|
ÖZET: İdarenin 2022 yılı içerisinde gerçekleştirdiği mal ve hizmet satışlarından elde edilen gelirlerin, Katma Değer Vergisi (KDV) dâhil olarak muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir. Bu durum, KDV’nin vergi mükellefiyeti açısından ayrıştırılmadan genel bütçe geliri olarak kaydedilmesine yol açmıştır. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’na göre, Türkiye’de yapılan ticari ve diğer faaliyetler KDV’ye tabidir ve bu vergi, mal teslimi veya hizmet ifası anında doğmaktadır. İdare, bu faaliyetleri yürütmesine rağmen resmi olarak KDV mükellefi olmamakla birlikte, bu durum vergi yükümlülüğünü doğurmaktadır.
Denetim raporunda, idarenin sunduğu KDV’den muaf olmayan hizmetler ve satışlar sonucunda tahsil edilen toplam tutarın 99.401.944,03 TL olduğu, ancak 391-Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabında yalnızca 5.010.549,09 TL’nin kaydedildiği belirtilmiştir. Bu durumda, 10.916.780,37 TL tutarındaki KDV’nin kaydedilmediği ve dolayısıyla 360-Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına aktarılmadığı ortaya çıkmıştır. İdare, denetim bulgularına yanıt olarak, KDV’nin satış bedellerinden ayrıştırılması ve ilgili hesaplarda doğru bir şekilde izlenmesi için gerekli adımları atmaya başlamıştır. |
BULGU: İdarece Katma Değer Vergisi Dâhil Olarak Tahsil Edilen Mal ve Hizmet Bedellerinin Tamamının İdarenin Faaliyet Gelirlerine Kaydedilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından 2022 yılı içinde üretilen mal ve hizmetlerin satışlarından KDV (Katma Değer Vergisi) dâhil olarak tahsil edilen tutarlardan vergiyi oluşturan kısmının ayrıştırılmadığı, genel bütçe geliri olan söz konusu vergi tahsilatlarının ilgili hesapta izlenmeyerek idarenin faaliyet geliri olarak muhasebeleştirildiği görülmüştür.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun “Verginin konusunu teşkil eden işlemler” başlıklı 1’inci maddesinde; Türkiye’de yapılan ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler ile diğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
Anılan Kanun’un “Vergiyi Doğuran Olay” başlıklı 10’uncu maddesinde ise, vergiyi doğuran olayın; mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde, malın teslimi veya hizmetin yapılması anında meydana geleceği belirtilmiştir.
İdare her ne kadar kurumsal olarak katma değer vergisi mükellefi olmasa da, Kanun’da belirtilen faaliyetleri kendi bünyesinde yapmış olması durumunda söz konusu faaliyetler açısından vergi mükellefiyeti kurulacaktır.
Diğer yandan, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 293’üncü maddesinde, 391-Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabının teslim edilen mal veya ifa edilen hizmetler üzerinden hesaplanan katma değer vergisi tutarları ile bu tutarlardan mahsup edilen ve ödenen tutarların izlenmesi için kullanılacağı,
294’üncü maddesinde ise;
– İdarenin sattığı mal ve hizmet karşılığı olarak katma değer vergisi tutarı da dâhil olmak üzere yapılan tahsilat tutarlarının 100-Kasa Hesabına veya 102-Banka Hesabına borç, tahsil edilen katma değer vergisinin 391-Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabına, Katma Değer Vergisi hariç tutarın ise 600-Gelirler Hesabına alacak, diğer taraftan katma değer vergisi tutarı da dâhil olmak üzere yapılan tahsilat toplamının 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği,
– Ay sonlarında, hesaplanan katma değer vergisi hesabının alacak bakiyesi, devreden katma değer vergisi hesabı ile indirilecek katma değer vergisi hesabının borç bakiyeleri toplamından fazla ise, söz konusu farkın 360-Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiştir.
İdarenin ücret tarifesinde kültür merkezi-nikâh salonu kiralama, ağaç kesimi, ağaç budama, greyder-kamyon kiralama gibi çok sayıda hizmet için ücret tarifesinde KDV dâhil olarak tutar belirlenmiştir. Yani bir başka ifadeyle, İdare tarafından mal veya hizmet karşılığı olarak tahsil edilen bedellerin içerisinde KDV’de yer almaktadır.
Yapılan incelemede, İdarenin 2022 yılı içerisinde sunduğu ve KDV’den istisna olmayan çeşitli hizmetler ile şartname, basılı evrak ve form satışı sonucunda katma değer vergisi dâhil olmak üzere tahsil ettiği toplam tutarın 99.401.944,03 TL olduğu, bu nedenle yıl içerisinde 391- Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabında 15.927.329,46 TL izlenilmesi gerekirken sadece 5.010.549,09 TL tutarın kaydedildiği, böylelikle 10.916.780,37 TL verginin 600-Gelirler Hesabına dâhil edilerek 360-Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına aktarılamadığı tespit edilmiştir.
Aşağıdaki tabloda İdarenin sattığı mal ve hizmet karşılığı olarak KDV dâhil olarak tahsil ettiği tutarların türlerine göre dağılımı gösterilmiştir.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından; bulguda yer alan hususa iştirak edilmiş ve üretilen mal ve hizmetlerin satış bedellerinden KDV’nin ayrıştırılması ve ilgili hesaplarda izlenmesinin bulguda belirtildiği şekilde yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
İdare tarafından üretilen mal ve hizmetlerin satış bedellerinden KDV’nin ayrıştırılması ve ilgili hesaplarda izlenilmesi gerekmektedir.