|
ÖZET: İdare tarafından içme ve kullanma suyu tarifelerinin maliyetin altında belirlendiği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, su ve atıksu tarifeleri, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak oluşturulmamıştır. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un 23. maddesi, su satış ve kanalizasyon hizmetleri için ayrı tarifelerin belirlenmesini öngörmektedir. Bu tarifelerin, yönetim, işletme giderleri, amortismanlar ve kâr oranı gibi unsurları dikkate alarak hesaplanması gerektiği vurgulanmaktadır.
Yapılan incelemeler sonucunda, 2024 yılı içinde üç farklı tarifenin uygulandığı ve bu tarifelerin maliyet değerlerine dayanmadan, kâr oranı belirlenmeden hazırlandığı görülmüştür. Örneğin, 2024 yılının ilk yarısında 1 metreküp su ve atık suyun ortalama maliyeti 23,75 TL iken, satış bedeli 13,19 TL olarak belirlenmiştir. İkinci yarıda ise, maliyet 34,93 TL, satış bedeli ise 17,88 TL olmuştur. Kamu idaresi, bu bulgulara ilişkin gerekli düzeltmelerin yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, 2560 sayılı Kanun, su tarifelerinin belirlenmesinde maliyet kalemleri ile birlikte bir kâr oranının dikkate alınması gerektiğini açıkça ifade etmektedir. Bu nedenle, ESKİ’ye verilen görevlerin etkin bir şekilde yerine getirilmesi ve sürdürülebilir su yönetiminin sağlanması için tarifelerin kanun hükümlerine uygun olarak belirlenmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: İdare Tarafından İçme ve Kullanma Suyu Tarifelerinin Maliyetinin Altında Belirlenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare gelirleri açısından en önemli unsur niteliğinde olan su ve atıksu tarifelerinin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak belirlenmediği görülmüştür.
Bütün büyükşehir su ve kanalizasyon idareleri için uygulanan 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Tarife Tespit Esasları” başlıklı 23’üncü maddesinde; su satışı ile kanalizasyon sistemi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması giderleri için ayrı ayrı tarifeler yapılacağı, söz konusu tarifelerde yönetim ve işletme giderleri ile amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilemeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve bir kar oranının esas alınacağı hüküm altına alınmıştır.
2560 sayılı Kanun’un verdiği yetkiye istinaden hazırlanan ESKİ Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nde de tarife tespitinin esaslarına yer verilerek tarifenin hesaplama yöntemine açıklık getirilmiş, abone grupları belirlenmiş ve abone gruplarına uygulanacak tarifelerin neler olduğu belirtilmiştir.
Yönetmelik’te su ve atıksu tarifesinin yönetim ve işletme giderleri, enerji ve malzeme giderleri, personel giderleri, çeşitli giderler, su ve isale dağıtım giderleri, amortismanlar, aktifleştirilmeyen yenileme, ıslah ve tevsii giderleri ve kârlılık unsurları dikkate alınarak tespit edileceği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede; 2024 yılı içerisinde 3 farklı tarifenin yürürlükte bulunduğu, söz konusu tarifelerin her birinin Genel Müdürlükçe maliyet değerlerine dayalı bir çalışma yapılarak ancak herhangi bir kâr oranı belirlenmeksizin hazırlandığı, belirlenen tarife fiyatlarının maliyetlerin altında kaldığı görülmüştür. 2024 Ocak-Haziran dönemi için; 1 metreküp su ve atık suyun ortalama maliyeti 23,75 TL iken ortalama fiili satış bedeli 13,19 TL, 2024 Haziran-Aralık dönemi için, 1 metreküp su ve atık suyun ortalama maliyeti 34,93 TL iken ortalama fiili satış bedeli 17,88 TL uygulanmıştır.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle; bulgu konusu edilen hususun yerine getirileceği ifade edilmiştir.
2560 sayılı Kanunda su satışı ve kullanılmış suların boşaltılmasına ilişkin tarifeler belirlenirken belli maliyet kalemleri ile birlikte bir kar oranının esas alınması gerektiği açıkça ifade edilmiştir. Bu itibarla Kanunla ESKİ’ye verilen görevlerin verimli ve etkin bir şekilde yerine getirilmesi, yatırımların devamlılığının ve sürdürülebilir su yönetiminin sağlanması açısından kanun koyucunun belirlediği tarife tespit yöntemine uyularak tarifelerin Kanun’da öngörüldüğü şekilde belirlenmesi gerekmektedir.