|
ÖZET: İdare taşınmazlarının muhasebe bilgileri güncellenmediği için 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli sorunlar tespit edilmiştir. Taşınmazların değer takibi yapılamamakta ve muhasebeleştirilmiş değerleri bilinmemektedir. Bu durum, maddi duran varlık hesap grubunun doğru bilgi üretmesini engellemektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik, taşınmazların kaydı ve kontrolü için belirli usul ve esaslar içermektedir.
Denetim sırasında, 2022 yılında gerçekleştirilen taşınmaz satışlarının muhasebeleştirilmesinde, taşınmazların kayıtlı değeri yerine satış dönemindeki rayiç bedeli üzerinden işlem yapıldığı görülmüştür. İdare, taşınmazların büyük bir kısmının çevre belediyelerden bedelsiz devrolduğunu ve bu nedenle satış değerinin bilinmediğini belirtmiştir. Ancak, bu durum taşınmazların kayıtlı değerinin bilinmemesi için geçerli bir mazeret oluşturmamaktadır. İdare, değeri bilinmeyen taşınmazların takip edilmesi için gerekli envanter çalışmalarını yapmakla yükümlüdür. Sonuç olarak, İdare’nin taşınmazlarının büyük bir kısmının 25-Maddi Duran Varlıklar hesap grubundaki kayıtlı değeri bilinmemekte ve bu durum hatalı bilgiye yol açmaktadır. Mali tabloların güvenilirliği için taşınmaz kayıt ve kontrol işlemlerinin zamanında yapılması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İdare Taşınmazlarının Muhasebe Bilgilerinin Güncellenmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare taşınmazlarının değer olarak takibi yapılamamakta, varlıkların muhasebeleştirilmiş değeri bilinmemekte, bu nedenle de maddi duran varlık hesap grubu doğru ve sağlıklı bilgi üretmemektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesinde, maddi duran varlıklar hakkında; Taşınır Mal Yönetmeliği ve 13/9/2006 tarihli ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in ilgili hükümleri ile aşağıdaki hükümlere göre işlem yapılacağı belirtilerek maddi duran varlıklar hesap grubuna ilişkin açıklamalara yer verilmiştir.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 1’inci maddesinde Yönetmelik’in amacı, genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı ve Kanun kapsamında olan kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi olarak belirtilmiştir.
Mezkûr Yönetmelik’in 5’inci maddesinde, taşınmaz kayıt ve kontrol işlemlerinin, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması; “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı; taşınmazların rayiç değeri, maliki kamu idaresince, başka bir kamu idaresinin yönetiminde veya kullanımında olanların ise bu idarelerce tespit edileceği ifade edilmiştir. Ayrıca, geçici 1’inci maddede, mevcut taşınmazların kaydına ilişkin işlemler düzenlenmiş ve Yönetmelik’in 5’inci maddesine göre yapılması gereken işlemlerin 31/12/2017 tarihine kadar tamamlanması gerektiği hükmüne yer verilmiştir.
Yapılan incelemede, 2022 yılında gerçekleştirilen taşınmaz satışının muhasebeleştirilmesinde, taşınmazın ilgili varlık hesabındaki kayıtlı değeri üzerinden değil de satış döneminde hesaplanan vergiye tabi rayiç bedeli üzerinden çıkışının gerçekleştirildiği, aradaki farkın da satış karı olarak muhasebe kaydına alındığı görülmüştür.
Denetim tespiti sonrasında, İdare tarafından; Belediye taşınmazlarının büyük bir kısmının kuruluş aşamasında çevre belediyelerden bedelsiz devrolduğu, satışı yapılan taşınmazın devir dönemindeki değeri bilinemediğinden satış yapılan yıldaki vergiye tabi rayiç bedeli üzerinden taşınmaz satış işleminin muhasebeleştirildiği belirtilmiştir. Ancak bu sebepler, taşınmazların ilgili varlık hesaplarındaki kayıtlı değerinin bilinmemesine haklı bir gerekçe oluşturmamaktadır. Zira İdare, değeri bilinmeyen taşınmazların miktar ve değer olarak takip edilmesi için Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik esaslarına göre envanter çalışmalarını yapmakla yükümlüdür.
Netice itibariyle, İdare taşınmazlarının büyük bir kısmının 25-Maddi Duran Varlıklar hesap grubundaki kayıtlı değeri bilinmemekte ve söz konusu hesap grubunda hatalı bilgi oluşmaktadır. İdare mali tablolarının, kullanıcılara doğru ve sağlıklı bilgi üretebilmesi için taşınmaz kayıt ve kontrol işlemlerinin yapılması önem arz etmektedir.