|
ÖZET: İdarece öğrenci yurt binası olarak kiralanan bir yapının, yüklenici tarafından ruhsatsız bir şekilde turistik otel olarak işletildiği tespit edilmiştir. Adana Büyükşehir Belediyesi’ne ait olan bu bina, 2015 yılında öğrenci yurt olarak tadilat edilmesi amacıyla on yıl süreyle kiralanmış, ancak yüklenici, sözleşmeye aykırı olarak binayı konaklama tesisi olarak kullanmak istemiştir. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Devlet İhale Kanunu’nda belirtilen kurallar gereği, kamu kaynaklarının etkili ve hukuka uygun bir şekilde kullanılması zorunludur.
Yüklenicinin, sözleşmenin hükümlerine uymayarak binayı otel olarak işletme talebi, ihale sürecinde açıklık ve rekabetin sağlanmasını engellemektedir. İlgili mevzuat ve sözleşme hükümleri incelendiğinde, yüklenicinin kiralama süresi boyunca binayı öğrenci yurt olarak işletme yükümlülüğü bulunmaktadır. Ancak yapılan denetimlerde, binanın ruhsatsız bir otel olarak işletildiği ve bu durumun kamu idaresinin denetim mekanizmalarını aşındırdığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, yüklenicinin sözleşmeye aykırı davranışları nedeniyle, idare tarafından gerekli hukuki işlemlerin başlatılması gerekmektedir. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve hukukun üstünlüğü açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İdarece Öğrenci Yurt Binası Yapılması ve İşletilmesi Şartıyla Kiraya Verilen Binanın Yüklenici Tarafından Turistik Otel Olarak İşletilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
Adana Büyükşehir Belediyesine ait Ankara-Çankaya ilçesinde bulunan binanın öğrenci yurt binası olarak tadilat yapılıp işletilmesi için on yıl süreyle kira sözleşmesi yapılması ancak tadilatı yapılan binanın yüklenici tarafından turistik otel olarak ruhsatsız işletildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11’inci maddesinde; üst yöneticilerin kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını sağlamaktan sorumlu oldukları ve bu sorumluluklarının gereğini harcama yetkilileri aracılığıyla yerine getirecekleri belirtilmektedir.
Aynı Kanun’un 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesi ve kullanılmasından sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 2’nci maddesinde, bu Kanun’un yürütülmesinde ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu belirtilmiştir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanun’un “Dürüst davranma” başlıklı 2’nci maddesinde;
“Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır.
Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz” hükümleri yer almaktadır.
Yapılan incelemede Ankara ili Çankaya ilçesi Kültür Mahallesi 4910 ada 12 parsel nolu arsa ve üzerinde bulunan metruk binanın Adana Büyükşehir Belediyesi Meclisi’nin 12.06.2015 tarih ve 212 sayılı karar yazısı ile öğrenci yurdu olarak tadilat yapılmasına karar verilmiştir. Ancak bu giderlerin belediye tarafından karşılanması yerine bakım onarım bedeli karşılığı on (10) yıl süreyle kiraya verilmesi kararlaştırılmıştır. Söz konusu ihale için yaklaşık maliyet tutarının belirlenmesi ve işin keşif bedeli için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2017 yılı yapı yaklaşık birim maliyetleri tebliğinden yükseköğrenim yurtlarına esas olan metrekare sınıfı alınarak yaklaşık maliyet belirlenmiştir. İhale için mevcut idari şartnamesi ve yönetimin onayladığı projelere göre inşaat, statik güçlendirme projesi, elektrik ve sıhhi tesisat ve onarım işlerinin yapılması ve yurt binasının işletmesinin detayları da açıklanmıştır.
Aynı sözleşmenin “Yüklenicinin Yükümlülükleri” başlıklı 7’nci maddesinde “Yüklenici, iş yerini ihale şartnamelerindeki ve Yönetim’in onayladığı projede belirtilen amaç dışında kullanamaz.” denilmektedir.
