| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı tarafından ihale edilen bazı yapım işlerinde, enerji müsaadesi için gerekli trafo kurulum giderleri Başkanlık bütçesinden karşılanmış, ancak elektrik dağıtım şirketinden talep edilmemiştir. Mevzuata göre bu giderlerin geri alınması ve tesislerin bakımının dağıtım şirketine devredilmesi gerekmektedir. |
BULGU: İdare Bütçesinden Karşılanan Dağıtım Tesis Giderlerinin Elektrik Dağıtım Şirketinden Talep Edilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
Başkanlık tarafından ihale edilen bazı anahtar teslim yapım işlerinde, enerji müsaadesi alınabilmesi için elektrik dağıtım şirketince yapılması gereken trafo kurulumları ve diğer ilk yatırım giderlerinin Başkanlık bütçesinden ödenmesine karşılık söz konusu giderlerin elektrik dağıtım firmasından talep edilmediği görülmüştür.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde dağıtım şirketi ve dağıtım tesisinin tanımı yapılmış olup bu tanımlarda, enerjinin bina giriş noktalarına kadar getirilmesinin dağıtım şirketlerinin uhdesinde olduğu ifade edilmiştir.
28.01.2014 tarih 28896 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin “Bağlantı görüşü” başlıklı 10/A maddesinde, gerçek veya tüzel kişilerin, dağıtım sistemine bağlantı talebinin dağıtım şirketi tarafından ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde karşılanmasının esas olduğu; “Bağlantı hattı” başlıklı 10/B maddesinde ise kullanıcının bağlantısı için gerekli olmakla birlikte bağlantı hattı dışında kalan dağıtım tesisi kapsamındaki tesislerin dağıtım şirketlerince tesis edileceği ve bu kapsamdaki tesisler için 21’inci madde çerçevesinde işlem yapılabileceği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Dağıtım Varlıkları” başlıklı 21’inci maddesinde ise;
“(1) Üretim ve tüketim tesislerinin dağıtım sistemine bağlanabilmesi veya dağıtım sistemine bağlı üretim ve tüketim tesislerinin güç artışı taleplerinin karşılanabilmesi için, sistem kullanımı açısından kapasitenin yetersiz olması nedeniyle, genişleme yatırımı veya yeni yatırım yapılmasının gerekli olduğu hallerde, söz konusu yatırım dağıtım şirketi adına, bağlantı yapmak isteyen veya güç artışı talep eden gerçek veya tüzel kişi tarafından ilgili mevzuat kapsamındaki teknik standartlar sağlanarak yapılabilir veya finanse edilebilir.
(2) Başvuru sahibinin gerekli dağıtım şebekesinin yapımını üstlenmeyi tercih etmesi durumunda; dağıtım şirketi ile başvuru sahibi arasında, ilgili dağıtım tesisine ilişkin finansman ve bağlantı koşulları gibi hususların düzenlendiği tesis yapım sözleşmesi imzalanır.
Finansman yönteminde ise dağıtım şirketi ile başvuru sahibi arasında tesis edilecek dağıtım varlıklarının maliyetinin finanse edilmesine ilişkin koşullarının yer aldığı bir sözleşme imzalanır.
(3) Bu durumda gerçekleşen yatırıma ait bedel, dağıtım şirketi tarafından bağlantı görüşünde verilen bağlantı talebinin karşılanabileceği tarihteki yıl içerisinde en fazla oniki aylık eşit taksitle, yatırımı yapan veya finanse eden gerçek veya tüzel kişiye, muhataba ulaşılamaması halinde tesisin bulunduğu yerdeki en yakın banka ya da PTT şubesine, hak sahip veya sahipleri adına yatırılarak ödenir.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, dağıtım sistemine bağlantının, dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi tarafından karşılanması esas olmakla birlikte bağlantı talebinin karşılanabileceği makul sürenin uzun bulunması halinde gerekli yatırım başvuru sahibince üstlenilebilir. Ancak bu durumda mülkiyet ve kullanım hakları ile finansman koşullarının yer aldığı bağlantı anlaşması ve tesis yapım anlaşması imzalanması gerekmektedir. Ayrıca Yönetmelik hükümlerine göre yapılan harcamanın, dağıtım şirketi tarafından ilgili yatırımın yapılacağı yıl içinde en fazla 12 eşit taksitle yatırımı yapan gerçek veya tüzel kişiye ödenmesi gerekmektedir.
Bu kapsamda yapılan incelemelerde, Başkanlık tarafından ihale edilen bazı anahtar teslim götürü bedel yapım işlerinde binalara enerji alınabilmesi için gerekli olan trafo bedellerinin Başkanlık bütçesinden karşılandığı, buna karşılık mevzuatın öngördüğü herhangi bir bağlantı anlaşması veya tesis yapım anlaşmasının yapılmadığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, Başkanlık tarafından karşılanan dağıtım tesis giderlerinin ilgili enerji dağıtım şirketinden geri alınması ve söz konusu tesislerin bakımının yüksek maliyet, teknik donanım ve uzmanlık gerektirmesi nedeniyle bu tesislerin ilgili dağıtım şirketine devredilmesi gerekmektedir.