|
ÖZET: İdare taşınmazları için amortisman defterinin tutulmaması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde, amortismana tabi taşınmazların muhasebe işlemlerinin, mevzuat gereği tutulması gereken duran varlık amortisman defteri olmaksızın gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu defterin nasıl tutulması gerektiğini ve hangi bilgilerin kaydedileceğini açıkça belirtmektedir.
Yönetmelik kapsamında, duran varlıkların amortismanına ilişkin detayların kaydedilmesi ve izlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen esaslar doğrultusunda, hangi maddi duran varlıkların amortismana tabi olacağı ve uygulanacak yöntemlerin belirlenmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemeler, belediyenin bu yükümlülükleri yerine getirmediğini göstermektedir. Belediye yönetimi, bu bulguyu kabul ederek, taşınmaz bedellerinin ekonomik ömrü içinde giderleştirilmesi işlemlerinin daha düzenli ve sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için amortisman defterinin tutulacağını ifade etmiştir. Bu durum, gelecekteki muhasebe işlemlerinin daha şeffaf ve takip edilebilir olmasını sağlayacaktır. |
BULGU: İdare Taşınmazları İçin Amortisman Defterinin Tutulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin amortismana tabi taşınmazlarına ilişkin amortisman ayırma işlemlerinde mevzuat gereği tutulması gereken duran varlık amortisman defterinin tutulmadığı görülmüştür.
27.05.2016 tarihli ve Mükerrer 29724 sayılı Rasmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Duran varlıklar amortisman defteri” başlıklı 491’inci maddesinde;
“(1) Duran varlıkların amortismanına ilişkin bilgilerin kaydedildiği bu defter, duran varlıkların çeşitlerine göre bölümlere ayrılmak suretiyle tutulur.
Kayda alınan duran varlıkların cinsi, nevi, miktarı, edinme tarihi, edinme değeri, amortisman oranına ilişkin bilgiler deftere sütun başlıklarına göre kaydedilir.
Kayda alınan maddi olmayan duran varlıklara ilişkin bilgiler de yukarıdaki fıkrada açıklandığı şekilde bu deftere sütun başlıklarına göre kaydedilir.
Maddi duran varlığın maliyetine eklenmesi gereken onarım ve değişiklik yapılması durumunda, maddi duran varlık yeni satın alınmış gibi değerlendirilerek onarım ve değişikliğin hangi duran varlıkla ilgili olduğu defterin “cinsi ve nevi” sütununda belirtilmek suretiyle kaydedilir.
Daha sonraki yıllara ait amortisman ayırma işlemlerine ilişkin bilgiler, duran varlıklar tamamen amorti edilene kadar defterin sayfalarında yer alan ilgili sütunlara kaydedilerek izlenir.
Kayıttan düşülmesi gereken maddi duran varlıklar defterin “satış veya terkin tarihi” sütununa, satıldığı veya terkin edildiği belirtilmek suretiyle kaydedilir.” Hükümleri yer almaktadır.
Aynı Yönetmelik’in 187’nci maddesinde ise; kamu idarelerince muhasebe sistemine dâhil edilen maddi duran varlıklardan hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortismanın süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı ifade edilmiştir.
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin duran varlıklarından hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı, buna ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları Muhasebat Genel Müdürlüğünün 47 sıra no.lu Amortisman ve Tükenme Payları Tebliği’nde düzenlenmiştir. Bu Tebliğ’in 9’uncu maddesinde de amortismana tabi her bir varlığın tebliğ ekinde yer alan Duran Varlıklar Amortisman Defterine kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemelerde, Belediyenin duran varlıkları için amortisman defteri tutulmadan muhasebe işlemlerinin yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa katıldığını ve taşınmaz bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi işlemlerinin daha sağlıklı ve düzenli yapılabilmesini teminen duran varlıklar amortisman defterinin tutulacağını ifade etmiştir.
Sonuç olarak, taşınmaz bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi işlemlerinin daha sağlıklı ve düzenli yapılabilmesini teminen duran varlıklar amortisman defterinin tutulması gerekmektedir.