“Sözleşmenin Sona Ermesi” başlıklı 6’ncı maddesinde “Yüklenici’nin sözleşme koşulları ve ihale şartnamelerine aykırı davranması halinde Yönetim Yüklenici’ ye durumun düzeltilmesi konusunda yeterli süreyi vererek iki kez uyarır. Sorunun bu süreler sonunda düzeltilmemesi halinde Yönetim sözleşmeyi fesh etmekte serbesttir. Sözleşmenin feshi halinde sözleşme süresi bitiminde yapılan işlemler uygulanır.” ifade edilmiştir.
Ancak sözleşmede istisnası olmaksızın belirlenen projede belirtilen amaç dışında kullanamaz maddesine rağmen Yüklenici 15.02.2019 tarihli dilekçesinde işin %90 safhasına gelindiği, 12/06/2015 tarih ve 67597785-050.01.04-212 sayılı meclis kararında Ankara Öğrenci Yurdu olarak beyan edilmiş ise de firma geçici kabulden sonra söz konusu binayı konaklama yeri olarak kullanmak istediğini belirtmiştir. 15.03.2019 tarihinde ise Meclis, yüklenicinin bu binayı konaklama yeri olarak kullanmak istemesine ait teklifin kabulüne karar vermiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ile işe ait sözleşmenin ilgili maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, ihale şartnamelerinde ve meclis kararlarında söz konusu binanın yurt olarak işletilmesi hususunun açıklandığı, daha sonradan bu binanın konaklama yeri olarak işletilmesi amacıyla değişiklik yapılmasının ise ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasını engellediği görülmektedir. Mevcut tadilatının öğrenci yurdu yerine konaklama tesisi yapmak amaçlı olması ve tadilatın bitmesine az süre kalmışken bu değişikliğin istenmesi hem Türk Medeni Kanun’un 2’nci maddesinde yer alan dürüst davranma kuralına hem de işe ait sözleşme hükümlerine aykırı davranıldığını göstermektedir. Yüklenicinin kira hakkının konusu olan binayı kendisine verilen süre boyunca kanun ve sözleşme hükümlerine uygun bir şekilde öğrenci yurdu olarak işletme yükümlülüğü bulunmaktadır.
İdare taşınmazlarının denetimi kapsamında yerinde yapılan incelemelerde, söz konusu binanın yüklenici tarafından “… Otel” adıyla ruhsatsız bir şekilde turistik otel olarak işletildiği, internet ortamında yapılan aramalarda bahse konu otelin web sitesinin bulunduğu ve otelin birçok otel rezervasyonu sitesinde yer aldığı ve yine otel hakkında iki yıl öncesinden günümüze değin kullanıcı yorumları bulunduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında yüklenici firma tarafından ilgili belediyeden konaklama ruhsatı temin edilipi ve işletme mevzuata uygun hale getirildiğini ifade etmiştir. Kamu taşınmazının değerlendirilmesi, ekonomik ömrünün uzatılması ve atıl durumdan çıkarılarak kamuya yarar sağlayacak şekilde kullanılması amacıyla yürütüldüğünü hem Meclis kararı hem de ruhsat süreciyle birlikte işlem hukuka uygun hale getirildiğini belirtmişse de ruhsat ile ilgili kanıtlayıcı belge sunulmamıştır. Ayrıca ihale sürecinin başından itibaren öğrenci yurdu yapılacağı ilan edilmesine rağmen daha sonra konaklama yeri olarak işletilmesi ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasını engellediği görülmektedir.
Sonuç olarak; anılan mevzuat hükümleri ve işe ait sözleşmenin ilgili hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, yükleniciye “Öğrenci Yurt Binası” olarak işletilmek üzere kiraya verilen binanın turistik otel olarak işletilmesi nedeniyle, İdare tarafından gerekli hukuki işlemler başlatılmalıdır.