|
ÖZET: İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından ihale edilen yapım işlerine ilişkin hafriyat süreçlerinin kontrol edilmediği tespit edilmiştir. Yapım işlerinden kaynaklanan hafriyatın, yasal olarak belirlenen döküm sahalarına taşınıp taşınmadığına dair herhangi bir denetim yapılmamıştır. 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili yönetmelikler, belediyelere hafriyat atıklarının yönetimi konusunda çeşitli yükümlülükler getirmektedir. İzmir Büyükşehir Belediyesi, bu kapsamda hafriyat atıklarının kontrolü için döküm alanları belirlemiştir. Ancak, yapılan incelemelerde, ihale dosyalarında bu atıkların yasal sahalara döküldüğüne dair belgelerin bulunmadığı anlaşılmıştır.
Büyükşehir Belediyesi, hafriyat atıklarıyla ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında idari para cezası uygulayacağını duyurmuştur. Su ve kanalizasyon idareleri, alt ve üst yapı yatırımlarında yoğun kazı çalışmaları yürüttüğünden, hafriyat atıklarının yasal sahalara taşınması büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, ihalelerde kazı ve nakliye ödemeleri gerçekleştirilirken, ortaya çıkan hafriyatın yasal döküm sahalarına götürüldüğüne dair belgelerin kontrol edilmesi gerekmektedir. Yüklenicilerin gerçekleştirdiği atık nakli, Büyükşehir Belediyesi tarafından tartılarak tutanağa bağlanmalıdır. Bu tartı fişleri, ödemelerin kontrolü açısından kritik bir rol oynamaktadır ve fazla ödeme yapılmasının önüne geçecektir. Dolayısıyla, hafriyat atıklarının yasal döküm sahalarına taşınması sürecinde belgelerin titizlikle incelenmesi, çevre kirliliğinin önlenmesi ve belediyenin maddi kayıplarının engellenmesi açısından elzemdir. |
BULGU: İdarece İhale Edilen Yapım İşleri Nedeniyle Ortaya Çıkan Malzemenin Hafriyat Alanlarına Naklinin Kontrol Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarece ihale edilip sözleşmeye bağlanan yapım işlerinde ortaya çıkan hafriyata ilişkin ödemeler yapılırken ortaya çıkan hafriyatın Büyükşehir Belediyesi tarafından belirlenmiş olan yasal döküm sahalarına dökülüp dökülmediğine ilişkin kontrollerin yapılmadığı görülmüştür.
2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili mevzuatı çerçevesinde hazırlanan Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nin “Belediyelerin Görev ve Yetkileri” başlıklı 8′ inci maddesinde; “İl belediye mücavir alanı içerisinde il ve ilçe belediyeleri, büyük şehirlerde büyükşehir belediyeleri, büyükşehir belediyeleri dışında ise ilçe belediyeleri;
Hafriyat toprağı, inşaat/yıkıntı atıkları ile doğal afet atıklarının toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması, geri kazanılması ve bertarafı ile ilgili yönetim planı hazırlamakla,
Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları geri kazanım tesisleri sahaları ile depolama sahalarını belirlemek, kurmak/kurdurtmak ve işletmek/işlettirmekle … yükümlüdürler. ” denilmektedir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7′ nci maddesinde de hafriyat toprağı, moloz, kum ve çakıl depolama alanlarını, bunların taşınmasında çevre kirliliğine meydan vermeyecek tedbirler almak, katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmenin büyükşehir belediyesi uhdesinde olduğu açıkça belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine istinaden İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından İzmir ili sınırları içerisinde çıkacak hafriyat atıklarının kontrolü amacıyla döküm sahalarının belirlendiği görülmektedir.
Yapılan incelemelerde, ihalelerde ortaya çıkan hafriyat miktarlarına ilişkin kübaj hesabı yapılarak hafriyat ve nakliye ödemeleri yapılmasına rağmen çıkarılan hafriyatın Büyükşehir Belediyesi tarafından izin verilen sahalara dökülüp dökülmediğine dair belgelerin ihale dosyalarında yer almadığı, İdarece bu hususta kontrollerin yapılmadığı anlaşılmıştır.
Sonuç olarak il sınırı içerisinde yasal döküm sahaları Büyükşehir Belediyesince belirlenmiş olup bu yerler dışına döküm yapılması mümkün bulunmamaktadır. İlgili mevzuatlara aykırı hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıkları faaliyetleri yapanlar hakkında 28.12.2023 tarih ve 32413 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2872 sayılı Çevre Kanunu hükümleri gereği Büyükşehir Belediyesince idari para cezası uygulanacağı bildirilmiştir.
Su ve kanalizasyon idareleri yoğun şekilde alt ve üst yapı yatırımları olan ve yapım işlerinde bol miktarda kazı imalatına yer veren kurumlardır. Hem Büyükşehir Belediyesinin maddi zarara uğramaması için hem de çevre kirliliğine sebebiyet verilmemesi adına idare ihalelerinde kazı ve nakliye pozlarına ait ödemeler gerçekleştirilirken ortaya çıkan hafriyat atıklarının yasal döküm sahalarına götürüldüğüne ilişkin belgelerin aranması doğru olacaktır.
Yine yükleniciler tarafından atık nakli gerçekleştirildiğinde Büyükşehir Belediyesince tartılarak tutanağa bağlanacağı için bu tartı fişleri İdare tarafından kişilere yapılacak nakliye ve hafriyat ödemelerinde kontrol işlevi görecek ve İdarece fazla ödeme yapılmasına engel olacaktır.
Bu sebeple ilgili yerlere yapılacak dökümlere ilişkin belge kontrolleri İdarece yapılarak moloz atıklarının hafriyat alanlarına dökümünün yapılması sağlanmalıdır.