dava konusu edilebilecek ancak süresi geçtiği için idare bu davaları büyük olasılıkla kaybedecektir. Dolayısıyla kaybedilen bu davalar ile ilgili olarak idareler bu kez “vekâlet ücreti”, “yargılama gideri”, “harçlar” ve “dosyada yapılan diğer masraflar” gibi kalemleri ayrıca ödemek zorunda kalacaktır.
Zamanaşımına uğramış bir borcun eksik borç haline dönüşeceği dolayısıyla borçlunun (abonenin) sadece kendi isteğiyle borcunu ifa ettiği zaman, borcun tahsil edilebileceği unutulmamalıdır.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle; bulgu konusu edilen tutarların bir kısmının tahsilatının yapıldığı ve geriye kalan tutar için gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
ESKİ Genel Müdürlüğü’nün 2015-2024 yılları arasında henüz zamanaşımına uğramamış 18.918.338,88 TL takipli alacağı ile 1994-2014 yılları arasında zamanaşımına uğramış 236.397,21 TL alacağı bulunmaktadır. Bu alacakların en kısa sürede tahsil edilmesi gerekmektedir.