İcra Safhasına Aktarılmış Alacaklar İçin Öngörülen Hesapların Kullanılmaması (Sayıştay)

BULGU: İcra Safhasına Aktarılmış Alacaklar İçin Öngörülen Hesapların Kullanılmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

Yapılan incelemede, icra safhasına aktarılmış alacakların Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı, Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı ile Karşılık Giderleri Hesabına kaydedilmediği görülmüştür.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun “Defter tutma ve envanter” başlıklı 64’üncü maddesinin birinci fıkrasında, her tacirin ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanun’a göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorunda olduğu belirtilmiştir.

Kanun’un 515’inci maddesinde ise, anonim şirketlerin finansal tablolarının, Türkiye Muhasebe Standartlarına göre şirketin malvarlığını, borç ve yükümlülüklerini, öz kaynaklarını ve faaliyet sonuçlarını tam, anlaşılabilir, karşılaştırılabilir, ihtiyaçlara ve işletmenin niteliğine uygun bir şekilde; şeffaf ve güvenilir olarak; gerçeği dürüst, aynen ve aslına sadık surette yansıtacak şekilde çıkarılacağı hüküm altına alınmıştır.

tarih ve 21447 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 Seri No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin eki “V – Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları”nın “Hesap Planı Açıklamaları” başlıklı (C) bölümünde;

128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabının, ödeme süresi geçmiş bu nedenle vadesi bir kaç defa uzatılmış veya protesto edilmiş, yazı ile birden fazla istenmiş ya da dava veya icra safhasına aktarılmış senetli ve senetsiz alacakları kapsadığı; tahsili şüpheli hale gelmiş olan alacakların ilgili hesapların alacağı karşılığında bu hesaba borç yazılarak bu durumdaki alacakların normal alacaklardan çıkarılacağı; alacağın tahsili veya tahsil edilemeyeceğinin kesinleşmesi durumunda bu hesaba alacak kaydedileceği,

129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabına, “128 Şüpheli Ticari Alacaklar” için ayrılacak karşılıkların kaydedileceği; teminatlı alacaklarda karşılığın teminatı aşan kısım için ayrılacağı; hesaplanan karşılık tutarının bu hesaba alacak, “654 Karşılık Giderleri” hesabına borç kaydedileceği; şüpheli alacağın tahsiline bağlı olarak, tahmin olunan zararın kısmen ya da tamamen gerçekleşmemesi halinde, gerçekleşmeyen kısmın “644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı” alacağına devredilerek bu hesaba borç kaydedileceği; şüpheli alacağın tahsilinin imkansız olduğu kesinleştiği takdirde bu hesaba borç, ilgili hesaba da alacak kaydedileceği; gerçekleşen zararın ayrılan karşılıklardan fazla olması halinde, ayrılan karşılık kadar bu hesaba borç, zarar fazlasının ise “681 Önceki Dönem Gider ve Zararları” hesabına borç, tahsil edilemeyen tutarın, ilgili alacak hesabına alacak kaydolunacağı; daha önce alacaklardan düşülen ve bu hesaba borç kaydedilen alacakların tahsili söz konusu olduğu takdirde, oluşlarına göre “671 Önceki Dönem Gelir ve Kârlar” hesabına alınacağı,

İşletmelerin faaliyet alanı kapsamındaki işlerden kaynaklanan temerrüt faizi gelirlerinin “649 Faaliyetlerle İlgili Diğer Olağan Gelir ve Karlar” hesabına kaydedileceği; karşılık hesap olarak asıl alacağın takip edildiği hesabın borçlandırılmasının gerektiği,

ifade edilmiştir.

Yapılan incelemede, Gümüşhane Sportif Faaliyetler Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye bir kısım havalelere “Borç Verilen” açıklaması yapılarak toplam 36.942.530,00 TL anapara tutarında borç verildiği; verilen söz konusu borçların tahsilini güvence altına almak için herhangi bir teminat alınmadığı; verilen borcun tamamının tahsil edilememesi nedeniyle 2021 yılında Gümüşhane İcra ve İflas Müdürlüğü aracılığıyla Gümüşhane Sportif Faaliyetler Sanayi ve Ticaret A.Ş. aleyhine ilamsız icra takibine başlandığı; icra takibinin kesinleşmesiyle Gümüşhane Sportif Faaliyetler Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin banka hesaplarına haciz konulduğu; 2.977.991,10 TL’si İcra ve İflas Müdürlüğü aracılığıyla, 7.081.965,86 TL’si ise Gümüşhane Sportif Faaliyetler A.Ş. tarafından gönderilen havaleler yoluyla olmak üzere toplam 10.059.956,96 TL tutarındaki alacağın tahsil edildiği; 31.12.2024 itibarıyla 26.882.573,04 TL tutarındaki anapara alacağının ise tahsil edilemediği tespit edilmiştir.

