|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediye sınırları veya mücavir alanlarda işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmelerin varlığını ortaya koymuştur. Bu durum, gerekli işyeri açma izin harcının tahsil edilmemesi gibi sorunlara yol açmaktadır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun ilgili maddeleri, ilçe belediyelerinin ruhsatlandırma ve denetleme görevlerini belirlerken, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik de ruhsat alınmadan işyeri açılamayacağını vurgulamaktadır. Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, işyeri açma izni harcının tahsil edilmesi gerektiğini ifade etmektedir.
Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı verileri ile Ruhsat Denetim Müdürlüğü verilerinin karşılaştırılması sonucunda, 46.618 aktif işyerinden 768’inin incelendiği ve 263’ünün ruhsat olmaksızın faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Bu durum, belediyenin denetim yetkisinin etkin bir şekilde kullanılamamasına ve dolayısıyla işyeri açma izin harcının tahsil edilememesine neden olmaktadır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı olmayan işletmelerin denetimi, belediye gelirlerinin artırılması açısından büyük önem taşımaktadır. Belediye, denetim eksikliklerini gidermek amacıyla gerekli yaptırımları uygulamaya başladığını belirtmiştir. Bu adımlar, ruhsatlandırma sürecinin etkinliğini artırarak, işyeri açma izin harcının tahakkuk ve tahsil işlemlerinin gerçekleştirilmesine katkı sağlayacaktır. |
BULGU: İdare Sınırları İçinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyet Gösteren İşletmelerin Bulunması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunan işletmelerin mevcut olduğu ve bu işletmelerden alınması gereken işyeri açma izin harcının tahsil edilmediği görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde; sıhhî işyerleri, 2 ve 3’üncü sınıf gayrisıhhî müesseseler, umuma açık istirahat ile eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek görevinin ilçe belediyelerinin uhdesinde olduğu belirtilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında ise; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılmayacağı ifade edilmiş olup işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin kapatılacağı hüküm altına alınmıştır.
Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri açma izni harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyeri açılmasının, işyeri açma ve izin harcına tabi olduğu belirtilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca Belediye sınırları içerisinde açılacak işyerlerinin İdare tarafından ruhsatlandırılması ve bu işyerlerinden söz konusu harcın tahsil edilmesi gerekmektedir.
Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı verilerine göre İdare sınırları içinde aktif olarak faaliyette bulunan işyerlerinin listesi ile Ruhsat Denetim Müdürlüğü verileri karşılaştırılmıştır. Buna göre 46.618 aktif işyerinden örnekleme usulüyle seçilen 768 adet işyeri üzerinde yapılan incelemede, belediyenin ruhsat verme yetkisi kapsamındaki işyerinden 505 adet işyerinin ruhsatlandırıldığı, 263 adet işyerinin ise işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösteren bu işletmeler, belediyenin etkin bir denetim görevi yürütememesine, işyeri açma izin harcının tahsil edilememesine ve diğer gelir kalemlerinin tespit edilememesine neden olmaktadır.
Bu itibarla, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı olmayan işyerlerinin denetimi yapılarak belediye gelir kalemlerinden birisi olan işyeri açma izni harcının tahakkuk ve tahsil işlemlerinin yerine getirilmesi gerekmektedir. Bununla beraber Belediye cevabında bulgu doğrultusunda yaptırımlar uygulanmaya başlandığını ifade etmiştir.