|
ÖZET: İcra dairelerine yapılan ödemelerde “borcu yoktur” sorgulamasının yapılmadığı tespit edilmiştir. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesi, kamu kurumlarının mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için hak sahiplerine yapacakları ödemelerde, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerinden vadesi geçmiş borç bulunmadığına dair belge talep edilmesini zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, bu yükümlülüğe uymayan kurumlara idari para cezası uygulanacağı belirtilmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan tahsilat genel tebliği, 5.000 TL’nin üzerindeki ödemelerde de benzer bir belge talep edilmesini gerektirmektedir. 7524 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle, icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine gerçekleştirilecek ödemelerde de “borcu yoktur” sorgulamasının yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Ancak yapılan incelemelerde, bu sorgulamanın ihmal edildiği ortaya çıkmıştır. Kamu idaresi, icra dairelerine yapılan ödemeler öncesinde hak sahiplerinin vadesi geçmiş borç durumunu kontrol etmeye başladığını, bu belgeyi sunmayan dosyalar için ödeme yapılmadığını ifade etmiştir. Sonuç olarak, icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri kapsamında yapılan ödemelerde “borcu yoktur” sorgulamasının yapılması zorunludur. |
BULGU: İcra Dairelerine Yapılan Ödemelerde Borcu Yoktur Sorgulamasının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdare tarafından, hak sahiplerine ödenmek üzere icra dairelerine yapılan ödemelerde borcu yoktur sorgulamasının yapılmadığı görülmüştür.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Amme alacağı ödenmeden yapılmayacak işlemler ile işlem yapanların sorumlulukları” başlıklı 22/A maddesine göre, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumların mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle hak sahiplerine yapacakları ödemelerde Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranılması zorunluluğu getirmeye ve yapılacak ödemelerden istihkak sahiplerinin amme borçlarının kesilerek ilgili tahsil dairesine aktarılması zorunluluğu ile kesintilere asgari tutar ve oran getirmeye, kapsama girecek amme alacaklarını tür, tutar, ödeme ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen ödeme ve işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanı’nın yetkili olacağı,
Aynı maddenin devamında takibata selahiyetli tahsil dairesince, bu madde kapsamında getirilen zorunluluğa rağmen borcun olmadığına dair belgeyi aramaksızın ödeme yapanlara ve işlem tesis eden kurum ve kuruluşlara dört bin Türk lirası idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Seri A Sıra No 1 Tahsilat Genel Tebliği’nin “V. Amme Alacağı Ödenmeden Yapılmayacak İşlemler ile İşlem Yapanların Sorumlulukları” bölümünde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumların, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle 5.000,00 TL’nin üzerinde yapacakları ödemeler sırasında hak sahiplerinin, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borçlarının bulunmadığına ilişkin vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge aranılması zorunluluğu getirilmiştir.
Öte yandan 7524 sayılı Kanun’un 1’inci maddesi ile bu bentte yer alan “her türlü ödemelerde,” ibaresi “her türlü ödemelerde (mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemeler dâhil),” şeklinde değişiklik yapılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesinde 7524 sayılı Kanunun 1’inci maddesi ile “her türlü ödemelerde,” ibaresinin “her türlü ödemelerde (mahkeme kararları ve icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemeler dâhil),” şeklinde değiştirilmiş olması nedeniyle icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemelerde de borcu yoktur sorgulamasının yapılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, icra dairelerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılan ödemelerde borcu yoktur sorgulamasının yapılmadığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında bulgu konusuna iştirak edildiği ve icra dairelerine yapılan ödemeler öncesinde hak sahiplerinin vadesi geçmiş borcunun bulunup bulunmadığına ilişkin “borcu yoktur” yazısının talep edilmeye başlandığı, bu belgeyi bulundurmayan dosyalar için herhangi bir ödeme yapılmadığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, icra dairlerinin ödeme veya icra emirleri üzerine yapılacak ödemelerde de borcu yoktur sorgulamasının yapılması gerekmektedir.