Mezkur mevzuat hükümleri uyarınca; söz konusu tahsili şüpheli hale gelmiş, icra safhasına aktarılmış alacakların, kayıtlı bulunduğu 120 Alıcılar Hesabından çıkarılarak 128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabına borç yazılarak kaydedilmesi gerekirken 120 Alıcılar Hesabında izlenmeye devam edildiği görülmüştür.

Ayrıca, verilen söz konusu borç için herhangi bir teminatın alınmadığı göz önünde bulundurulduğunda, tahsil edilemeyen tutarın tamamı kadar karşılık ayrılarak 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabına alacak, 654 Karşılık Giderleri Hesabına borç kaydedilmesi gerekirken anılan kayıtların yapılmadığı tespit edilmiştir.

Öte yandan, bahsi geçen mevzuat hükümleri uyarınca, Gümüşhane Sportif Faaliyetler Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin tacir olması nedeniyle bu Şirkete verilen borcun ticari olduğu; söz konusu Şirket aleyhine ilamsız icra takibine başlanarak ödeme emrinin tebliğ edilmesinin ihtar mahiyetinde olduğu; ödeme emrinin tebliği tarihinde anılan Şirketin temerrüde düştüğü anlaşılmıştır. Bu itibarla, temerrüde düşen tacir borçlu aleyhine 3095 sayılı Kanun’da belirlenen oranda temerrüt faizinin tahakkuk edilerek ilgili gelir hesabına alacak, karşılık hesap olarak asıl alacağın takip edildiği hesaba borç kaydedilmesi gerekmektedir.

Şirket cevabında; icra safhasına aktarılmış ve tahsil edilemeyen Gümüşhane Sportif Faaliyetler A.Ş. firmasından alacağa 31.12.2024 tarihi itibarıyla adat faizi hesaplamasının yapıldığı, 15.672.259,05 TL faiz tahakkuk ettirildiği; 642 Faiz Gelirleri Hesabına gelir yazılarak Firmadan alacağa eklendiği; Firmaya dava açıldığında 128 No.lu hesaba karşılık ayrılarak izleneceği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, 31.12.2024 tarihinde tahakkuk ettirilen 15.672.259,05 TL faiz ile beraber 120 Alıcılar Hesabında kayıtlı olan söz konusu şirketten alacak tutarının 42.554.832,09 TL’ye ulaştığı görülmüş olup mezkur alacağa ilişkin 128, 129 ve 654 No.lu hesaplara henüz kayıt yapılmaması nedeniyle; 2024 yıl sonu Bilançosunda 120 Alıcılar Hesabının 42.554.832,09 TL fazla, 128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabının 42.554.832,09 TL eksik, 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabının 42.554.832,09 TL eksik; 2024 yıl sonu Gelir Tablosunda ise 654 Karşılık Giderleri Hesabının 42.554.832,09 TL eksik görünmesine neden olunmuştur.

Türk Ticaret Kanunu’nun 64’üncü ve 515’inci maddeleri uyarınca, Şirketin finansal tablolarının Türkiye Muhasebe Standartlarına göre Şirketin malvarlığını, borç ve yükümlülüklerini, öz kaynaklarını ve faaliyet sonuçlarını tam, anlaşılabilir, karşılaştırılabilir, ihtiyaçlara ve işletmenin niteliğine uygun bir şekilde; şeffaf ve güvenilir olarak; gerçeği dürüst, aynen ve aslına sadık surette yansıtacak şekilde çıkarılmasını teminen, icra safhasına aktarılmış alacaklarının 128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı, 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı ile 654 Karşılık Giderleri Hesabına kaydedilmesi; ayrıca temerrüde düşen borçlulara temerrüt faizinin tahakkuk ettirilerek 649 Faaliyetlerle İlgili Diğer Olağan Gelir ve Karlar Hesabına alacak, 128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabına borç kaydedilmesi gerekmektedir.