İdare ve Şirketlerinin Toplam Personel Giderlerinin Yasal Üst Sınırı Aşması (Sayıştay)

BULGU: İdare ve Şirketlerinin Toplam Personel Giderlerinin Yasal Üst Sınırı Aşması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

İdare ve şirketlerine ait toplam personel giderlerinin mevzuatın öngördüğü üst limiti bütçe yılının başında ve sonunda aştığı görülmüştür.

Mahalli idarelerin personel çalıştırılmasına dayalı hizmetlerinin gördürüleceği şirketlerde işçilerin işe alımı, işçilere ilişkin personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırları, ilk defa alınacak işçilere ilişkin belirlenecek ölçütleri esas alarak yıllık sınırlamaları ve bu kapsamdaki alımlar ile harcamaları izlemeye ilişkin olarak, 09.04.2018 tarih ve 11608 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile “İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bağlı Kuruluşları ile Bunların Üyesi Olduğu Mahalli İdare Birliklerinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmetlerinin Gördürülmesine İlişkin Usul ve Esaslar” kabul edilmiş, 28.04.2018 tarih ve 30405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

Anılan Usul ve Esaslar’ın “Personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınır” başlıklı 5’inci maddesinde;

“Madde 5- (1) İdarelerin, şirket personeli de dahil yıllık toplam personel giderleri, idarenin gerçekleşen en son yıl bütçe gelirleri toplamının her yıl, bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması sonucu bulunacak miktarın yüzde kırkını aşamaz. Bu oran büyükşehir belediyelerinde yüzde otuz olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar idare şirketlerine yeni personel alımı yapılamaz.” denilmektedir.

Usul ve Esaslarla ilgili Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nce yayımlanan 28.04.2018 tarih ve 9483 sayılı Genelge’de de konuya ilişkin açıklamalar yer almaktadır.

İdarelerin şirket personeli de dâhil yıllık personel giderlerinin hesaplanmasında, doğrudan hizmet alımı kapsamında idarede istihdam edilen şirket işçileri ile şirketin yönetici ve destek personeline ödenen net ücretlerin toplamı dikkate alınacaktır. Hizmet alımı ödeneği, brüt ücretler, KDV, sözleşme genel giderleri gibi unsurlar bütçe kıstının hesaplanmasında dikkate alınmayacaktır.

Personel giderleri, bütçenin kurumsal kodlamasında yer alan 01-Personel Giderleri ile doğrudan hizmet alımı kapsamında belediye şirketlerinde çalışanlarına yapılan net ödemelerin toplamından hesaplanmaktadır. Belediye şirketine geçişe esas sözleşme kapsamında o iş için öngörülen işçi sayısına iş artışı nedeniyle istihdam edilen işçiler de dâhil olup hesaplama buna göre yapılacaktır.

Usul ve Esaslarda öngörülen personel gideri oranını aşan idarelerin şirketlerine yeni işçi alımı için izin alacaklar ve izin taleplerinde gerekli belgeleri doldurulacak, iş artışı ve yeni hizmet türleri için işçi alım izni taleplerinde gerekçe raporu hazırlayacaklardır.

Doğrudan hizmet alım sözleşmesi kapsamında çalışan işçi sayısı, 375 sayılı KHK’nin geçici 24’üncü maddesine göre işçi statüsünde geçişe esas sözleşme kapsamında o iş için öngörülen işçi sayısını aşamaz.

Ancak %40’lık oranı aşmayan idarelerin şirketleri, bu oranın aşılmaması kaydıyla, işten ayrılanların yerine ve iş artışının zorunlu olduğu durumlarda idarenin talebi üzerine yeni işçi alımı yapabilir. İdareler, %40’lık oranının aşılmaması kaydıyla personel çalıştırılmasına dayalı yeni hizmetlerini şirketlerine gördürebilir ve bu amaçla şirketler tarafından yeni işçi alımı yapılabilir.

İdare cevabında bundan sonra yapılacak işlemlerde personel giderlerinin toplam giderler içindeki payına ilişkin üst sınırın aşılmaması hususuna titizlikle dikkat edilecektir denilmiştir.

Personel giderlerine yönelik getirilen söz konusu sınırlamalar, bu alandaki harcamaların kontrol altında tutulmasına yönelik bir mali kural niteliğindedir. Personel giderlerine ait üst limitin hesabına esas yapılan hesaplama aşağıdaki tabloda gösterilmektedir. Buna göre İdare ve şirketlerinin toplam personel giderlerinin bütçe yılının başında ve sonunda yüzde kırk olan üst limiti aşmaması gerekmektedir.

Tablo 10: Personel Gider Oranı Cetveli (TL)