ÖZET: İdare tarafından tahsil edilen çevre temizlik vergisi paylarının Sakarya Büyükşehir Belediyesine aktarılmadığı tespit edilmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddelerine göre, iş yeri ve diğer amaçlarla kullanılan binalardan alınan bu verginin, her yıl Ocak ayında tahakkuk ettirilmesi ve ardından büyükşehir belediyesine bildirilerek ödenmesi gerekmektedir. Ancak yapılan denetimlerde, 2021 ve 2022 yıllarında tahsil edilen toplam 3.074.536,91 TL çevre temizlik vergisinden, büyükşehir belediyesine aktarılması gereken 614.907,38 TL’lik payın gönderilmediği belirlenmiştir.

Bu durum, idarenin mali tablolarında 600-Gelirler Hesabı ve 800-Bütçe Gelirleri Hesabının 614.907,38 TL fazla görünmesine yol açmıştır. İlgili mevzuat gereğince, ilçe belediyeleri, tahsil ettikleri çevre temizlik vergisinin %20’sini büyükşehir belediyesine bildirmek ve ödemekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi, idarenin mali durumunu olumsuz etkilemekte ve yasal sorunlara yol açmaktadır. Dolayısıyla, çevre temizlik vergisi paylarının mevzuata uygun bir şekilde büyükşehir belediyesine aktarılması önem arz etmektedir.

BULGU: İdare Tarafından Tahsil Edilen Çevre Temizlik Vergisinden Büyükşehir Belediyesine Gönderilmesi Gereken Payların Gönderilmemesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

İdare tarafından iş yeri ve diğer amaçlarla kullanılan binalardan tahsil edilen çevre temizlik vergisi paylarının Sakarya Büyükşehir Belediyesine gönderilmediği tespit edilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre temizlik vergisi” başlıklı mükerrer 44’üncü maddesinde;
cc
Su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan büyükşehir belediye sınırları ve mücavir alanlardaki çevre temizlik vergisi ise 20.11.1981 tarihli ve 2560 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulan su ve kanalizasyon idarelerince tahsil edilir.
İş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi, belediyelerce binaların tarifedeki derecelere intibak ettirilmesi üzerine her yılın Ocak ayında yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk etmiş sayılır. Tahakkuk eden vergi, bir defaya mahsus olmak üzere, belediyelerin ilan mahallerinde bir ay süreyle topluca ilan edilir. İş yeri ve diğer şekilde kullanılan binalarla ilgili olarak tahakkuk eden bu vergi, her yıl, emlak vergisinin taksit
sürelerinde ödenir.
Su ve kanalizasyon idareleri büyükşehir dâhilindeki her ilçe veya ilk kademe belediyesinin belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunan konutlara ilişkin olarak tahsil ettiği çevre temizlik vergisi ile bu verginin süresinde ödenmemesi nedeniyle tahsil ettiği gecikme zammının yüzde seksenini tahsilatı takip eden ayın yirminci günü akşamına kadar bir bildirim ile ilgili belediyeye bildirerek aynı süre içinde öder. Tahsil edilen vergi ve gecikme zammının yüzde yirmisini ise münhasıran çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmelerinde kullanılmak üzere büyükşehir belediyesinin hesabına tahsilatı takip eden ayın yirminci günü akşamına kadar aktarır. Büyük şehir belediye sınırları içinde bulunan belediyelerin kendileri tarafından tahsil edilen çevre temizlik vergisinin yüzde yirmisi aynı esaslar çerçevesinde büyükşehir belediyelerine aktarılır.
Tahsil ettiği vergiyi veya gecikme zammını yukarıda belirtilen süre içinde ilgili belediyeye yatırmayan idarelerden, bu tutarlar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edilir…” hükmü yer almaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; ilçe belediyelerinin, işyeri ve diğer amaçlarla kullanılan binalardan tahsil ettikleri çevre temizlik vergisi ve gecikme zammı toplamının yüzde yirmisini bir bildirim ile ertesi ayın yirminci günü akşamına kadar büyükşehir belediyesine bildirmesi ve aynı süre içinde ödemesi gerekmektedir. Tahsil ettikleri vergiyi veya gecikme zammını bu süre içinde yatırmayan belediyelerden, bu tutarlar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı uygulanarak tahsil edilir.
Yapılan incelemelerde, İdare tarafından 2021 yılı içerisinde 1.416.136,16 TL, 2022 yılı içerisinde 1.658.400,75 TL çevre temizlik vergisi tahsil edildiği, ancak tahsilatı yapılan bu çevre temizlik vergisinden Sakarya Büyükşehir Belediyesine % 20’lik payın aktarılmadığı görülmüştür.
Büyükşehir Belediyesine gönderilmesi gereken iki yıl için toplam 614.907,38 TL (3.074.536,91*%20) çevre temizlik vergisi payının kurumun kendi geliriymiş gibi kaydedilmesi nedeniyle idarenin mali tablolarında 600-Gelirler Hesabı ve 800-Bütçe Gelirleri Hesabının 614.907,38 TL fazla olmasına sebep olunmuştur.
Sonuç olarak anılan payların mevzuata uygun bir şekilde büyükşehir belediyesine aktarılması gerekmektedir.