|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, elektrik dağıtım şirketinin üstlenmesi gereken dağıtım tesis giderlerinin, idare bütçesinden karşılandığı ve bu giderlerin ilgili şirketten talep edilmediği belirlenmiştir. Ayrıca, bu tesislerin elektrik dağıtım şirketine devredilmediği tespit edilmiştir. Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği, dağıtım tesislerinin tanımını yaparken, bu tesislerin sorumluluğunun dağıtım şirketlerine ait olduğunu vurgulamaktadır. Alçak ve orta gerilim seviyelerindeki tüketicilere enerji sağlanması, belirli süreler içinde gerçekleştirilmelidir.
Yönetmelik, dağıtım şirketinin enerji taleplerini karşılamak için gereken süreleri belirlemekte ve bu sürelerin aşılması durumunda yatırımın başvuru sahipleri tarafından yapılabileceğini ifade etmektedir. Ayrıca, tesis yapım sözleşmesine göre, yatırım bedelinin dağıtım şirketi tarafından geri ödenmesi gerektiği de açıklanmıştır. Dağıtım tesislerinin ne zaman ve nasıl devredileceği de yine bu yönetmelikte düzenlenmiştir. Kamu idaresi, enerji dağıtım şirketinden geri alınması gereken yatırım tesis giderleri konusunda işlem yapılacağını belirtmiştir. Bunun yanı sıra, tesislerin bakım ve onarımının yüksek maliyet ve uzmanlık gerektirdiği göz önünde bulundurularak, bu tesislerin enerji bağlantı talep yazısının ihale öncesinde verilmesi gerektiği önerilmektedir. Bu yaklaşım, ilgili dağıtım şirketine gerekli yatırım ve tesisleri yapabilmesi için zaman tanıyacaktır. |
BULGU: İdare Bütçesinden Karşılanan Dağıtım Tesis Giderlerinin Elektrik Dağıtım Şirketinden Talep Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Dağıtım şirketince yapılması gereken ancak enerji müsaadesi alınabilmesi için çeşitli nedenlerle idare bütçesinden karşılanan dağıtım tesis giderlerinin ilgili elektrik dağıtım şirketinden talep edilmediği, ayrıca söz konusu dağıtım tesislerinin elektrik dağıtım şirketine devredilmediği tespit edilmiştir.
Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin 3’üncü maddesinde, dağıtım tesisi, bağlantı hattı ve bağlantı noktasının tanımları yapılmış olup, Yönetmelik’in 15’inci maddesinde, bağlantı noktası dâhil olmak üzere bağlantı noktasından itibaren geri kalan hattın dağıtım tesisi olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır.
Dolayısıyla alçak gerilim (AG) seviyesinden bağlı tüketiciler için enerjinin yapı bina giriş noktalarına kadar getirilmesi, orta gerilim (OG) seviyesinden bağlı tüketiciler için tüketim tesislerine ait şalt sahalarının (trafoların) bittiği noktadan sonraki nihayet direğine kadar getirilmesi dağıtım şirketlerinin sorumluluğundadır.
Dağıtım şirketinin, ihtiyaç sahibi kişi ve kurumların enerji talebini, meskûn mahal içinde ve meskûn mahal dışında farklı zaman dilimlerinde söz konusu Yönetmelik’in 10’uncu maddesine göre, AG şebekesi tesis edilmesi durumunda en fazla 6 ay içinde, OG şebekesi tesis edilmesi durumunda en fazla 18 ay içinde (trafo dâhil) karşılaması ve gerekli şebekeyi tesis ederek enerjiyi sağlaması gerekmektedir.
Bu durumda yukarıda belirtildiği üzere (meskûn mahal içinde veya dışında ) enerjinin bina giriş noktalarına kadar getirilmesi dağıtım şirketlerinin sorumluluğunda olmakla beraber, aynı Yönetmelik’in 10/A maddesinin 4-a fıkrasına göre dağıtım şirketi tarafından bildirilen sürenin uzun bulunması halinde Yönetmelik’in 21’inci maddesine göre gerekli yatırımın bağlantı başvurusu yapan gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılabileceği ifade edilmiştir.
Dağıtım şirketi ile başvuru sahibi arasında imzalanan tesis yapım sözleşmesine göre başvuru sahibince üstlenilip ödenen yatırım bedelinin dağıtım şirketince en fazla 12 eşit taksitle geri ödenmesi gerektiği ve geri ödemenin nasıl ve ne şekilde yapılacağı hususları Yönetmelik’in 21’inci maddesinde açıklanmıştır.
Öte yandan söz konusu Yönetmelik’in 10/B maddesinde, dağıtım tesislerin dağıtım şirketine ne zaman ve ne şekilde devredileceği de açıklanmıştır.
Aynı Yönetmelik’in Geçici 1’inci ve 2’nci maddelerinde ise bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce gerçek veya tüzel kişiler tarafından yaptırılan trafo yatırımlarına ait işlemlerin nasıl yapılacağı da düzenlenmiştir.
Ayrıca Yönetmelik’in 37’inci maddesinde kullanıcı mülkiyetindeki elektrik tesislerinin dağıtım şirketince devralınması hususu düzenlenmiş olup, 37’nci maddenin 3’üncü fıkrasında da kullanıcı tarafından tesis edilmiş olan dağıtım tesislerinin işletme, bakım ve onarımının dağıtım şirketince yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Dolayısı ile ilgili kamu binalarının hizmete açılmasının gecikmemesi için İdarece karşılanan enerji dağıtım şirketi uhdesindeki söz konusu yatırım tesis giderlerinin ilgili enerji dağıtım şirketinden yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince geri alınması gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında bulgumuz yönünde işlem yapılacağı belirtilmiş olup, söz konusu tesis ve trafoların bakımının yüksek maliyet, teknik donanım ve uzmanlık gerektirmesi nedeniyle bu tesislerin enerjilendirilmesinden itibaren kaydi olarak da müştemilatı ile birlikte ilgili dağıtım şirketine devredilmesi; ayrıca elektrik bağlantı talep yazısının, bina tamamlandıktan sonra değil, ihale öncesi yazılarak enerji bağlantı noktasının önceden belirlenmesi ve bu şekilde dağıtım şirketine gerekli yatırım ve tesisi yapabilmesi için zaman tanınması yerinde olacaktır.