|
ÖZET: İdare tarafından içme ve kullanma suyu tarifelerinin maliyet belirlenmeden düzenlendiği tespit edilmiştir. 831 sayılı Sular Hakkında Kanun’un ilgili maddeleri, belediyelerin su kaynaklarının bakım ve yönetiminden sorumlu olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda, belediyelerin su ve kanalizasyon hizmetlerini sağlama yükümlülüğü vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, su tarifelerinin belirlenmesi, belediye meclislerinin yetkisi dahilindedir ve bu tarifelerin adalet, eşitlik ve genel ilkelerine uygun olarak maliyet göz önünde bulundurularak oluşturulması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, 05.09.2024 tarihli meclis kararında, su tarifesinde %50 indirim uygulanarak yeni bir fiyat belirlenmiş, ancak bu kararın gerekçeleri arasında hizmet maliyetinin mevcut olmadığı görülmüştür. Kamu idaresi, bu durumu kabul ederek, maliyetin belirlenmesi için gerekli adımların atılacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, su tarifelerinin düzenlenmesinde öncelikli olarak hizmet maliyetinin tespit edilmesi gerektiği ortaya çıkmaktadır. Bu durum, hem adaletli bir fiyatlandırma sağlamak hem de kamu kaynaklarının etkin yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İdare Tarafından İçme ve Kullanma Suyu Tarifelerinde Maliyet Belirlenmeden Düzenlemeye Gidilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin asli geliri niteliğinde olan su satış tarifelerinin, maliyet belirlenmeden düzenlendiği görülmüştür.
831 sayılı Sular Hakkında Kanun’un Ek 1’inci maddesinde, “Bir belde veya belde halkının müşterek ihtiyacına mahsus suların kaynakları belediye sınırı dışında bulunsa bile su yollarının ve kaynaklarının bakımı, onarılması, temizlenmesi ve suyun sıhhat şartlarına uygun bir halde bulundurulması belediyelere aittir.” Hükmü,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasında “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon, … hizmetlerini yapar veya yaptırır.” Hükmü,
“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasında “…
d) Özel kanunları gereğince belediyeye ait vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harç dışındaki özel hukuk hükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz, su, atık su ve hizmet karşılığı alacakların tahsilini yapmak veya yaptırmak. e) Müktesep haklar saklı kalmak üzere; içme, kullanma ve endüstri suyu sağlamak; atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak sularını işletmek veya işlettirmek. …” Hükmü,
Mezkur Kanun’un “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde “Kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek.” Hükmü bulunmaktadır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Ücrete tabi işler” başlıklı 97’nci maddesinde yer alan; “Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet (…)için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye’ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir.” Hükmü çerçevesinde belediye meclislerince tarifeler belirlenmektedir.
Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliği’nde (Seri No:31) “Belediyelerin harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaları mümkün bulunmakla beraber, ücretlerin hizmetten faydalananlardan yapılan hizmetin maliyeti göz önünde bulundurularak adalet, eşitlik ve genellik prensiplerine uygun olarak tespit edilmesi gerekmektedir.” Denilerek belediye meclislerince tarife belirlenirken dikkate alınması gereken hususlar düzenlemiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde belediyelerde, kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetleri için uygulanacak ücret tarifesini belirleme yetkisinin belediye meclisine ait olduğu, su ücret tarifesinin hizmetten faydalananlara yapılan hizmetin maliyeti göz önünde bulundurulmak suretiyle adalet, eşitlik ve genellik prensiplerine uygun olarak tespit edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde; Belediye tarafından 05.09.2024 tarih ve 225 sayılı meclis kararı ile “10.11.2023 tarih ve 211 sayılı meclis kararıyla meskenlerde su M3 3,00 TL olarak belirlenen ücretin %50 indirim yapılarak 1,50 TL olarak belirlenmesi” kabul edilmiştir. Ancak su ücretlerinin yeniden belirlenmesi kararının gerekçeleri arasında su hizmet maliyeti bilgisinin mevcut olmadığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa katıldığını ve hizmet maliyetinin belirlenmesi için gerekli adımların atıldığını Belediye Meclisinde gündeme getirilmesinin talep edildiğini ifade etmiştir.
Sonuç olarak, tarifelerin düzenlenmesinde öncelikle hizmet maliyetinin belirlenmesi gerekmektedir.