|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Erzurum Su ve Kanalizasyon İdaresi (ESKİ), konutlardan tahsil ettiği çevre temizlik vergisinin ilçe belediyelerine aktarılması gereken paylarını göndermediği tespit edilmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre, su ve kanalizasyon idareleri, tahsil ettikleri çevre temizlik vergisinin yüzde seksenini ilgili belediyelere, yüzde yirmisini ise büyükşehir belediyesine aktarmakla yükümlüdür. Ancak yapılan incelemelerde, ESKİ’nin 31 Aralık 2024 itibarıyla ilçe belediyelerine toplam 3.762.229,80 TL tutarında çevre temizlik vergisi borcu olduğu belirlenmiştir.
Bu borç, Palandöken ve Yakutiye belediyeleri gibi çeşitli ilçe belediyelerine dağılmaktadır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’na göre, büyükşehir belediyeleri ve bağlı kuruluşları, tahsil ettikleri vergileri zamanında yatırmadıkları takdirde, İller Bankası aracılığıyla alacaklı belediyelere aktarım yapılması gerekmektedir. İdare, çevre temizlik vergisi paylarının aktarımını mali imkanlar çerçevesinde gerçekleştirdiğini belirtmiştir. Ancak, bu durumun idarenin borç ve faiz yükünü artırmaması için ilgili belediyelerin zamanında ödeme yapması önemlidir. |
BULGU: İdarece Tahsil Edilen Çevre Temizlik Vergisine İlişkin Payların İlçe Belediyelerine Aktarılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Erzurum Su ve Kanalizasyon İdaresi’nin (ESKİ) konutlardan tahsil ettiği çevre temizlik vergisinden mevzuatı gereği ilçe belediyelerine aktarılması gereken paylarının gönderilmediği tespit edilmiştir
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre temizlik vergisi” başlıklı mükerrer 44’üncü maddesinde;
“Su ve kanalizasyon idareleri büyükşehir dahilindeki her ilçe veya ilk kademe belediyesinin belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunan konutlara ilişkin olarak tahsil ettiği çevre temizlik vergisi ile bu verginin süresinde ödenmemesi nedeniyle tahsil ettiği gecikme zammının yüzde seksenini tahsilatı takip eden ayın yirminci günü akşamına kadar bir bildirim ile ilgili belediyeye bildirerek aynı süre içinde öder.
Tahsil edilen vergi ve gecikme zammının yüzde yirmisini ise münhasıran çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmelerinde kullanılmak üzere büyükşehir belediyesinin hesabına tahsilatı takip eden ayın yirminci günü akşamına kadar aktarır. Büyükşehir belediye sınırları içinde bulunan belediyelerin kendileri tarafından tahsil edilen çevre temizlik vergisinin yüzde yirmisi aynı esaslar çerçevesinde büyükşehir belediyelerine aktarılır.
Tahsil ettiği vergiyi ya da gecikme zammını süresi içinde ilgili belediyeye yatırmayan idarelerden, bu tutarlar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edilir.” denilmektedir.
Diğer yandan 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 23’üncü maddesinde; büyükşehir belediyeleri ve bağlı kuruluşları ile ilçe belediyeleri, tahsil ettikleri vergiler ve benzeri malî yükümlülüklerden birbirlerine ödemeleri gereken paylar ile su, atık su ve doğalgaz bedellerini zamanında yatırmadıkları takdirde, ilgili belediye veya bağlı kuruluşun talebi üzerine söz konusu tutarın, İller Bankası tarafından, yükümlü belediyenin genel bütçe vergi gelirleri payından kesilerek alacaklı belediyenin hesabına aktarılacağı; gecikmeden kaynaklanacak faiz ve benzeri her türlü zararın tazmininden, ilgili ilçe belediye başkanı ve saymanın şahsen sorumlu olacağı, ilçe ve ilk kademe belediyeleri hesabına yapılacak her türlü aktarmaları zamanında yapmayan büyükşehir belediye başkanı, bağlı kuruluş genel müdürleri ve saymanları hakkında da aynı hükmün uygulanacağı belirtilmektedir.
Yapılan incelemede ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere, ESKİ’nin 31.12.2024 tarihi itibarıyla, ilçe belediyelerine toplam 3.762.229,80 TL tutarındaki çevre temizlik vergisi borcunun olduğu tespit edilmiştir.
Tablo 11: Çevre Temizlik Vergisi Borcu
| BELEDİYE | ÇTV BORCU (TL) | |
| Palandöken Belediyesi | 1.901.351,12 | |
| Yakutiye Belediyesi | 1.613.337,27 | |
| Oltu Belediyesi | 1.989,94 | |
| Aşkale Belediyesi | 28.054,69 | |
| Karayazı Belediyesi | 8.950,98 | |
| Köprüköy Belediyesi | 39.377,10 | |
| Olur Belediyesi | 430,73 | |
| Pazaryolu Belediyesi | 12.906,80 | |
| Şenkaya Belediyesi | 6.271,55 | |
| Tekman Belediyesi | 83.468,49 | |
| Tortum Belediyesi | 38.941,30 | |
| Uzundere Belediyesi | 27.149,83 |
TOPLAM 3.762.229,80
İdare tarafından verilen cevapta; ÇTV paylarının, 20 ilçe belediyesi banka hesaplarına aktarımı Genel Müdürlüğün mali imkanları çerçevesinde yapıldığını bildirmiştir.
İdarenin borç ve faiz yükü altına girmemesi için ilgili belediyelere çevre temizlik vergisi borcunu zamanında ödemesi gerekmektedir.