|
ÖZET: İdarenin entegre atık yönetim planını hazırlamadığı belirlenmiştir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’na göre, büyükşehir belediyeleri katı atık yönetim planı oluşturmak ve bu atıkların yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesi gibi hizmetleri yürütmekle yükümlüdür. Ayrıca, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve Atık Yönetimi Yönetmeliği, bu planların hazırlanması ve Bakanlığa sunulması için gerekli usul ve esasları belirlemektedir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın genelgesinde ise entegre atık yönetim planlarının hazırlanmasının zorunlu olduğu vurgulanmaktadır.
Büyükşehir ve ilçe belediyeleri, en az üç yıllık atık yönetim planlarını hazırlayarak ilgili İl Çevre ve Orman Müdürlüklerine sunmalıdır. Bu bağlamda, Bakanlık tarafından yayımlanan “Entegre Atık Yönetim Planı Hazırlama Kılavuzu” doğrultusunda hareket edilmesi gerekmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde, idarenin bu planı hazırlamadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi, entegre atık yönetim planına ilişkin fizibilite ve maliyet çalışmalarının tamamlandığını ve sürecin ihale aşamasına geçtiğini belirtmiştir. Planın eksikliği, atık yönetiminde düzensizliklere, çevre ve halk sağlığına yönelik risklerin artmasına, ayrıca bertaraf maliyetlerinin yükselmesine yol açabilir. Ayrıca, kaynakta ayrıştırma, geri dönüşüm ve bertaraf süreçlerinde aksamalara neden olarak mevzuata uyumsuzluk riski oluşturabilir. Bu nedenle, idarenin belirtilen kılavuz doğrultusunda en kısa sürede entegre atık yönetim planını hazırlaması önem arz etmektedir. |
BULGU: İdare Tarafından Entegre Atık Yönetim Planının Hazırlanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare tarafından entegre atık yönetim planının hazırlanmadığı tespit edilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinde, büyükşehir belediyelerinin katı atık yönetim planı hazırlamak, katı atıkların yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmekle görevli olduğu belirtilmiştir.
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü” başlıklı 11’inci maddesinde, atık yönetim planlarının hazırlanmasına ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir.
Atık Yönetimi Yönetmeliği’nin “Belediyelerin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde, büyükşehir belediyelerinin ilçe belediyeleri ile koordineli şekilde atık yönetim planlarını hazırlamak, Bakanlığa sunmak ve bu plan doğrultusunda çalışmaların yürütülmesini sağlamakla yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 21/05/2010 tarihli ve 8578 sayılı Genelgesinde, atık yönetimi hizmetlerinin kaliteli, sürdürülebilir ve çevreye duyarlı bir şekilde yürütülmesi için entegre atık yönetim planlarının hazırlanmasının zorunlu olduğu ifade edilmiştir. Atıkların çevre ve insan sağlığına olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi, kaynağında ayrıştırılması, geri kazanılması ve bertarafına ilişkin stratejilerin belirlenmesi amacıyla büyükşehir ve ilçe belediyelerince en az üç yıllık atık yönetim planlarının hazırlanarak ilgili İl Çevre ve Orman Müdürlüklerine sunulması gerektiği belirtilmiştir. Bu çerçevede, söz konusu planların hazırlanmasına rehberlik etmek amacıyla Bakanlık tarafından “Entegre Atık Yönetim Planı Hazırlama Kılavuzu” yayımlanmış olup, belediyelerin bu kılavuz doğrultusunda planlarını oluşturmaları gerekmektedir.
İdare tarafından, büyükşehir belediyesinin ilçe belediyeleri ile koordineli bir şekilde hazırlayarak Bakanlığa sunması gereken entegre atık yönetim planının hazırlanmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta, entegre atık yönetim planına ilişkin fizibilite ve yaklaşık maliyet çalışmalarının tamamlandığı ve sürecin ihale aşamasına geldiği ifade edilmiştir.
Entegre atık yönetim planının hazırlanmaması, atık yönetiminde düzensizliklere, çevre ve halk sağlığına yönelik risklerin artmasına ve bertaraf maliyetlerinin yükselmesine neden olabilir. Ayrıca, kaynakta ayrıştırma, geri dönüşüm ve bertaraf süreçlerinde aksamalara yol açarak atık yönetimiyle ilgili mevzuata uyumsuzluk riski oluşturabilir.
İdare tarafından “Entegre Atık Yönetim Planı Hazırlama Kılavuzu” doğrultusunda en az üç yıllık entegre atık yönetim planının hazırlanması gerekmektedir.