BULGU: İdare Tarafından Diğer Kamu İdarelerine Tahsis Edilen veya Diğer Kamu İdarelerince Tahsisli Kullandırılan Taşınmazlarla İlgili Tahsis İşlemlerinin Muhasebeleştirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
İl özel idaresinin mülkiyetinde olup diğer kamu kurumlarına tahsis edilen veya diğer kamu idarelerinin mülkiyetinde olmakla birlikte il özel idaresine tahsis işlemine konu olan taşınmazlara ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılmadığı ve mali tabloların söz konusu varlıklara ilişkin doğru ve güvenilir bilgi sunmadığı görülmüştür.
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 64/d maddesi uyarınca il özel idareleri tarafından kendilerine ait taşınmaz malları asli görev ve hizmetlerinde kullanmak ve süresi 25 yılı geçmemek üzere diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis edilebildiği gibi diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından da görev alanına giren işlerde kullanılmak üzere il özel idarelerine taşınmaz tahsisi yapılabilir. Bu durumda tahsis edilen veya tahsisli kullanılan taşınmazların mali tablolarda görünmesini teminen gerekli muhasebe kayıtların yapılması gerekmektedir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 130 ve 132’nci maddeleri ile Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 188, 189, 190, 191 ve192’nci maddelerinde tahsis edilen taşınmazların niteliklerine göre, 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı veya 252-Binalar Hesabında izleneceği belirtilmiştir. Bu amaçla Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında yardımcı hesaplar belirlenmiştir. Buna göre İdarenin taşınmaz tahsisi gerçekleştirmesi durumunda ilgili hesabın 02-Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği Taşınmazlar alt koduna alacak, İdareye bir taşınmaz tahsisi gerçekleştirilmesi durumunda ilgili hesabın 03-Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar yardımcı hesabına borç kaydı yapılarak muhasebede takip edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; İl özel idaresinin mülkiyetinde olup diğer kamu kurumlarına tahsis edilen veya diğer kamu idarelerinin mülkiyetinde olmakla birlikte il özel idaresine tahsis işlemine konu olan taşınmazlara ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir. İdare tarafından farklı nitelikte 145 adet taşınmaz tahsisi yapıldığı, bunların kayıtlı değerinin 37.195.802,31 TL olduğu; İdareye yapılan farklı nitelikte 70 adet taşınmaz tahsisi yapıldığı bunların kayıtlı değerinin 13.814.342,74 TL olduğu ancak gerekli muhasebeleştirme işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür.. Söz konusu hatalı uygulama sebebiyle maddi duran varlıklar hesap grubu İdarenin dönem sonu bilançosunda 23.381.459,57 TL fazla tutarda yer almakta olup doğru ve güvenilir bilgi sunmamaktadır.
Denetim tespitimiz üzerine, İdare tarafından; bulguda yer alan hususa iştirak edilmiş ancak söz konusu hatanın iş ve işlemlerinin gerçekleştirildiği İçişleri Bakanlığı’na ait “e-İçişleri Modülü”nden kaynaklandığı, modüldeki iyileştirmelerden sonra gerekli iş ve işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir.
Her ne kadar İdare tarafından hatalı işlemin İçişleri Bakanlığı modülünden kaynaklandığı belirtilmiş olsa da sistem iyileştirmeleri kullanıcı geri bildirimlerine, görüş ve önerilerine göre gerçekleştirilmektedir. Bu durumda İdarenin ilgililerine modülün aktif çalışmayan kısımlarını ve önerilerini bildirmeleri gerekmektedir.
Sonuç olarak İl özel idaresinin mülkiyetinde olup diğer kamu kurumlarına tahsis edilen veya diğer kamu idarelerinin mülkiyetinde olmakla birlikte il özel idaresine tahsis işlemine konu olan taşınmazlara ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir.