|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Özel Bütçeli İdare Genel Müdürlüğü’ne ait taşınmazların ecrimisil karşılığı kullandırılması sonucunda, bu taşınmazların işgalinin kalıcı hale geldiğini ve ecrimisil uygulamasının kira niteliğine dönüştüğünü ortaya koymuştur. Kamu idaresinin izni olmaksızın taşınmazların kullanılması durumunda uygulanacak yaptırımlar, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesi çerçevesinde belirlenmiştir. Bu maddeye göre, işgal edilen taşınmazlar için ecrimisil talep edilebilmesi için idarenin zarara uğramış olmasının gerekliliği bulunmamaktadır.
Ecrimisil, işgalci tarafından ödenmesi gereken bir tazminat olarak tanımlanmakta olup, kira geliri olarak değerlendirilmemelidir. Ancak, mevcut uygulamalar ecrimisilin olağan bir duruma dönüşmesine yol açmakta ve bu durum, taşınmazların rayiç bedelinin altında değerlendirilmesine neden olmaktadır. İncelemeler, bazı taşınmazlar için kira sözleşmeleri imzalanmasına rağmen, uzun süreli işgallerin tahliye edilmediğini göstermektedir. Sonuç olarak, Genel Müdürlük bünyesindeki taşınmazların hukuka aykırı kullanımları için 2886 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda ecrimisil bedellerinin tahakkuk ettirilmesi ve tahsil edilmesi gerekmektedir. Geçici durumlar olarak görülen işgallerin sona erdirilmesi, taşınmazların tahliye edilmesi ve ardından kiraya verilmesi, olası gelir kayıplarının önüne geçilmesi açısından önem arz etmektedir. |
BULGU: İdare Taşınmazlarının Ecrimisil Karşılığı Kullandırılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Genel Müdürlüğe ait taşınmazların bir kısmının ecrimisil karşılığı kullandırılması neticesinde taşınmaz işgaline süreklilik kazandırılarak ecrimisil uygulamasının kira niteliğine dönüştürüldüğü görülmüştür.
Taşınmazların kamu idaresinin izni olmaksızın kullanılması durumunda uygulanacak yaptırımlar, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde düzenlenmiş olup buna göre idarenin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenilmesi gerekmektedir. Aynı maddede, ecrimisil talep edilebilmesi için, idarenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmadığı, işgal edilen taşınmaz malın idarenin talebi üzerine bulunduğu yer mülki amiri tarafından tahliye ettirilerek idareye teslim edileceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca ecrimisile itiraz edilmemesi halinde yüzde yirmi, peşin ödenmesi halinde ise ayrıca yüzde onbeş indirim uygulanacağı, ecrimisil bedeli fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmez ise hesaplanan tutarın 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunacağı belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinde de anlaşılacağı üzere, ecrimisil idare taşınmazının gerçek veya tüzel kişilerce işgal edilmesi nedeniyle işgalci tarafından ödenmesi gereken ve esas itibariyle kira geliri olarak değerlendirilemeyecek bir tazminattır. Ancak mevzuata aykırı bir uygulama olarak ecrimisilin olağan bir hale dönüştürülmesi, idare malını haksız yere kullanımı sürekli hale getireceği gibi ecrimisile itiraz edilmemesi halinde yüzde yirmi, peşin ödenmesi halinde ise ayrıca yüzde on beş indirim uygulanılması da taşınmazın rayicin altında bir bedelle değerlendirilmesine neden olmaktadır.
Yapılan incelemede, idareye ait taşınmazlardan bir kısmının ecrimisil karşılığı kullandırıldığı, bazı işgalciler ile 17 Kasım 2020 tarihinde yürürlüğe giren 7256 sayılı Kanun kapsamında kira sözleşmesi yapıldığı, kira sözleşmesi yapılmayan taşınmazlara ilişkin haksız kullanımların bir kısmının uzun süredir devam etmesine rağmen bu taşınmazların tahliyesi yoluna gidilmediği ve ecrimisil uygulamasının kira niteliğine dönüştürüldüğü görülmüştür.
Kurum tarafından, işgal edilen yerlerin bir kısmına ilişkin kira sözleşmelerinin imzalandığı, diğer yerlerle ilgili olarak kira sözleşmesine geçiş imkanı tanıyan ya da işgalcilerin tahliyesini sağlayacak yasal düzenlemeler üzerinde çalışıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Genel Müdürlük bünyesindeki taşınmazların hukuka aykırı kullanımı halinde 2886 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda ecrimisil bedelleri tahakkuk ettirilerek tahsil edilmesi zorunlu olup, geçici bir durum olması gereken işgal hallerine son verilerek söz konusu taşınmazlar tahliye edildikten sonra olası gelir kayıplarının önüne geçilmesi amacıyla taşınmazların ihaleye çıkılarak kiraya verilmesi gerekmektedir.