ÖZET: 2021 yılı Sayıştay denetim raporları, kamu idaresinin taşınmaz kayıtları ile mali tabloları arasında önemli bir uyumsuzluk tespit etmiştir. İdareye ait 250 Arazi ve Arsalar Hesabı ile 252 Binalar Hesabı’nın bakiyeleri, idareden alınan taşınmaz formlarındaki değerlerle örtüşmemektedir. Kamu İdaresine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in ilgili maddeleri, taşınmazların kayıt şekli ve gerekli formların nasıl hazırlanması gerektiğini belirlemektedir. Ancak yapılan denetim, taşınmaz form ve icmal cetvelindeki değerlerin, kurumun mali tablolarındaki kayıtlarla tutarsız olduğunu ortaya koymuştur.

Örneğin, kamu idaresinin mülkiyetindeki taşınmazların değeri 2.446.744.381,63 TL olarak kaydedilirken, mali tablolarda bu tutar 1.481.557.362,02 TL olarak görünmektedir. Bu durum, toplamda 965.187.019,61 TL’lik bir varlığın mali tablolara yansıtılmadığını göstermektedir. Benzer şekilde, kamu idaresine tahsis edilen taşınmazların değeri 1.269.644.785,43 TL iken, mali tablolarda 313.695.139,00 TL olarak yer almaktadır. Bu da 955.949.646,43 TL’lik bir eksikliği ortaya çıkarmaktadır.

Kamu idaresi, taşınmazların değerlerinin mali tablolarla uyumlu hale getirildiğini belirtmiş ve ilgili belgeleri sunmuştur. Ancak bu düzeltmeler 2022 yılına ait olduğundan, 2021 mali tablolarındaki hatayı etkilememektedir. Sonuç olarak, kurumun bilançosunda 1.921.136.666,04 TL tutarında bir eksiklik bulunmaktadır.

BULGU: İdareden Alınan Taşınmaz Kayıtları İle Mali Tabloların Uyumlu Olmaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Kamu İdaresinin bilançosunda yer alan 250 Arazi ve Arsalar Hesabı ile 252 Binalar Hesabının bakiyelerinin idareden alınan taşınmaz formlarındaki tutarlar ile uyumlu olmadığı görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesinde; Yönetmelik’in eki kayıt planında yer alan taşınmazların, cinslerine göre hangi formlara kaydedileceği ve kayıtların formlarda yer alan bilgileri içerecek şekilde yapılacağı belirtilmiştir. Kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan bu formların daha sonra taşınmaz icmal cetvellerinin hazırlanmasıamacıyla mali hizmetler birimine gönderileceği, mali hizmetler birimince de bu formların konsolide edilerek Yönetmelik’in ekinde (Ek 7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulacağı hüküm altına alınmıştır.
Kamu İdaresinin, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği gereği yapacağı kayıtlar için kullanacağı hesaplara Üniversiteler Ortak Detaylı Hesap Planında yer verilmektedir. Buna göre; İdarenin mülkiyetindeki taşınmazlar için ilgisine göre 250/252.01 Kamu İdaresinin Mülkiyetinde Olanlar Hesaplarına, İdareye tahsis edilen taşınmazlar için ise 250/252.03 Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar Hesapları ile 500.12 Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar Hesabının kullanılması gerekmektedir.
Yapılan denetimde, Kurum tarafından tapuda kayıtlı olan taşınmaz form ve icmal cetvelinin, sınırlı ayni haklar ile kişisel haklar ve tahsis formunun hazırlandığı görülmüştür. Ancak hazırlanan taşınmaz form ve icmal cetveli incelendiğinde, bu form ve cetveldeki kayıtlı taşınmazların değerleri ile kurum bilançosundaki taşınmaz hesaplarındaki kayıtlı tutarların uyumlu olmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresinin mülkiyetinde olan taşınmazlar için hazırlanan taşınmaz formunda 2.446.744.381,63 TL değerinde taşınmaz yer almasına rağmen Kurumun mali tablolarında 250/252.01 Kamu İdaresinin Mülkiyetinde Olanlar Hesabında 1.481.557.362,02 TL tutarında kayıtlı duran varlık bulunmaktadır. Dolayısıyla Toplamda 965.187.019,61 TL varlık mali tablolara yansıtılmamıştır. Diğer taraftan Kamu İdaresine tahsis edilen taşınmazlar için hazırlanan taşınmaz formunda 1.269.644.785,43 TL değerinde taşınmaz yer almasına rağmen Kurumun mali tablolarında 250/252.03 Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar Hesabında 313.695.139,00 TL varlık gözükmekte olup Toplam 955.949.646,43 TL görüş verilen tablolarda gösterilmemiştir.
Kamu İdaresi mülkiyetindeki taşınmazlar ile kendisine tahsisli olan taşınmazların formlarda kayıtlı değerlerinin mali tablolarla uyumlu hale getirildiğini bildirmiş ve kanıtlayıcı muhasebe işlem fişlerini göndermiş ise de bu işlemler 2022 yılı içerisinde gerçekleştirildiğinden görüş verilen 2021 mali tablolarındaki hatayı etkilememektedir.
Sonuç olarak, Kurumun mali tablolarından olan bilançodaki ilgili maddi duran varlık hesaplarında 1.921.136.666,04 TL tutarında eksiklik söz konusudur.