|
ÖZET: İdare taşınmazları için gerçekleştirilen değer artırıcı bakım ve onarım harcamalarının, ilgili varlığın muhasebe kayıtlarına eklenmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bu harcamalar, belirlenen limitlerin üzerinde olmasına rağmen, varlığın kayıtlı değerine yansıtılmamıştır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 27. maddesi, maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların kayıtlı değere eklenmesi gerektiğini belirtmektedir.
47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde, duran varlıkların amortisman oranları ve hesaplama yöntemleri açıklanmıştır. Bu Tebliğ’e göre, belirlenen limitleri aşan harcamalar değer artırıcı olarak kabul edilmekte ve varlığın kayıtlı değerine eklenmesi gerekmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, idarenin 11 farklı iş kapsamında gerçekleştirdiği toplam 1.949.511,72 TL tutarındaki bakım ve onarım harcamalarının, ilgili limitleri aşmasına rağmen kayıtlara eklenmediği ve doğrudan gider olarak muhasebeleştirildiği görülmüştür. Sonuç olarak, idarenin mali tablolarında duran varlıkların 1.949.511,72 TL eksik görünmesi ve giderler hesabında bu tutar kadar bir artış olması söz konusudur. Kamu idaresinin, bu bulguya ilişkin düzeltici işlemlere başladığı belirtilmektedir. Maddi duran varlıklar için yapılan harcamaların, ilgili varlığın kayıtlı değerine eklenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: İdare Taşınmazları İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların İlgili Varlığın Muhasebede Kayıtlı Değerine Eklenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin taşınmazları için yapılan değer arttırıcı nitelikteki bakım ve onarım giderleri, ilgili Tebliğ’de belirtilen limitin üstünde olmasına rağmen varlığın kayıtlı değerine eklenmemiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin atıf yaptığı Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 27’nci maddesinde; maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edilip amortisman hesaplamasında dikkate alınması gerektiği ve bunların dışında maddi duran varlıklar için yapılan her türlü normal bakım ve onarım harcamalarının gider olarak kaydedileceği ifade edilmiştir.
47 sıra No’lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“Amortisman ve tükenme payı süresi, duran varlıkların aktife girdiği yıldan başlar. Bu sürenin yıl olarak hesaplanması için “1” rakamı bu Tebliğ ekinde belirtilen, varlığın yararlanma süresine göre belirlenmiş orana bölünür. (Örnek: 1/0,20 = 5 yıl; 1/0,025 = 40 yıl)
(2) Ancak, maliyet bedeli, 28/12/2006 tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliğinin eki listede yer alan dayanıklı taşınırların her biri için 14.000 TL’yi, 13/9/2006 tarihli ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelikte yer alan taşınmazlar için 34.000 TL’yi aşmayan duran varlıklar ile tutarına bakılmaksızın Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranı % 100 olarak belirlenmiştir. Diğer bir ifadeyle maliyet bedeli bu tutarlara kadar olan duran varlıklar, hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edilir.
(3) Hesaplarda kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan yukarıda belirtilen limitleri aşanlar değer artırıcı harcama olarak kabul edilir.
5) Bu limitler, gerektiğinde Maliye Bakanlığınca güncellenerek yılı Kasım ayı sonuna kadar duyurulur.” Denilmektedir.
47 sıra no.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde belirtilen tutarlar aynı Genel Tebliğin beşinci fıkrasına dayanılarak Hazine ve Maliye Bakanlığının 07.11.2023 tarihli ve 2613834 sayılı Bakanlık Makam Onayı ile dayanıklı taşınırların her biri için 52.000 TL, taşınmazların her biri için ise 114.000 TL olarak yeniden belirlenmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, duran varlıklar için yapılan harcamalardan Tebliğ’de belirlenen limitleri aşanlar değer artırıcı harcama olarak kabul edilecek ve varlığın kayıtlı değerine eklenerek ilgili maddi duran varlık hesabında muhasebeleştirilecektir.
İdarenin hesap ve işlemleri incelendiğinde; duran varlıklar için 11 farklı iş kapsamında 125.640,03 TL ile 315.700,00 TL arasında değişen toplam 1.949.511,72 TL tutarında değer arttırıcı nitelikteki bakım ve onarım yapıldığı ancak bu bakım onarım harcamalarının Tebliğ’de belirlenen limitin üzerinde olmasına rağmen varlığın kayıtlı değerine eklenmediği, söz konusu harcamaların doğrudan gider olarak muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir.
İdarenin envanterinde kayıtlı taşınmazlar için yapılan değer arttırıcı harcamaların varlığın kayıtlı değerine eklenmemesi nedeniyle, İdarenin 2024 yılı mali tablolarında Duran Varlıkları 1.949.511,72 TL eksik, 630 Giderler Hesabı ise bu tutar kadar fazla görülmektedir. Kamu İdaresince bulguya ilişkin düzeltici işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, maddi duran varlıklar için yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, sağlanan faydayı artıran her türlü maliyetin ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edilmesi gerekmektedir.