| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ve İcmal Cetveli, yasal süre içerisinde Sayıştay’a iletilmemiştir. Ayrıca, bazı muhasebe kayıtları 2021 yılına ait işlemleri 2022 yılı gibi göstermektedir. Bu durum, muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtmadığı ve mali tabloların doğruluğunu etkilediği tespit edilmiştir. |
BULGU: İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ile İcmal Cetvelinin Yasal Süresi İçerisinde Sayıştay’a Verilememesi ve Taşınır İşlemlerine İlişkin Muhasebe Kayıtlarında Dönemsellik Kavramına Uyulmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlığın 2022 yılı hesap ve işlemlerinin incelenmesinde Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar uyarınca İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ile İdare Taşınır Mal Yönetimi Hesabı İcmal Cetvelinin Şubat ayı sonuna kadar Sayıştay Başkanlığına gönderilmesi gerekirken gönderilmediği, 150 İlk Madde Ve Malzeme Hesabı, 253 Tesis, Makine Ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı ve 255 Demirbaşlar Hesabına konu olan işlemlerin bazılarının 2021 yılında gerçekleştiği halde bunların muhasebe kayıtlarında 2022 yılı işlemi gibi yer aldığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmelik’inin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde: Tahakkuk esası,“Bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde,mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesi™…”,
“Temel Kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde:
Belgelendirme kavramı, “Muhasebe kayıtları, gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş belgelere dayandırılır.”
Dönemsellik kavramı “Kamu idarelerinin faaliyetleri, belirli dönemlerde raporlanır ve her dönemin faaliyet sonuçları diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanır.”
Tutarlılık kavramı ise “Muhasebe uygulamalarının, faaliyet ve bütçe uygulama sonuçlarının ve bunlara ilişkin yorumların birbirini izleyen dönemlerde tutarlı bir şekilde karşılaştırılabilirliğinin sağlanması esastır. …”
İfadeleriyle açıklanmıştır.
Muhasebede Dönem ibaresi hesap dönemini bu da aksi kararlaştırılmadığı sürece mali yılı ifade etmektedir.
Genel bütçelerde tahakkuk esaslı muhasebenin uygulanması ve yukarıda bahsedilen muhasebenin temel kavramlarında belirtilen hususlar birlikte değerlendirildiğinde, işlemler hangi mali yılda gerçekleşmiş ise muhasebe kayıtlarının da gerçek durumu yansıtır biçimde o mali yıl içerisinde yapılması gerekmektedir.
15 Stoklar ile 25 Duran Varlıklar hesap grupları içerisinde yer alan ve yukarıda belirtilen hesaplara ilişkin işlemler 2021 yılında gerçekleştirildiği halde bazı misyonlar tarafından bu işlemlere ait belgelerin muhasebeye ilgili yıl içerisinde gönderilememesi nedeniyle bir sonraki yılda kaydedilmiştir.. Bu durumda, misyonların bahse konu hesaplara ilişkin kendi kayıtları ile muhasebe kayıtları farklı bilgiler içermektedir. Muhasebe kayıtları ile gerçek durumun birbiriyle uyumlu olmaması hem 2021 yılı hem de 2022 yılında üretilen mali tablolarda 15 Stoklar ile 25 Duran Varlıklar hesap grupları içerisinde yer alan; 150 İlk Madde Ve Malzeme Hesabı, 253 Tesis, Makine Ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı ve 255 Demirbaşlar Hesabına ilişkin tutarların doğru bilgi içermemesine neden olmaktadır.
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 8’inci maddesine istinaden yayımlanan Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların “Verilecek defter, mali tablo, belge ve bilgilerin çeşitleri” başlıklı 5’inci maddesi ile “Defter, mali tablo, belge ve bilgilerin verilme yeri ve süresi” başlıklı 6’ncı maddesi hükümleri gereğince, hesap dönemi sonunda mali tabloların yanında Sayıştay’a verilecek defter ve belgeler arasında sayılan idare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile icmal cetvelinin ilgili mali yılı takip eden yılın Şubat ayı sonuna kadar Sayıştay Başkanlığına gönderilmesi gerekmektedir.
İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ile İcmal Cetveli zamanında tamamlanıp Sayıştay’a gönderilememiş bu nedenle de 2022 yılı Bilançosunda konuya ilişkin tutarların doğruluğu teyit edilememiştir.
Kamu idaresi cevabında İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ile İcmal Cetveli’nin Sayıştay’a Şubat ayı sonuna kadar iletilmesinde yaşanan zaruri gecikmenin asgari düzeyde tutulabilmesi için yurtdışı teşkilatına gerekli yönlendirmelerde bulunulduğu; ancak yurtdışında 260 temsilciliğin bulunduğu ve ilgili ülkelerin koşullarından kaynaklanan sorunlar, posta hizmetlerindeki aksamalar veya ilgili temsilciliklerimize zamanında ulaşmayan faturaların ilave gecikmelere yol açabildiğini ifade edilmiştir. Bu çerçevede, yılın son aylarında bir kısmı ülkemizden satın alma yoluyla edinilen ve nakliyesi uzun zaman alan taşınırların muhasebeleştirilme işlemlerinin müteakip yılın ilk aylarında da devam etme zarureti ortaya çıkabildiği taşınır kayıtlarının ve muhasebe işlemlerinin tamamlanması bağlamında kesin hesap tarihinin 31 Aralık olarak uygulanmasının yukarıda sayılan mücbir sebeplerden dolayı fiilen mümkün olamadığı bilgisi verilmiştir.
Sonuç olarak Dışişleri Bakanlığı için bu konuda özel bir düzenleme veya istisna bulunmamaktadır. İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ile İcmal Cetvelinin süresi içerisinde Sayıştay’a gönderilmesi ve Muhasebenin tahakkuk esaslı olması ile belgelendirme, dönemsellik ve tutarlılık kavramlarının bir gereği olarak 150 İlk Madde Ve Malzeme Hesabı, 253 Tesis, Makine Ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı ve 255 Demirbaşlar Hesabına ilişkin işlemlerin gerçekleştiği mali yıl muhasebe kayıtlarında yer almasının temin edilmesi gerekmektedir.