|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, idare tarafından kiralanan kantinlerdeki kira ödeme sorunlarını ortaya koymaktadır. Kiracılar, ilk kira bedelini ödemelerine rağmen sonraki dönemlerde yükümlülüklerini yerine getirmemekte ve sözleşme süreleri dolmasına rağmen kiralanan alanları boşaltmamaktadır. İdare, kiracılara gerekli tebligatları yapmasına rağmen, kiracılar çeşitli gerekçelerle ödemelerde indirim talep etmekte ve mahkemelere başvurarak yasal süreçleri durdurmaktadır. Bu durum, kiracıların haksız kazanç elde etmesine yol açmakta ve tahsilat süreçlerinin uzamasına neden olmaktadır.
Denetimler sırasında, bazı hastanelerde kiracıların sözleşme sürelerinin sona ermesine rağmen tahliye taleplerine itiraz ettikleri ve bu nedenle yeni ihale süreçlerinin aksadığı gözlemlenmiştir. Örneğin, bir hastanede yıllık 962.000 TL bedelli kantinin ilk üç aylık kirası ödenmişken, sonraki ödemeler yapılmamıştır. Diğer hastanelerde de benzer sorunlar yaşanmakta; kiracılar, sözleşme hükümlerine uymamakta ve borçlarını ödememekte, bu da idareyi hukuki süreçler başlatmaya zorlamaktadır. Kamu idaresi, bu sorunların çözümü için gerekli adımları atacağını belirtmiş, suiistimalleri önlemek amacıyla iş deneyimi ve yeterlilik kriterlerinin belirlenmesi gerektiğini vurgulamıştır. Ayrıca, tahsil edilemeyen kira alacakları için ihtarların yapılması ve tahsilatın gerçekleştirilemediği durumlarda taşınmazların tahliyesi için hukuki süreçlerin başlatılması gerektiği ifade edilmiştir. |
BULGU: İdarece Kiralanan Kantinlerde Yükleniciler Tarafından İlk Kira Bedeli Ödenmesine Rağmen Sonraki Kira Bedellerinin Ödenmemesi Ve Kira Sözleşmesi Bitmesine Rağmen Kantinlerin Boşaltılamaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri uyarınca ihale edilen ve sözleşmesi imzalanan kantinlerde kiracıların ilk kira taksitlerini ödedikleri ancak sonraki dönemlerde kira ödeme yükümlülüklerini yerine getirmedikleri, sözleşme süreleri sona ermesine rağmen sözleşmeye konu alanı tahliye etmedikleri görülmüştür.
İdarece kiracılara hukuk birimi tarafından gerekli tebligatlar yapılmasına rağmen, kiracıların yeterli kar elde edememesi, sağlık tesisi etrafında başka satış yerlerinin olması v.s. gibi kanunen geçerli olmayan gerekçelerle ödemede indirim talep ederek taksitlerini ödemedikleri, kiracılara Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’in “Müşterinin sözleşmenin bozulmasına neden olması” başlıklı 52/1 maddesinde yer alan “ Sözleşme yapıldıktan sonra müşterinin taahhüdünden vazgeçmesi veya taahhüdünü, şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya kiraya verilen, kullanma izni verilen ya da irtifak hakkı kurulan taşınmazı sözleşmesinde öngörülen amaç dışında kullanması ve İdarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumu devam ettirmesi hâlinde, ayrıca protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatı Hazineye gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.”
hükmü kapsamında hukuki işlem yapılmak istenildiği takdirde ise kiracılar mahkemelere başvurmakta ve idarece uygulanacak yaptırımların durdurulması için ihtiyati tedbir kararı aldırmaktadır. Bu süreçlerde de taksitlerini ödemeyerek haksız kazanç elde etmektedir.
