|
ÖZET: İdarenin gerçekleştirdiği “Muhtelif Araç Kiralama Hizmeti Alımı” ihalesi çerçevesinde, yabancı menşeli araçların kiralandığı tespit edilmiştir. 237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 1. maddesi, belediyelerin bu kanun hükümlerine tabi olduğunu belirtirken, 12. madde hizmet alımı yoluyla edinilecek taşıtların özelliklerinin Cumhurbaşkanlığı tarafından belirlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, “Yabancı menşeli taşıt” tanımı, yerli muhteva oranı %50’nin altında kalan araçları kapsamaktadır.
Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in 6. maddesi, yabancı menşeli binek ve station-wagon cinsi taşıtların ediniminin belirli makam ve hizmetlerle sınırlı olduğunu ifade etmektedir. Dolayısıyla, belediyelerin yabancı menşeli araç kiralaması yasal olarak mümkün değildir. 2024 yılı için yapılan incelemede, bu kurallara aykırı olarak yabancı menşeli araçların kiralandığı görülmüştür. Kamu idaresi, yerli muhteva oranı %50’nin üzerinde ve motor hacmi 1.600 cc’yi geçmeyen araçların tercih edilmesi gerektiği konusunda tüm birimleri bilgilendirmiştir. Gelecek ihalelerde yabancı menşeli araçların kiralanmamasına özen gösterileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda, araç kiralama işlemlerinde yerli muhteva oranı ve motor hacmi kriterlerine uygun araçların kullanılması büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İdarenin Araç Kiralama İhalesi Kapsamında Yabancı Menşeli Araç Temin Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdare tarafından yapılan “Muhtelif Araç Kiralama Hizmeti Alımı” ihalesi kapsamında, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullere aykırı olarak yabancı menşeli araçlar kiralandığı görülmüştür.
237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 1’nci maddesinde, belediyelerin bu Kanun hükümlerine tabi olduğu hüküm altına alınmıştır. Mezkûr Kanun’un 12’nci maddesinde ise hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtların cinsi, adedi, yaşı, hangi hizmetlerde kullanılacağı, kaynağı, yabancı menşeli olup olmayacağı ve diğer hususlar için gerekli esas ve usullerin Cumhurbaşkanınca saptanacağı belirtilmiştir.
Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde “Yabancı menşeli taşıt” ifadesinin Kanunun 10’uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yerli muhteva oranı % 50’nin altında kalan taşıtları ifade ettiği belirtilmiştir. Anılan Usul ve Esaslar’ın 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde de hizmet alımı suretiyle yabancı menşeli binek ve station-wagon cinsi taşıt edinilmesi, Kanunun 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında öngörülen makam ve hizmetler ile sınırlı olacağı ifade edilmiştir. Dolayısıyla 237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 10’uncu maddesinde belediyeler hakkında özel bir düzenleme getirilmediğinden, belediyeler tarafından yabancı menşeli araçları kiralanması mümkün değildir.
Yapılan incelemede, 2024 yılı içerisinde makam hizmetlerinde kullanılmak üzere yapılan “Muhtelif Araç Kiralama Hizmeti Alımı” ihalesi kapsamında Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullere aykırı olarak yabancı menşeli araçlar kiralandığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, araç kiralama hizmet alımlarında yerli muhteva oranı %50’nin üzerinde olan ve motor hacmi 1.600 cc’yi geçmeyen araçların tercih edilmesi gerektiği hususunda tüm harcama birimlerine resmi yazı ile bilgilendirme yapıldığı ve bundan sonraki ihale ve alım işlemlerinde yabancı menşeli araçların kiralanmamasına dikkat edileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, araç kiralaması hizmet alımı işlerinde, ihalelerde araç özelliklerinin yerli muhteva oranı %50’nin üzerinde ve motor hacmi 1.600 cc’ye kadar olan araçlar olarak belirtilmesi, bu niteliğe sahip araçların teslim alınıp hizmette kullanılması, taşıt edinilmesinde gerek 237 sayılı Taşıt Kanunu’nun gerekse de söz konusu Kanun’a dayanılarak çıkarılan Usul ve Esaslar’ın dikkate alınması gerekmektedir.