|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne ait taşınmazların ecrimisil karşılığı kullanımının, işgalin süreklilik kazanmasına yol açtığını ve bu durumun ecrimisil uygulamasının kira niteliği kazanmasına neden olduğunu ortaya koymaktadır. Kamu idaresinin izni olmaksızın taşınmazların kullanılması halinde uygulanacak yaptırımlar, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesinde belirtilmiştir. Bu maddeye göre, taşınmazların işgali durumunda, işgalciden ecrimisil talep edilebilmesi için idarenin zarara uğramış olması gerekmemekte ve işgalciye yönelik kusur aranmayacağı ifade edilmektedir.
Ecrimisil, işgal edilen taşınmazın gerçek veya tüzel kişilerce haksız kullanımına karşılık olarak ödenmesi gereken bir tazminat niteliğindedir. Ancak, ecrimisilin olağan bir uygulama haline gelmesi, haksız yere taşınmazı kullananların ödüllendirilmesine yol açmakta ve bu durum, taşınmazların rayiç bedelinin altında kiralanmasına neden olmaktadır. İncelemeler, bazı taşınmazların ecrimisil karşılığı kullanıldığını ve bazı işgalcilerle kira sözleşmeleri imzalandığını göstermektedir. Uzun süreli işgallerin tahliye edilmemesi, ecrimisil uygulamasının kira niteliğine bürünmesine yol açmıştır. Bu durumun önüne geçmek için yasal düzenlemeler üzerinde çalışıldığı belirtilmektedir. |
BULGU: İdare Taşınmazlarının Ecrimisil Karşılığı Kullandırılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait taşınmazların ecrimisil karşılığı kullandırılması neticesinde taşınmaz işgaline süreklilik kazandırılarak ecrimisil uygulamasının kira niteliğine büründürüldüğü görülmüştür.
Taşınmazların kamu idaresinin izni olmaksızın kullanılması durumunda uygulanacak yaptırımlar, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde düzenlenmiş olup, buna göre idarenin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenilmesi gerekmektedir. Aynı maddede, ecrimisil talep edilebilmesi için, idarenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmadığı, işgal edilen taşınmaz malın idarenin talebi üzerine bulunduğu yer mülki amiri tarafından tahliye ettirilerek idareye teslim edileceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca ecrimisile itiraz edilmemesi halinde yüzde yirmi, peşin ödenmesi halinde ise ayrıca yüzde onbeş indirim uygulanacağı, ecrimisil bedeli fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmez ise hesaplanan tutarın 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunacağı belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinde de anlaşılacağı üzere, ecrimisil idare taşınmazının gerçek veya tüzel kişilerce işgal edilmesi nedeniyle işgalci tarafından ödenmesi gereken ve esas itibarıyla kira geliri olarak değerlendirilemeyecek bir tazminattır. Ayrıca mevzuata aykırı bir uygulama olarak ecrimisilin olağan bir hale dönüştürülmesi, idare malını haksız yere kullananın ödüllendirilmesi sonucunu doğuracağı gibi ecrimisile itiraz edilmemesi halinde yüzde yirmi, peşin ödenmesi halinde ise ayrıca yüzde on beş indirim uygulanılması da taşınmazın rayicin altında bir bedelle kiralanmasına neden olmaktadır.
Yapılan incelemede, idareye ait taşınmazlardan bir kısmının ecrimisil karşılığı kullandırıldığı, bazı işgalciler ile 17 Kasım 2020 tarihinde yürürlüğe giren 7256 sayılı Kanun kapsamında kira sözleşmesi yapıldığı, kira sözleşmesi yapılmayan taşınmazlara ilişkin haksız kullanımların bir kısmının uzun süredir devam etmesine rağmen bu taşınmazların tahliyesi yoluna gidilmediği ve ecrimisil uygulamasının kira niteliğine büründürüldüğü görülmüş olmakla birlikte bu durumun önüne geçilebilmesi için de yasal düzenlemeler üzerinde çalışıldığı idare tarafından bildirilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalara göre, Vakıflar Genel Müdürlüğü bünyesindeki taşınmazların hukuka aykırı kullanımı halinde 2886 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda ecrimisil bedellerinin tahakkuk ettirilerek tahsil edilmesi zorunlu olup, geçici bir durum olması gereken işgal haline son verildikten ve taşınmaz tahliye edildikten sonra olası gelir kayıplarının önüne geçilmesi amacıyla ihaleye çıkılarak kiraya verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.