|
ÖZET: İdare tarafından gerçekleştirilen su sayacı alım ihalesinin, yüklenicinin taahhütlerini yerine getirmemesi nedeniyle feshedilmesi sonucu idarenin uğradığı zarar ve ziyanın tazmini için herhangi bir dava açılmadığı tespit edilmiştir. Menfi zarar, sözleşmenin ifa edilmemesi durumunda tarafların karşılaştığı kayıpları ifade eder. Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili maddesi, sözleşmenin feshedilmesi halinde tarafların karşılıklı yükümlülüklerinden kurtulmasını ve uğranılan zararın tazminini talep etme hakkını düzenlemektedir.
25 Eylül 2023 tarihinde yapılan ihalede, ekonomik açıdan en avantajlı teklif 945.450,00 $ ile Progress Enerji Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından verilmiştir. Ancak, yüklenici tarafından sunulan sayaç numuneleri teknik şartları sağlamadığından, sözleşme 15 Nisan 2024 tarihinde feshedilmiştir. İdare, 14 Ekim 2024 tarihinde yeni bir ihale gerçekleştirmiştir. İkinci ihalede en avantajlı teklif 670,76 TL olarak belirlenirken, ilk ihalede kaçırılan fırsatın birim fiyatı 490,91 TL’dir. Bu durumda, her bir mekanik sayaç için oluşan menfi zarar 179,85 TL olarak hesaplanmakta ve toplamda 50.000 adet sayaç alımında 8.992.500,00 TL’lik bir zarar ortaya çıkmaktadır. Sonuç olarak, idarenin menfaatlerini korumak amacıyla Türk Borçlar Kanunu’ndan doğan haklarını kullanarak, menfi zararın tazmini için hukuki yollara başvurması gerekmektedir. |
BULGU: İdare Tarafından Feshedilen Mal Alımı İşi Sonrasında İdarenin Uğradığı Zarar ve Ziyanın Tazmini İçin Dava Açılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından ihale edilen ve yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi dolayısıyla feshedilen su sayacı alım işi kapsamında idarenin uğradığı zarar ve ziyanın tazmini için yükleniciye uğranılan menfi zararın tazmini amacıyla dava açılmadığı görülmüştür.
Menfi zarar, sözleşme taraflarından birinin, sözleşme karşılıklı olarak ifa edilseydi bulunacağı durum ile sözleşmenin feshedilmesi halinde bulunduğu durum arasındaki farktan kaynaklanan zarardır. Başka bir ifadeyle, sözleşmenin hiç yapılmamış olmasından kaynaklanan zararları ifade eder.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde borçların ifa edilmemesi halinde temerrüde düşen borçluya yönelik seçimlik hakların düzenlendiği 125’inci maddesinin son cümlesinde;
Sözleşmeden dönme hâlinde taraflar, karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilirler. Bu durumda borçlu, temerrüde düşmekte kusuru olmadığını ispat edemezse alacaklı, sözleşmenin hükümsüz kalması sebebiyle uğradığı zararın giderilmesini de isteyebilir.”
denilmek suretiyle taraflardan birinin yüklenmiş bulunduğu edimi sözleşme şartlarına uygun olmayan bir şekilde ifa etmesi veya hiç yerine getirmemesi nedeniyle sözleşmenin feshedilmesi halinde, diğer tarafın sözleşmenin ifa edileceğine güvenmekten doğan zararını (menfi zarar) talep edebileceği hususu hüküm altına alınmıştır.
Hükümleri yerine getirileceğine inanılan bir sözleşmenin feshedilmesi halinde güvenin boşa çıkması dolayısıyla uğranılan zarar menfi zarar olarak tanımlanmaktadır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da sözleşme taraflarının ifa olunmayan sözleşmeye güvenerek kaçırılan fırsattan kaynaklanan zararları menfi zarar olarak kabul edilmektedir.
İdare tarafından 25.09.2023 tarihinde “Mekanik Soğuk Su Sayacı Alım İşi” ihalesi yapılmıştır. İhale kapsamında 55.000 adet mekanik su sayacı alınacak olup, ekonomik açıdan en avantajlı teklif 945.450,00 $ teklif bedeli ile Progress Enerji Sistemleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından verilmiştir.
İhalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif ise 946.000,00 € bedel ile Baylan Ölçü Aletleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından verilmiştir.
Tablo 12: Mekanik Soğuk Su Sayacı Alım İşi İhalesinde Verilen Teklifler (1)
| Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklif ($) |
Ekonomik Açıdan İkinci En Avantajlı Teklif (€) |
TL Kuru |
Teklif Bedelleri (TL) | Alımı Yapılacak Mekanik Sayaç Sayısı | Birim Mekanik Sayaç Bedeli (TL) |
|
| … Enerji Sis. San. A.Ş |
945.450,00 | 1 $ = 26.4536 |
25.010.556,12 | 55.000 | 454,74 | |
| … Ölçü Aletleri Tic. A.Ş |
946.000,00 | 1 €= 28.5412 |
26.999.975,20 | 55.000 | 490,91 |
Tablodan görüleceği üzere ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olan … Enerji Sis.
San. Tic. A.Ş tarafından birim mekanik sayaç bedeli olarak 454,74 TL teklif verilmişken, ikinci en avantajlı teklif sahibi olan … Ölçü Aletleri Tic. A.Ş tarafından 490,91 TL teklif verilmiştir. Dolayısıyla ihaleyi … Enerji Sis. San. Tic. A.Ş almıştır.
Adı geçen şirketin ihaleyi alması üzerine 11.12.2023 tarihinde sözleşme imzalanmıştır. Ancak yüklenici tarafından sunulan sayaç numunelerinin sözleşmede belirtilen teknik şartları sağlamaması nedeniyle söz konusu sözleşme İdare tarafından 15.04.2024 tarihinde feshedilmiştir.
İdare tarafından mekanik sayaç ihtiyacının karşılanması amacıyla 14.10.2024 tarihinde tekrar ihaleye çıkılmıştır. Aşağıdaki tabloda söz konusu ihaleye ilişkin bilgiler yer almaktadır.
Tablo 13: Mekanik Soğuk Su Sayacı Alım İşi İhalesinde Verilen Teklifler (2)
| Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklif ($) | Ekonomik Açıdan İkinci En Avantajlı Teklif ($) | TL Kuru | Teklif Bedelleri (TL) |
Alımı Yapılacak Mekanik Sayaç Sayısı | Birim Mekanik Sayaç Teklifi (TL) | |
| … Ölçü Aletleri Tic. A.Ş |
990.000,00 | 1 $ = 33,8768 |
33.538.032,00 | 50.000 | 670,76 | |
| … San. Tic. A.Ş |
1.050.000,00 | 1 $ = 33,8768 |
35.570.640,00 | 50.000 | 711,41 |
Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, birim mekanik sayaç bedeli olarak 670,76 TL teklif ile … Ölçü Aletleri Tic. A.Ş tarafından verilmiştir.
Burada İdare tarafından yapılan ilk ihale sonucu imzalanan sözleşme yüklenici kusuru nedeniyle ifa edilmemiştir. İlk ihalede ortaya çıkan ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif, İdarenin imzalanan sözleşmeye güvenerek kaçırdığı fırsatı oluşturmaktadır. Diğer bir ifade ile İdarenin ifa olunmayan sözleşmeye güvenerek kaçırmış olduğu fırsat, ilk ihaledeki ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi tarafından sunulan 490,91 TL tutarındaki birim mekanik sayaç teklif bedelidir. Dolayısıyla ikinci ihalede ortaya çıkan birim mekanik sayaç alım bedeli (670,76 TL) ile kaçırılan fırsat olan (490,91 TL) arasındaki 179,85 TL’lik fark her bir mekanik sayaç için oluşan menfi zararı ifade etmektedir. 50.000 adet sayaç alımı yapılması münasebetiyle burada oluşan menfi zarar tutarı 8.992.500,00 TL’dir.
Sonuç olarak, İdare menfaatini teminen, İdarenin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 125’inci maddesinden kaynaklanan hakkını kullanması ve adı geçen menfi zararın tazmini için ilgili hukuk mahkemesinde dava açması gerekmektedir.