|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporları, işyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olan işletmelere ilan ve reklam vergisi ile çevre temizlik vergisi mükellefiyetinin kurulmadığını ortaya koymuştur. Bu durum, söz konusu işletmelerden bu vergilerin tahsil edilmemesine yol açmaktadır. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, belediye sınırları içinde yapılan her türlü ilan ve reklamın vergiye tabi olduğunu belirtmektedir. Ancak, ruhsat muafiyeti bulunan bazı meslek grupları için bu vergilerin mükellefiyetleri oluşturulmamaktadır.
Denetim sonuçları, özellikle avukatlık, mali müşavirlik ve sağlık hizmetleri gibi alanlarda faaliyet gösteren işletmelerin büyük çoğunluğunun bu vergilerden muaf olduğunu göstermektedir. Örneklemeler, bu işletmelerin ilan ve reklam vergisi ile çevre temizlik vergisi beyanlarında düşük oranlar sergilediğini ortaya koymaktadır. Örneğin, hukuk danışmanlığı yapan 144 işletmeden yalnızca 21’i çevre temizlik vergisi beyanında bulunmuştur. Sonuç olarak, belediyenin öz gelirlerini artırmak ve vergi bilincini geliştirmek amacıyla, ruhsat muafiyeti olan işletmelerin vergi mükellefiyetlerinin düzenli bir şekilde denetlenmesi ve gerekli beyanların alınması önem arz etmektedir. Bu süreçlerin mevzuata uygun bir şekilde yürütülmesi, vergi tahakkuk ve tahsilat oranlarını yükseltecektir. |
BULGU: İdareden Ruhsat Alma Zorunluluğu Bulunmayan İş Yerlerine İlan ve Reklam Vergisi ile Çevre Temizlik Vergisi Mükellefiyetinin Kurulmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İşyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olan iş yerlerine ilan ve reklam vergisi ile çevre temizlik vergisi mükellefiyeti kurulmadığı, dolayısıyla söz konusu iş yerlerinden bu vergilerin tahsil edilmediği görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 12’nci maddesinde, belediye sınırları ile mücavir alanları içinde yapılan her türlü ilan ve reklamın, ilan ve reklam vergisine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır.
Kanun’un 13’üncü maddesinde, ilan ve reklam vergisinin mükellefi ve sorumlusu düzenlenmiş olup yurt dışından gönderilen ilan ve reklamlar dâhil olmak üzere, ilan ve reklamı kendi adına yapan veya yaptıran gerçek veya tüzel kişilerin mükellef, ilan ve reklam işlerini mutat meslek olarak ifa edenlerin ise vergi sorumlusu oldukları ifade edilmiştir.
Kanun’un 16’ncı maddesi ise, vergiye tabi ilan ve reklamlarda, ilan ve reklam işinin mükellefçe yapılması halinde, ilan veya reklam işinin yapılmasından önce mükellef tarafından; ilan ve reklam işinin bu işi mutat meslek olarak ifa edenler tarafından yapılması halinde, ilan ve reklam işini yapanlarca ilan veya reklamın yapıldığı ayı takip eden ayın 20’nci günü akşamına kadar verilecek beyanname üzerine, bu verginin tarh ve tahakkuk ettirileceği düzenlenmiştir.
Mezkûr Kanun’un “Çevre temizlik vergisi” başlıklı mükerrer 44’üncü maddesinde, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait tahakkuk eden çevre temizlik vergisinin her yıl emlak vergisinin taksit sürelerinde ödeneceği ifade edilmiştir.
Diğer yandan 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 2’nci maddesinde avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren iş yerleri, tabipler, noterler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek grupları işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutulmuştur.
İş yerlerine çevre temizlik vergisi mükellefiyetleri, İdareye işyeri açma ve çalışma ruhsatı almak için başvuruda bulunulduğunda oluşturulmaktadır. Yukarıda bahsi geçen ve işyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olan iş yerleri için ise, çevre temizlik vergisi ile ilan ve reklam vergisi mükellefiyeti, bu iş yerlerince bizzat başvurulan durumlar haricinde oluşturulamamaktadır.
Yapılan incelemede; Belediye sınırları içinde faaliyet gösteren 3572 sayılı Kanun’un 2’nci maddesi kapsamındaki bazı iş yerleri için ilan ve reklam vergisi ile çevre ve temizlik vergisi mükellefiyeti kurulmadığı; bu nedenle, belirtilen işyerlerinden söz konusu vergilerin tahsil edilemediği tespit edilmiştir.
Konunun daha da somut hale getirilebilmesi amacıyla Eyüpsultan Belediyesi sınırları içerisinde faaliyet gösteren ve İdareden ruhsat alma zorunluluğu bulunmayan iş yerleri üzerinden yapılan örnekleme çalışmasına ilişkin özet tablo aşağıda sunulmuştur:
Tablo 8: Belediyeden Ruhsat Alma Zorunluluğu Bulunmayan İş Yerlerine Ait İlan ve Reklam Vergisi Beyanname Sayıları
| Faaliyet Konusu | Ana Arterler Dışında Kalan Yerlerden Seçilen Örnek Mükellef Sayısı | İlan ve Reklam Vergisi Beyannamesi Verenlerin Sayısı |
Beyanname Verenlerin Oranı (%) |
| Hukuk Danışmanlığı ve Temsil Faaliyetleri (Avukatlık Faaliyetleri) |
98 | 1 | 1,02 |
| Mali ve Yeminli Mali Müşavirlik Hizmetleri |
87 | 1 | 1,15 |
| Özel Öğretim Kurumları Tarafından Verilen Okul Öncesi Eğitim Faaliyeti (Okula Yönelik Eğitim Verilmeyen Gündüz Bakım (Kreş) Faaliyetleri Hariç) | 35 | 6 | 17,14 |
| Özel Muayenehanelerde Sağlanan Uzman ve Genel Hekimlik Uygulama Faaliyetleri |
75 | 0 | 0 |
Tablo 9: Belediyeden Ruhsat Alma Zorunluluğu Bulunmayan İş Yerlerine Ait Çevre Temizlik Vergisi Beyanname Sayıları
| Faaliyet Konusu | Seçilen Örnek Mükellef Sayısı | Çevre ve Temizlik Vergisi Beyannamesi Verenlerin Sayısı |
Beyanname Verenlerin Oranı (%) |
| Hukuk Danışmanlığı ve Temsil Faaliyetleri (Avukatlık Faaliyetleri) | 144 | 21 | 14,58 |
| Mali ve Yeminli Mali Müşavirlik Hizmetleri | 125 | 33 | 26,4 |
| Özel Muayenehanelerde Sağlanan Uzman ve Genel Hekimlik Uygulama Faaliyetleri | 97 | 8 | 8,25 |
Tablodan da görüleceği üzere işyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olan iş yerlerinin büyük bir kısmına ilan ve reklam vergisi ile çevre ve temizlik vergisi mükellefiyeti oluşturulmamıştır.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine binaen İdare tarafından, bu kapsamdaki iş yerleri için yoklama işlemlerinin mutat olarak devam ettiği, ayrıca beyan kayıtlarının tetkik çalışmalarının tedricen devam ettiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Belediyenin öz gelirlerinden olan söz konusu vergilerin tahakkuk ve tahsilat oranının yükseltilmesi ve vergi bilincinin oluşturulması adına gerekli çalışmaların yapılarak tarh ve tahakkukların mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.