|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, idareden ruhsat veya izin alma zorunluluğu bulunmayan işyerlerinden işyeri açma izni harcının tahsil edilmediğini ortaya koymuştur. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 81’inci maddesi, belediye sınırları içinde bir işyerinin açılmasının işyeri açma izni harcına tabi olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, bu harcın tarifesi de Kanun’un 84’üncü maddesinde düzenlenmiştir. İlgili yönetmelik, işyerlerinin tanımını geniş bir çerçevede yaparak, ticari ve mesleki faaliyetlerin yürütüldüğü alanları kapsamaktadır.
Bazı meslek gruplarının, örneğin avukatlık büroları ve mühendislik hizmetleri veren işyerlerinin işyeri açma ruhsatından muaf tutulduğu belirtilse de, bu durumun harç tahsilatı açısından bir istisna oluşturmadığı anlaşılmaktadır. Danıştay kararları da, muayenehaneler ve serbest muhasebeci mali müşavirlik hizmeti veren işyerlerinin işyeri açma izni harcına tabi olduğunu teyit etmiştir. Denetim sonucunda, idarenin sorumluluk alanındaki bu işyerlerinden harç tahsil edilmediği tespit edilmiştir. İdare, işyerlerinin tespit işlemlerine devam ettiğini ve çalışmalar tamamlandığında tahsilat işlemlerinin gerçekleştirileceğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, idarenin mevcut mevzuata uygun olarak işyeri açma izni harcını tahsil etmesi gerekmektedir. |
BULGU: İdareden Ruhsat veya İzin Alma Zorunluluğu Bulunmayan İşyerlerinden İşyeri Açma İzni Harcının Tahsil Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İşyeri açma ve çalışma ruhsatından muaf olan veya İdareden işyeri açılışında izin alma zorunluluğu bulunmayan işyerlerinden işyeri açma izni harcının tahsil edilmediği görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri açma izni harcı” başlıklı 81’inci maddesi; “Belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyerinin açılması işyeri açma izni harcına tabidir.” hükmünü içermekte olup harcın tarifesi Kanun’un 84’üncü maddesinin birinci fıkrasının üçüncü bendinde belirtilmiştir.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun Çeşitli Harçlarla İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in 10’uncu maddesinde ise; “Belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir iş yeri açmak İşyeri Açma İzni Harcına tabidir. Bu harcın uygulamasında işyeri; mağaza, yazıhane, idarehane, muayenehane, imalathane, fabrika, şube, depo, otel, kahvehane, eğlence, dinlenme ve spor yerleri, tarla, bağ, bahçe, çiftlik, hayvancılık tesisleri, dalyan ve voli mahalleri, madenler, taş ocakları inşaat şantiyeleri, vapur büfeleri gibi ticari, sınai, zirai ve mesleki bir faaliyetle başka bir iş ve girişimin yapılmasına ayrılan ya da bu faaliyet, iş ve teşebbüslerde kullanılan yerlerdir.” düzenlemesini,
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi; “Yetkili idare: Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini, büyükşehir belediyesi sınırları içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe belediyesini, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi, organize sanayi bölgesi sınırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini, endüstri bölgesi sınırları içinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını ve teknoloji geliştirme bölgesi yönetici şirketi ile bölgede yer alan AR-GE ve tasarım faaliyetinde bulunan firmalar için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı il müdürlüklerini” ve (t) bendi: “İş yeri: Ticari, sınai, zirai veya mesleki bir faaliyetin ya da girişimin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan, kara ya da su üzerindeki açık veya kapalı alanda bulunan sabit ya da mobil yerleri” düzenlemesini,
İçermektedir.
Diğer taraftan, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 2’nci maddesindeki düzenlemeye göre; avukatlık büroları, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren işyerleri, tabipler, noterler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek grupları işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutulmuştur. İlgili kanunlarında, bu iş yerlerinin faaliyet sahalarına göre bakanlıklar ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından faaliyetleri ile ilgili izin alacakları ve bu izin belgelerinin de işyeri açma ve çalışma ruhsatı niteliğinde olacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen düzenlemelerden; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyerinin açılmasının “işyeri açma izni harcına” tabi olduğu, harcın uygulamasında işyerinin 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun Çeşitli Harçlarla İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 10’uncu maddesinde tanımlandığı, serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren işyerleri, tabipler, noterler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek gruplarının belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatı almaktan muaf tutulduğu, ancak madde metninde belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyerinin açılmasının “işyeri açma izni harcına” tabi olduğu ve madde metninde herhangi bir muaflık veya istisna hükmüne yer verilmediği, bu sebeple yukarıda anılan meslek gruplarının da işyeri açılışlarıyla ilgili “işyeri açma izni harcına” tabi oldukları anlaşılmaktadır.
Nitekim Danıştay 9. Dairesinin E:2001/3500 K:2005/3599 no.lu kararında muayenehanelerin açılmasının işyeri açma izni harcına tabi tutulmasında hukuka aykırılık görmemiş ve yine aynı Daire E:2006/3756 K:2008/702 no.lu kararında serbest muhasebeci mali müşavirlik hizmetinin icrası için açılan işyerinden istenen işyeri açma izni harcını hukuka uygun bulmuştur.
Yapılan incelemede, İdarenin yetki ve sorumluluk alanındaki serbest muhasebeci ve mali müşavirlik hizmeti veren işyerleri, tabipler, noterler, mimar ve mühendisler gibi bazı meslek gruplarının işyeri açılışlarından işyeri açma izni harcının tahsil edilmediği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; İdarenin yetki ve sorumluluk alanı içerisindeki işyerlerinin tespit işlemlerine devam edidiği ve çalışmalar tamamlanınca tahsilat işlemleri yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine uygun şekilde, sorumluluk alanındaki herhangi bir işyerinin açılışından işyeri açma izni harcını tahsil etmesi gerekmektedir.