|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, idare bütçesinden karşılanan dağıtım tesis giderlerinin elektrik dağıtım şirketinden talep edilmediği ve bu tesislerin devredilmediği tespit edilmiştir. Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği, dağıtım tesislerinin tanımını yaparak, alçak ve orta gerilim seviyelerindeki tüketicilere enerji sağlama sorumluluğunu dağıtım şirketlerine yüklemektedir. Dağıtım şirketleri, AG şebekesi için en fazla 6 ay, OG şebekesi için ise 18 ay içinde enerji sağlamalıdır.
Yönetmelik, dağıtım şirketinin, yatırım bedelini başvuru sahibine en fazla 12 eşit taksitle geri ödemesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, tesislerin ne zaman ve nasıl devredileceği de düzenlenmiştir. Kamu idaresinin, enerji dağıtım şirketine ait yatırım tesis giderlerini geri alma gerekliliği vurgulanmıştır. İlgili kamu binalarının hizmete açılmasının gecikmemesi için, bu tesislerin enerji bağlantı talep yazısının ihale öncesinde yapılması gerektiği ifade edilmiştir. Bu durum, dağıtım şirketinin gerekli yatırımları zamanında gerçekleştirmesi açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: İdare Bütçesinden Karşılanan Dağıtım Tesis Giderlerinin Elektrik Dağıtım Şirketinden Talep Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Dağıtım şirketince yapılması gereken ancak enerji müsaadesi alınabilmesi için çeşitli nedenlerle idare bütçesinden karşılanan dağıtım tesis giderlerinin ilgili elektrik dağıtım şirketinden talep edilmediği, ayrıca söz konusu dağıtım tesislerinin elektrik dağıtım şirketine devredilmediği tespit edilmiştir.
Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin 3’üncü maddesinde, dağıtım tesisi, bağlantı hattı ve bağlantı noktasının tanımları yapılmış olup, Yönetmelik’in 15’inci maddesinde, bağlantı noktası dâhil olmak üzere bağlantı noktasından itibaren geri kalan hattın dağıtım tesisi olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır.
Dolayısıyla alçak gerilim (AG) seviyesinden bağlı tüketiciler için enerjinin yapı bina giriş noktalarına kadar getirilmesi, orta gerilim (OG) seviyesinden bağlı tüketiciler için tüketim tesislerine ait şalt sahalarının (trafoların) bittiği noktadan sonraki nihayet direğine kadar getirilmesi dağıtım şirketlerinin sorumluluğundadır.
Dağıtım şirketinin, ihtiyaç sahibi kişi ve kurumların enerji talebini, meskûn mahal içinde ve meskûn mahal dışında farklı zaman dilimlerinde söz konusu Yönetmelik’in 10’uncu maddesine göre, AG şebekesi tesis edilmesi durumunda en fazla 6 ay içinde, OG şebekesi tesis edilmesi durumunda en fazla 18 ay içinde (trafo dâhil) karşılaması ve gerekli şebekeyi tesis ederek enerjiyi sağlaması gerekmektedir.
Bu durumda yukarıda belirtildiği üzere (meskûn mahal içinde veya dışında ) enerjinin bina giriş noktalarına kadar getirilmesi dağıtım şirketlerinin sorumluluğunda olmakla beraber, aynı Yönetmelik’in 10/A maddesinin 4-a fıkrasına göre dağıtım şirketi tarafından bildirilen sürenin uzun bulunması halinde Yönetmelik’in 21’inci maddesine göre gerekli yatırımın bağlantı başvurusu yapan gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılabileceği ifade edilmiştir.
Dağıtım şirketi ile başvuru sahibi arasında imzalanan tesis yapım sözleşmesine göre başvuru sahibince üstlenilip ödenen yatırım bedelinin dağıtım şirketince en fazla 12 eşit taksitle geri ödenmesi gerektiği ve geri ödemenin nasıl ve ne şekilde yapılacağı hususları Yönetmelik’in 21’inci maddesinde açıklanmıştır.
Öte yandan söz konusu Yönetmelik’in 10/B maddesinde, dağıtım tesislerin dağıtım şirketine ne zaman ve ne şekilde devredileceği de açıklanmıştır.
Aynı Yönetmelik’in Geçici 1’inci ve 2’nci maddelerinde ise bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce gerçek veya tüzel kişiler tarafından yaptırılan trafo yatırımlarına ait işlemlerin nasıl yapılacağı da düzenlenmiştir.
Ayrıca Yönetmelik’in 37’inci maddesinde kullanıcı mülkiyetindeki elektrik tesislerinin dağıtım şirketince devralınması hususu düzenlenmiş olup, 37’nci maddenin 3’üncü fıkrasında da kullanıcı tarafından tesis edilmiş olan dağıtım tesislerinin işletme, bakım ve onarımının dağıtım şirketince yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Dolayısı ile ilgili kamu binalarının hizmete açılmasının gecikmemesi için İdarece karşılanan enerji dağıtım şirketi uhdesindeki söz konusu yatırım tesis giderlerinin ilgili enerji dağıtım şirketinden yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince geri alınması gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında bulgumuz yönünde işlem yapılacağı belirtilmiş olup, söz konusu tesis ve trafoların bakımının yüksek maliyet, teknik donanım ve uzmanlık gerektirmesi nedeniyle bu tesislerin enerjilendirilmesinden itibaren kaydi olarak da müştemilatı ile birlikte ilgili dağıtım şirketine devredilmesi gerektiği; ayrıca elektrik bağlantı talep yazısının, bina tamamlandıktan sonra değil, ihale öncesi yazılarak enerji bağlantı noktasının önceden belirlenmesi ve bu şekilde dağıtım şirketine gerekli yatırım ve tesisi yapabilmesi için zaman tanınması yerinde olacaktır.