| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ), Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü’ne olan vade farkı borcunu zamanında ödemediği için toplam 1.012.011,55 TL temerrüt faizi oluşmuş, ancak MTA tarafından bu faizin tahsil edilmesi için herhangi bir hukuki işlem başlatılmamıştır. |
BULGU: İdarenin Alacağında Vade Farkına İlişkin Temerrüt Faizinin Tahsil Edilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Elektrik Üretim Anonim Şirketinin (EÜAŞ) Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğüne olan para borcunun vade farkının ödenmesinde temerrüde düşüldüğü halde hukuki yollara başvurulmadığından vade farkına ilişkin temerrüt faizinin tahsil edilemediği görülmüştür.
Kurumlar arasında yapılan iki adet sözleşme ile Afyon ve Tekirdağ’da bulunan 10 adet kömür arama ruhsatı, belirli bedeller karşılığında MTA’dan EÜAŞ’a devredilmiştir. Sözleşmede yer alan ödeme planlarında anapara ve vade farkı öngörülmüştür.
Sözleşmelerin ilgili maddelerinde “vadesinde ödenmeyen taksit tutarına ayrıca geciken süreye ilişkin olarak yasal faiz uygulanacaktır” denilmek suretiyle ödemelerde temerrüde düşülmesi durumunda temerrüt faizi ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Temerrüt faizi” başlıklı 120’nci maddesinde,
“Uygulanacak yıllık temerrüt faizi oranı, sözleşmede kararlaştırılmamışsa, faiz borcunun doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre belirlenir. … Akdîfaiz oranı kararlaştırılmakla birlikte sözleşmede temerrüt faizi kararlaştırılmamışsa ve yıllık akdî faiz oranı da birinci fıkrada belirtilen faiz oranından fazla ise, temerrüt faizi oranı hakkında akdî faiz oranı geçerli olur”;
“Faizlerde, iratlarda ve bağışlamada temerrüt faizi” başlıklı 121’inci maddesinde,
“Faiz veya irat borcunu ya da bağışladığı bir miktar parayı ödemekte temerrüde düşen borçlu, icra takibine girişildiği veya dava açıldığı günden başlayarak, temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür. Buna aykırı olarak yapılan anlaşmalar, ceza koşulu hükümlerine tabi olur. Temerrüt faizine, ayrıca temerrüt faizi yürütülemez”.
denilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri göre borçlu, faiz borcunun ödenmesinde temerrüde düştüğünde alacaklı tarafından icra takibine girişildiği veya dava açıldığı günden başlayarak temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür.
Gerek mevzuat hükümleri gerekse sözleşmede ayrıca gösterildiği üzere söz konusu temerrüt faizinin ödenmesi gerektiği hususunda tereddüt bulunmamaktadır.
MTA ile EÜAŞ arasında imzalanan 16.11.2015 tarihli sözleşme kapsamında Afyon ili dahilinde bulunan 5 adet kömür sahasının 6. Yıl (2021) Taksit Bedeli 40.277.197,09 TL (24.787.065,70 TL Anapara + 15.490.131,39 TL Vade Farkı) olup son ödeme tarihi 01.12.2021’dir. EÜAŞ 24.787.065,70 TL’yi vade tarihi olan 01.12.2021 tarihinde MTA Genel Müdürlüğü hesabına yatırmıştır. Ancak 05.11.2021 tarih Seri A-32873 sayılı fatura tutarı olan 15.490.131,39 TL’yi 30.12.2021 tarihinde yatırmış olduğundan dolayı vade farkına ilişkin 130.702,76 TL temerrüt faizi oluşmuştur.
MTA ile EÜAŞ arasında imzalanan 01.11.2017 tarihli sözleşme kapsamında Tekirdağ ili dahilinde bulunan 5 adet kömür sahasının 4. Yıl (2021) Taksit Bedeli 100.499.863,52 TL (30.058.461,10 TL Anapara + 70.441.402,42 TL Vade Farkı) olup son ödeme tarihi 17.11.2021’dir. EÜAŞ 30.058.461,10 TL’yi vade tarihi olan 17.11.2021 tarihinde MTA hesabına yatırmıştır. Ancak 05.11.2021 tarih Seri A-32872 sayılı fatura tutarı olan 70.441.402,42 TL’yi 30.12.2021 tarihinde yatırmış olduğundan dolayı vade farkına ilişkin 881.308,79 TL temerrüt faizi oluşmuştur.
Yapılan incelemede söz konusu sözleşmeye ilişkin borçların anaparasının EÜAŞ tarafından MTA’ya zamanında ödendiği ancak vade farkının ödenmesinde temerrüde düşüldüğü, vade farkının gecikmeli ödemesi dolayısıyla ortaya çıkan toplam 1.012.011,55 TL temerrüt faizinin MTA tarafından tahsil edilemediği ve buna dair 31.12.2022 itibariyle herhangi bir hukuki işlem başlatılmadığı görülmüştür.