|
ÖZET: İdare alacaklarına yönelik tahsilat ve takip süreçlerinin etkin bir şekilde yürütülmediği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8’inci maddesi, kamu kaynaklarının etkili ve hukuka uygun bir şekilde elde edilmesinden sorumlu olanların gerekli önlemleri almakla yükümlü olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38’inci maddesi, belediye başkanının gelir ve alacakların takibi ve tahsilinden sorumlu olduğunu vurgulamaktadır.
Yapılan incelemelerde, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’ndan kaynaklanan 3.007.595,59 TL vadesi geçmiş alacak bulunduğu ve bu alacakların takibi için gerekli süreçlerin etkin bir şekilde işletilmediği görülmüştür. İlgili mevzuatlar çerçevesinde, alacakların tahakkuk ve tahsil süreçlerinin belirli zamanaşımı sürelerine tabi olduğu ve bu sürelerin dikkate alınarak takip edilmesi gerektiği önem arz etmektedir. Kamu idaresi, bu bulgularla ilgili gerekli çalışmalara başlanacağını belirtmiştir. Dolayısıyla, geçmiş dönemlerde tahakkuk etmiş ve tahsil edilememiş alacakların hukuki takibat süreçlerinin, özellikle zamanaşımı süreleri göz önünde bulundurularak, bir an önce tamamlanması gerekmektedir. |
BULGU: İdare Alacaklarına Yönelik Tahsilat ve Takibat Süreçlerinin Etkin Olarak İşletilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare gelirlerine yönelik tahsilat ve takibat işlemlerinin etkin bir şekilde yerine getirilmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8’inci maddesinde, her türlü kamu kaynağının elde edilmesinde görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesi için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda oldukları düzenlenmiştir.
Anılan Kanun’un 60’ıncı maddesinde; ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde; belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek belediye başkanının görevleri arasında sayılmıştır.
İdare gelirlerinin tahakkuk, tahsilat ve takip süreçlerinin etkinliğinin incelenmesi sonucunda 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’ndan kaynaklanan tüm alacak kalemlerine ilişkin vadesi geçmiş 3.007.595,59 TL alacağın bulunduğu, söz konusu alacakların takibatına yönelik 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri doğrultusunda etkin bir sürecin işletilmediği tespit edilmiştir.
İdareye ait alacak kalemlerinden önemli bir kısmının 6183 sayılı Kanun kapsamında olduğu ve bu Kanun hükümleri doğrultusunda takip ve tahsil süreçlerinin işletilmesi gerektiği bu kapsamda söz konusu alacaklara ilişkin tahakkuk ve tahsil zamanaşımı sürelerinin beş yıl olduğu bilinmesi ve zamanaşımını durduran ve kesen süreçlerin takip edilmesi gerekmektedir.
Alacakların bir kısmının ise su ve atık su ile kira alacakları gibi genel hükümler çerçevesinde İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre takip edilmesi gereken alacaklar olduğu görülmekle birlikte Borçlar Kanunu çerçevesinde on yıllık zamanaşımına tabi olduğu hususu gözetilerek benzer şekilde söz konusu alacaklara yönelik takip süreçlerinin de zamanaşımı dikkate alınarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
İdareye ait gelir unsurlarından vadesi geçmiş olanların farklı mevzuatlara tabi olduğu buna bağlı olarak da farklı zamanaşımı süreleri öngörüldüğü hususu gözden kaçırılmaması gerekmekte olup aksi halde zamanaşımına uğramış borcun ise eksik borç haline dönüşeceği dolayısıyla borçlunun sadece kendi isteğiyle borcunu ifa ettiği zaman, borcun tahsil edilebileceği hususu bilinmelidir.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin gerekli çalışmalara başlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından gerçekleştirilen ve duraksama imkânı olmayan kamu hizmetlerinin finansmanı için önceki dönemlerde tahakkuk etmiş ve vadesi geçmesine rağmen tahsil edilememiş alacaklarından hukuki takibat başlatılmayanlara yönelik yukarıda izah edilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde özellikle zamanaşımı süreleri de dikkate alınarak tahsilat ve takibat süreçlerinin tamamlanması gerekmektedir.