|
ÖZET: İdare alacaklarına yönelik tahsilat ve takip süreçlerinin etkin bir şekilde yürütülmediği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu kaynaklarının etkili ve hukuka uygun bir şekilde elde edilmesinden sorumlu olanların gerekli önlemleri almakla yükümlü olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediye başkanının gelir ve alacakların takibi ve tahsilatında sorumluluk taşıdığını vurgulamaktadır.
2024 yılı itibarıyla yapılan incelemelerde, idareye ait su, emlak vergisi, çevre temizlik vergisi gibi çeşitli alacak kalemlerinde toplam 12.604.375,83 TL vadesi geçmiş alacak olduğu belirlenmiştir. Bu alacakların takibi için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde etkin bir süreç işletilmediği görülmüştür. Alacakların zamanaşımı süreleri ve takip süreçleri, Mali Hizmetler Müdürlüğü tarafından dikkatlice izlenmelidir. Kamu idaresi, alacakların takibi ve tahsilatı için gerekli işlemleri başlattığını belirtmiştir. Ancak, geçmiş dönemlerden kaynaklanan ve vadesi geçmiş alacakların hukuki takibatının yapılmaması durumunda, bu alacakların zamanaşımına uğrayabileceği ve dolayısıyla tahsilatın zorlaşabileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle, tahsilat ve takip süreçlerinin mevzuat hükümleri doğrultusunda tamamlanması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İdare Alacaklarına Yönelik Tahsilat ve Takibat Süreçlerinin Etkin Olarak İşletilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdare gelirlerine yönelik tahsilat ve takibat işlemlerinin etkin bir şekilde yerine getirilmediği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8’inci maddesinde, her türlü kamu kaynağının elde edilmesinde görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesi için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda oldukları düzenlenmiştir.
Anılan Kanun’un 60’ıncı maddesinde; ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde; belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek belediye başkanının görevleri arasında sayılmıştır.
İdare gelirlerinin tahakkuk, tahsilat ve takip süreçlerinin etkinliğinin incelenmesi maksadıyla 31.12.2024 tarihi itibarıyla borcu olan tüm mükelleflerin detaylı listeleri ilgili birimden temin edilmiş olup yapılan incelemelerde;
İdarenin; su ve atıksu, emlak vergisi, çevre temizlik vergisi, ilan ve reklam vergisi, idari para cezası alacakları, kira alacakları ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’ndan kaynaklanan diğer alacak kalemlerine ilişkin vadesi geçmiş 12.604.375,83 TL TL (gecikme faizi dahil) alacağının bulunduğu, söz konusu alacakların takibatına yönelik 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri doğrultusunda etkin bir sürecin işletilmediği tespit edilmiştir.
İdareye ait alacak kalemlerinden önemli bir kısmının 6183 sayılı Kanun kapsamında olduğu ve bu Kanun hükümleri doğrultusunda takip ve tahsil süreçlerinin işletilmesi gerektiği bu kapsamda söz konusu alacaklara ilişkin tahakkuk ve tahsil zamanaşımı sürelerinin beş yıl olduğu, alacakların takibinden sorumlu olan Mali Hizmetler Müdürlüğü tarafından bilinmesi ve zamanaşımını durduran ve kesen süreçlerin yine aynı birim tarafından takip edilmesi gerekmektedir.
Alacakların bir kısmının ise su ve atıksu ile kira alacakları gibi genel hükümler çerçevesinde İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre takip edilmesi gereken alacaklar olduğu görülmekle birlikte Borçlar Kanunu çerçevesinde on yıllık zamanaşımına tabi olduğu hususu gözetilerek benzer şekilde söz konusu alacaklara yönelik takip süreçlerinin de zamanaşımı dikkate alınarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
İdareye ait gelir unsurlarından vadesi geçmiş olanların farklı mevzuatlara tabi olduğu buna bağlı olarak da farklı zamanaşımı süreleri öngörüldüğü hususu gözden kaçırılmaması gerekmekte olup aksi halde zamanaşımına uğramış borcun ise eksik borç haline dönüşeceği dolayısıyla borçlunun sadece kendi isteğiyle borcunu ifa ettiği zaman, borcun tahsil edilebileceği alacak takibinden sorumlu Müdürlük tarafından dikkatten kaçmamalıdır.
Kamu İdaresince, alacaklara ilişkin takip ve tahsilata yönelik işlemlerin başlatıldığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla; İdare tarafından gerçekleştirilen ve duraksama imkanı olmayan kamu hizmetlerinin finansmanı için önceki dönemlerde tahakkuk etmiş ve vadesi geçmesine rağmen tahsil edilememiş alacaklarından hukuki takibat başlatılmayanlara yönelik yukarıda izah edilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde özellikle zamanaşımı süreleri de dikkate alınarak tahsilat ve takibat süreçlerinin tamamlanması gerekmektedir.