Ayrıca mahkeme süreçleri devam ederken sözleşme süresi dolması sebebiyle kiralanan alan boşaltılmak istenmesi durumunda da tekrar mahkemeye başvurularak tahliyeler mahkeme kararı ile durdurulmaktadır. Her ne kadar mahkeme süreci sonunda İdarece davalar kazanılsa da kiracıların tahliye tarihine kadar kira bedellerini ödemediği yasal takip işlemi başlatıldığında ise tahsilatların yıllar sonra yapılabildiği veya hiç yapılamadığı gözlenmektedir. Kiracılar bu uygulamayı kar elde etmek için benimsemekte ve mahkeme süreçleri esnasında haczedilebilecek varlıklarını devretmektedirler.
Yapılan sözleşmelerde sağlık tesisi için uyulması gereken kurallar ve uygulanacak cezalar belirtilmesine rağmen kiracılar bu kurala uymamaktadır. Tebligat Kanunu gereği yapılan tebligatlarla kiracılar uyarılmakta ve cezai işlem uygulanmaktadır. Kiracının sözleşme hükümlerine uymaması sebebiyle İdare tarafından yasaklama ve tahliye işlemi yapılması durumunda kiracılar yine mahkemelere başvurmakta ve Borçlar Hukuku ile Ticaret Hukuku dayanak gösterilerek 2886 Devlet İhale Kanunu’na göre yapılan sözleşmeler hükümsüz bırakılmaya çalışılmaktadır.
Konya İlinde yapılan yerinde denetimler sırasında;
Bir hastanede sözleşme süresi bitmesi sebebiyle yeniden ihaleye çıkılmış kantin bir başka firmaya ihale edilmesine rağmen içeride yer alan firma sözleşme süresinin bitmesi sebebiyle gönderilen, tahliye talebine ilişkin yazıları mahkemeye taşıyarak tahliyeyi durdurmuştur. Yeni yapılan ihale nedeniyle sözleşme imzalanan firmaya işyeri teslimi yapılamaması sebebiyle yeni sözleşme feshedilmek zorunda kalınmıştır. Aynı hastanede yıllık 962.000,00 TL sözleşme bedelli kantinin ilk 3 aylık kirası ödenmiş, diğer ödemeler yapılmamıştır. 2022 Nisan itibariyle mahkeme süreci devam etmekte ve tahsilat yapılması beklenmektedir.
Diğer bir hastanede yıllık 2.050.000,00 TL sözleşme bedelli kantinin taksit ödemeleri geç yapılmış, temizlik ve gıda fiyatları için İdarece ihtarname yazılmıştır. Tahsil edilemeyen tutarlar için haciz işlemlerinin yapılması beklenmektedir.
Başka bir hastanede ise kiracı yıllık 1.212.000,00 TL sözleşme bedeli olan kantinin ikinci taksitten sonra ödemelerini yapmamış, idareden kullandığı elektrik borçlarını ödememiş, daha sonra pandemi nedeniyle indirim yapılması sonrası borçlarını kapatmıştır.
Bir ilçe hastanesinde de yıllık 163.000,00 TL sözleşme bedeli olan kantinin ilk 3 aylık kirası ödenmiş ve diğer ödemeler yapılmamıştır. Konu mahkemeye intikal etmiş ve muhasebe kayıtlarında kişi borcu oluşturulmuş olup tahsilatın gerçekleşmesi beklenmektedir.
Kamu idaresi cevabında, bulguda belirtilen hususlara iştirak edilmiş olup, gerekli iş ve işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir.
Bu doğrultuda, söz konusu hususlarla ilgili olarak Bakanlık tarafından suiistimalleri en aza indirgeyecek önlemlerin alınması, belli iş deneyimi ve yeterlilik kriterlerinin belirlenmesi ve ilgili idarelere hukuki desteğin sağlanmasının temin edilmesi, diğer yandan tahsili sağlanamayan kira alacakları için gerekli ihtarların çekilmesi ve buna rağmen tahsilatın gerçekleştirilemediği yerlerde taşınmazın tahliyesine ilişkin hukuki süreçlerin başlatılması gerekmektedir.