|
ÖZET: İdare taşınmazlarının kira sürelerinin sona ermesine rağmen, yeniden ihale yapılmadan ecrimisil alınarak uzatıldığı tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18. maddesi, taşınmazların kiralanması ve tahsisi konularında belediye meclisinin yetkilerini belirlerken, 34. madde ise encümenin görevlerini tanımlamaktadır. Ayrıca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, taşınmazların alım, satım ve kiralama işlemlerinin bu kanun hükümlerine göre yürütülmesi gerektiğini vurgular. Ecrimisil talebi, işgal durumunda idarenin zarar görmesi şartı aranmaksızın yapılabilmektedir.
Kira sözleşmesinin sona ermesi halinde, işgalin devam etmesi durumunda ecrimisil talep edilmesi ve taşınmazın tahliyesi için hukuki yollara başvurulması gerekmektedir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu da belirsiz süreli kira sözleşmelerinin feshi ile ilgili düzenlemeler içermektedir. Bu bağlamda, kira süresi dolan taşınmazların yeniden kiralama ihalesine çıkarılması zorunludur. Mevcut uygulamalar, geçmişteki ihale süreçleriyle uyumlu olmayıp, taşınmazların yönetiminde hukuka uygun bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: İdare Taşınmazlarının Kira Süresinin İhaleye Çıkılmaksızın Uzatılması ve Ecrimisilin Olağan Bir Taşınmaz Yönetim Şekline Dönüştürülmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin bazı taşınmazlarının, kira süresi bitmesine rağmen yeniden kiralama ihalesi yapılmadan ecrimisil alınarak kullandırıldığı ve bu şekilde taşınmazların kira sürelerinin kanuna aykırı olarak uzatıldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18’inci maddesinde,
Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına, üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermenin belediye meclisinin görev ve yetkileri arasında olduğu,
Kanun’un 34’üncü maddesinde ise: Taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamanın, süresi üç yılı geçmemek üzere taşınmaz kiralanmasına karar vermenin belediye encümeninin görev ve yetkileri arasında olduğu,
Hüküm altına alınmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği ifade edilmiştir.
2886 sayılı Kanun’un “Ecrimisil ve Tahliye” başlıklı 75’inci maddesinde ise,
“Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz. … Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alınır. İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir.” denilmektedir.
Diğer yandan, 5393 sayılı Kanun’un 15’inci maddesinde, 2886 sayılı Kanun’un 75’inci maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı belirtildiğinden İdare taşınmazlarının işgal edilmesi, ecrimisil alınması ve taşınmazın tahliyesi hakkında da söz konusu 75’inci madde uygulanmalıdır.
Belirsiz süreli kiralı sözleşmelerine ilişkin bir diğer düzenleme 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 347’nci maddesinde yapılmış olup buna göre “Belirsiz süreli kira sözleşmelerinde, kiracı her zaman, kiraya veren ise kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra, genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilirler.” Denilmektedir.
Özetle kira süresi biten taşınmazlar için yeniden kiralama ihalesine çıkılması gerekmektedir. Kira süresi sonunda işgal devam ederse, işgal süresi için bir tazminat olarak ecrimisil alınmalı, işgalin devam etmesi durumunda taşınmazın tahliyesi için hukuki yollara başvurulmalıdır.
İdarenin taşınmaz işlemlerinin incelenmesi neticesinde, bazı taşınmazların kira süresinin bitmesine rağmen yeniden kiralama ihalesi yapılmadığı, bu şekilde 90’lı yıllarda ihale edilip ecrimisil karşılığı kullandırılan taşınmazların olduğu tespit edilmiştir.
Kira süresi biten taşınmazların mevzuatında belirtilen şekliyle yeniden ihale suretiyle kiraya verilmesi, kira sözleşmesinin yapılması ve dolayısıyla ecrimisilin kiralama yöntemine ve olağan bir taşınmaz yönetim şekline dönüştürülmemesi gerekmektedir.