|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Bağlı İdaresi’nin alacaklarının takip ve tahsil süreçlerinde ciddi eksiklikler olduğunu ortaya koymaktadır. İdarenin bazı gelir kalemlerinde tahsilat oranları oldukça düşük seviyelerde kalmış, bazı gelirler ise hiç tahsil edilememiştir. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu, üst yöneticilerin kaynakların etkili ve verimli kullanımını sağlama sorumluluğunu vurgulamakta ve kamu gelirlerinin zamanında tahsil edilmesi gerektiğini belirtmektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda, 2024 yılı başında İdarenin devreden alacak tutarının 44.217.140,38 TL olduğu, yıl içinde 39.152.378,87 TL’lik yeni tahakkuk yapıldığı, toplam tahakkuk tutarının 83.369.519,25 TL’ye ulaştığı ancak yalnızca 22.755,15 TL tahsilat gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Gelir kalemlerine göre tahsilat oranları son derece düşük seviyelerde kalmakta, bu durum kamu kaynaklarının etkin yönetimini olumsuz etkilemektedir. Denetim bulguları üzerine İdare, belirtilen sorunları kabul etmiş ve gerekli düzeltici adımların atılacağını bildirmiştir. Alacakların zamanında ve eksiksiz tahsil edilmesi, kamu kaynaklarının korunması ve hizmetlerin daha etkin bir şekilde sunulması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İdare Alacaklarının Takip ve Tahsil Süreçlerinin Etkin Olarak İşletilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin bazı gelirleri için tahsilat/tahakkuk oranlarının çok düşük düzeylerde gerçekleştiği bazı gelirlerin ise hiç tahsil edilemediği dolayısıyla alacakların takip ve tahsilinin sağlıklı bir şekilde sağlanamadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinde; üst yöneticinin, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden sorumlu olduğu ifade edilmektedir.
Aynı Kanun’un “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde; kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu oldukları belirtilmiş, “Malî hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinde de idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek görev ve sorumluluğunun mali hizmetler birimi ve muhasebe yetkilisinde olduğu açıkça ifade edilmiştir.
Söz konusu hususa ilişkin olarak yapılan incelemede; 2024 yılı dönem başında İdarenin önceki yıllardan devirle gelen alacak tutarının 44.217.140,38 TL olduğu, yılı içerisinde 39.152.378,87 TL daha tahakkuk ettirildiği, dolayısıyla toplam tahakkuk tutarının 83.369.519,25 TL olmasına rağmen 2024 yılı içerisinde 22.755,15 TL tahsilat yapıldığı tespit edilmiştir.
Aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere, İdarenin bazı gelir kalemlerindeki tahsilat oranları çok düşük düzeylerde gerçekleşmiş bazı gelir kalemlerinde ise hiç tahsilat yapılmamıştır.
Tablo 17: Takipli Alacaklara İlişkin Tahakkuk/Tahsilat Oranları
| Gelir Adı | Önceki Yıllardan Devreden Alacak Tutarı (TL) |
2024 Yılı Tahakkuk Tutarı (TL) |
Toplam Tahakkuk Tutarı (TL) |
2024 Yılı Net Tahsilat Tutarı (TL) |
Tahsilat/ Tahakku k Oranı (%) |
| Ulaştırma Hizmetlerine İlişkin Gelirler |
696.477,77 | 34.602.326,60 | 35.298.804,37 | 4.274,86 | 0,01 |
| İlan ve Reklam Gelirleri |
248.354,04 | 0,00 | 248.354,04 | 0,00 | 0,00 |
| Malların Kullanma veya Faaliyette Bulunma İznine İlişkin Diğer Gelirler |
21.401,00 | 0,00 | 21.401,00 | 0,00 | 0,00 |
| Ecrimisil Gelirleri | 1.236.102,90 | 0,00 | 1.236.102,90 | 0,00 | 0,00 |
| Diğer Taşınmaz Kira Gelirleri |
119.477,25 | 0,00 | 119.477,25 | 0,00 | 0,00 |
| Para Cezaları | 41.735.860,33 | 4.550.052,27 | 46.285.912,60 | 18.480,29 | 0,04 |
| Diğer Çeşitli Gelirler | 159.467,09 | 0,00 | 159.467,09 | 0,00 | 0,00 |
| Toplam | 44.217.140,38 | 39.152.378,87 | 83.369.519,25 | 22.755,15 | 0,03 |
Denetim tespitimiz üzerine, İdare tarafından; bulguda yer alan hususa iştirak edilmiş ve
gerekli düzeltici işlemlerin tesis edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, alacakların tahsili için gerekli işlemlerin zamanında ve eksiksiz olarak yapılması kamu kaynağının korunması ve hizmetlerin daha etkin yürütülmesine katkı sağlayacaktır.